พลังแห่งการสื่อสารเครือข่ายสู่การเปลี่ยนแปลงนโยบาย: การปลดล็อกตลาดคราฟท์เบียร์ไทย
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์พลวัตการสื่อสารเครือข่ายของกลุ่ม "ประชาชนเบียร์" ในการขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงนโยบายเพื่อปลดล็อกตลาดคราฟท์เบียร์ในประเทศไทย โดยใช้วิธีวิทยาการวิจัยเอกสาร (Documentary Research) เป็นเครื่องมือหลักในการแสวงหาข้อเท็จจริง ผ่านการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลจากแหล่งทุติยภูมิที่ครอบคลุมบทสัมภาษณ์ของแกนนำที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ การวิเคราะห์เนื้อหาบนสื่อสังคมออนไลน์ และบันทึกเหตุการณ์ทางนิติบัญญัติ โดยนำมาสังเคราะห์ภายใต้กรอบแนวคิดทฤษฎีการสื่อสารเชิงกลยุทธ์และทฤษฎีเครือข่าย
ผลการศึกษาแบ่งออกเป็นสองมิติหลัก มิติแรก กระบวนการและกลยุทธ์การสื่อสารเครือข่าย พบว่ามีการใช้กระบวนการสร้างฐานความรู้เพื่อสร้างการรับรู้ปัญหา การปรับเปลี่ยนทัศนคติของสังคม และการสร้างพันธมิตรเชิงยุทธศาสตร์ ผ่านการ บูรณาการกลยุทธ์การสื่อสารทั้งภายในเครือข่าย การสื่อสารข้ามเครือข่าย และการสื่อสารสาธารณะเพื่อกดดันผู้กำหนดนโยบาย มิติที่สอง ปัจจัยกำหนดความสำเร็จของการสื่อสารเครือข่าย พบว่าขึ้นอยู่กับทุนทางสังคม (Social Capital) โดยเฉพาะความไว้วางใจและความสัมพันธ์ที่เข้มแข็งระหว่างสมาชิก ความน่าเชื่อถือของผู้นำเครือข่าย และความสามารถในการจัดการความขัดแย้งเพื่อแสวงหาจุดร่วมของผลประโยชน์
บทสรุปจากการศึกษาชี้ให้เห็นว่า แม้ร่างพระราชบัญญัติสุราก้าวหน้าจะไม่ผ่านการพิจารณาของรัฐสภาในวาระแรก แต่กระบวนการสื่อสารเครือข่ายที่มีประสิทธิภาพได้ก่อให้เกิดพลังกดดันทางสังคมอย่างมีนัยสำคัญ จนนำไปสู่การแก้ไขกฎหมายระดับรองในที่สุด การศึกษานี้จึงไม่เพียงสร้างองค์ความรู้เกี่ยวกับนวัตกรรมการสื่อสารเครือข่ายในบริบทสังคมไทย แต่ยังนำเสนอข้อเสนอแนะเชิงนโยบายสำหรับภาคประชาสังคม ภาครัฐ และนักวิชาการ ในการพัฒนาศักยภาพการสื่อสารเพื่อการเปลี่ยนแปลงนโยบายสาธารณะ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ณัฐวุฒิ จินารัตน์. (2554). กระบวนการผลักดันนโยบายสาธารณะ: ศึกษากรณีร่างพระราชบัญญัติป่าชุมชน พ.ศ. 2550. วารสารการจัดการป่าไม้, 5(9), 9–25.
นุชนาท จิรวิภาส. (2564). การเมืองของการต่อสู้นโยบายกัญชาเสรีในประเทศไทย ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2560–2563. วารสารรัฐศาสตร์รอบรู้และสหวิทยาการ, 4(4), 203–218.
ปฏิภาณ ชัยช่วย และกุลทิพย์ ศาสตระรุจิ. (2559). การสื่อสารประเด็นสาธารณะของสังคมไทยผ่านนวัตกรรมการสื่อสารเพื่อการรณรงค์ เว็บไซต์ Change.org. Veridian E-Journal, Silpakorn University, 9(2), 1526–1536. https://he02.tci-thaijo.org/index.php/Veridian-E-Journal/article/view/68012
พระราชบัญญัติภาษีสรรพสามิต พ.ศ. 2560. (2560, 20 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา. เล่ม 134 ตอนที่ 32 ก.
พวงชมพู ไชยอาลา แสงรุ่งเรืองโรจน์. (2556). การสื่อสารแบบมีส่วนร่วม: กลไกในขับเคลื่อนแนวคิดสู่การปฏิบัติภายใต้กระบวนทัศน์การพัฒนาแบบทางเลือก. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น, 30(2), 23–42. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/HUSO/article/view/32227
วิไลลักษณ์ ตรีเมฆ, จักรกฤษณ์ อู่ตุ้ม, สุภรณี จำปา, สรสิทธิ์ ฤทธิ์รอด, จรินทร์ สารทอง และอุไรวรรณ สิงห์ทอง. (2562). การศึกษาความรู้ พฤติกรรม และทัศนคติ การดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ของนักศึกษา สถาบันการพลศึกษา วิทยาเขตเพชรบูรณ์. วารสารวิจัยเทคโนโลยีนวัตกรรม, 3(1), 91-100. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/JIT/article/view/242011
อรรถพล ทิพย์ดารา และศิวัช ศรีโภคางกุล. (2564). ข้อเรียกร้องและแนวทางการเคลื่อนไหวทางสังคมของกลุ่ม “ประชาชนเบียร์”. Journal of Roi Kaensarn Academi, 6(7), 365–375. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/JRKSA/article/view/248866
Bennett, W. L., & Segerberg, A. (2012). The logic of connective action: Digital media and the personalization of contentious politics. Information, Communication & Society, 15(5), 739–768. https://doi.org/10.1080/1369118X.2012.670661
Castells, M. (2012). Networks of outrage and hope: Social movements in the Internet age. Polity Press.
Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. https://doi.org/10.1111/j.1460-2466.1993.tb01304.x
Gamson, W. A., & Wolfsfeld, G. (1993). Movements and media as interacting systems. The Annals of the American Academy of Political and Social Science, 528(1), 114–125. https://doi.org/10.1177/0002716293528001009
Hallahan, K., Holtzhausen, D., van Ruler, B., Verčič, D., & Sriramesh, K. (2007). Defining strategic communication. International Journal of Strategic Communication, 1(1), 3–35. https://doi.org/10.1080/15531180701285244
Hoontrakul, P., & Songsumphan, B. (2009, October 12). Alcohol, No Ordinary Commodity: Tax Policy Implications for Thailand. SSRN, https://doi.org/10.2139/ssrn.1485238.
Kaewpramkusol, R., Senior, K., Chenhall, R., Nanthamongkolchai, S., & Chaiyasong, S. (2018). A qualitative exploration of Thai alcohol policy in regulating availability and access. International Journal of Drug Policy, 58, 1–8. https://doi.org/10.1016/j.drugpo.2018.04.012
Klandermans, B. (1984). Mobilization and participation: Social-psychological expansions of resource mobilization theory. American Sociological Review, 49(5), 583–600. https://doi.org/10.2307/2095417
Marcinek, K., Zutshi, R., Khan, O., Grana, J., Posard, M. N., Helmus, T. C., & Frank, A. B. (2022, June 10). The role of communication and network technologies in the dynamics of social movements. RAND, https://www.rand.org/pubs/working_papers/WRA1646-2.html.
Snow, D. A., & Benford, R. D. (1988). Ideology, frame resonance, and participant mobilization. International Social Movement Research, 1, 197–217.
Sornpaisarn, B., Shield, K., Manthey, J., Limmade, Y., Low, W. Y., Van Thang, V., & Rehm, J. (2020). Alcohol consumption and attributable harm in middle-income South-East Asian countries: Epidemiology and policy options. International Journal of Drug Policy, 83, 102856. https://doi.org/10.1016/j.drugpo.2020.102856
Talek, M., Vichitkunakorn, P., Assanangkornchai, S., & Wichaidit, W. (2024). Global alcohol policy implementation in Thailand: A narrative review. International Journal of Alcohol and Drug Research, 12(S1), S19–S38. https://doi.org/10.7895/ijadr.443
Wilkins, K. G., Tufte, T., & Obregon, R. (Eds.). (2014). The handbook of development communication and social change. Wiley-Blackwell.
