การประยุกต์ใช้หลักอธิปไตย 3 ในการเสริมสร้างธรรมาภิบาลเพื่อความโปร่งใสและเป็นธรรมของสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา
APPLYING THE THREE PRINCIPLES OF SOVEREIGNTY TO ENHANCE GOVERNANCE FOR TRANSPARENCY AND FAIRNESS IN PRIMARY EDUCATIONAL SERVICE AREA OFFICES.
คำสำคัญ:
อธิปไตย 3, ธรรมาภิบาล, ธรรมาธิปไตยบทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักอธิปไตย 3 (อัตตาธิปไตย โลกาธิปไตย และธรรมาธิปไตย) ในการขับเคลื่อนธรรมาภิบาลในสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษา (สพป.) โดยเน้นใช้หลักธรรมาธิปไตยตามแนวคิดพุทธปรัชญาเป็นศูนย์กลางเพื่อสร้าง "เข็มทิศภายใน" ชดเชยข้อจำกัดของกลไกเชิงโครงสร้างและกฎระเบียบแบบตะวันตก วิธีดำเนินการวิจัยใช้การวิเคราะห์เอกสารและสังเคราะห์วรรณกรรมที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า อัตตาธิปไตยและโลกาธิปไตยมีมิติเชิงบวกและลบที่อาจนำไปสู่อำนาจนิยม ประชานิยม หรือระบบอุปถัมภ์หากขาดสิ่งกำกับ การใช้ธรรมาธิปไตยเป็นแกนกลางจึงช่วยถ่วงดุลระหว่างความเชื่อมั่นในตนเองและการรับฟังเสียงส่วนรวม โดยยึดความถูกต้อง เหตุผล และประโยชน์ส่วนรวมเป็นที่ตั้งสูงสุด บทความนี้สรุปว่า การบูรณาการหลักอธิปไตย 3 ช่วยเติมจิตวิญญาณแห่งความโปร่งใส ความยุติธรรม และความรับผิดชอบต่อสังคมให้แก่หลักธรรมาภิบาล ยกระดับจากการปฏิบัติตามกฎระเบียบเชิงรูปแบบสู่การตัดสินใจที่ถูกต้องท่ามกลางแรงกดดัน ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อการพัฒนาผู้บริหารและการกำหนดนโยบายเพื่อความยั่งยืนของระบบการศึกษาไทย
เอกสารอ้างอิง
เกษียร เตชะพีระ. (2560). ประชาธิปไตยในยุคเปลี่ยนผ่าน: รวมบทความว่าด้วยความขัดแย้งและ ประชาธิปไตย. สำนักพิมพ์ฟ้าเดียวกัน.
ชัยอนันต์ สมุทวณิช. (2544). การมีส่วนร่วมของประชาชนในการปกครองท้องถิ่น. สถาบันนโยบายศึกษา.
ทิพย์พาพร ตันติสุนทร. (2558). ธรรมาภิบาล: จากแนวคิดสู่การปฏิบัติในสังคมไทย. สำนักพิมพ์แห่ง จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
บวรศักดิ์ อุวรรณโณ. (2542). การสร้างธรรมาภิบาลในสังคมไทย. สำนักพิมพ์วิญญูชน.
ประเวศ วะสี. (2550). ยุทธศาสตร์ทางปัญญาและการพัฒนา. สำนักพิมพ์หมอชาวบ้าน.
พระธรรมปิฎก (ป. อ. ปยุตฺโต). (2546). พจนานุกรมพุทธศาสน์ ฉบับประมวลศัพท์. โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณ ราชวิทยาลัย.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม ฉบับปรับปรุงและขยายความ. สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
พระพรหมบัณฑิต (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2561). พุทธวิธีบริหาร. โรงพิมพ์มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราช วิทยาลัย.
พระไพศาล วิสาโล. (2561). พุทธศาสนากับการศึกษาเพื่อสร้างสรรค์สังคม. เสมสิกขาลัย.
พิชาย รัตนดิลก ณ ภูเก็ต. (2557). การเมืองการบริหารในระบอบประชาธิปไตย: การต่อสู้กับการทุจริตคอร์รัป ชัน. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ว.วชิรเมธี (พระมหาวุฒิชัย วชิรเมธี). (2557). ธรรมาธิปไตย: ทางออกประเทศไทย. สำนักพิมพ์อมรินทร์ ธรรมะ.
วรเดช จันทรศร. (2543). ทฤษฎีการนำนโยบายสาธารณะไปปฏิบัติ. สมาคมรัฐประศาสนศาสตร์แห่งประเทศ ไทย.
วิษณุ เครืองาม. (2546). กฎหมายมหาชน. สำนักพิมพ์นิติบรรณการ.
สมคิด พรมจุ้ย, สุวิมล อุดมพิริยะศักย์, และ มนตรี อนุชิตวรวงศ์. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการ ตามหลักธรรมาภิบาลสำหรับสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 21(3), 115-128.
สมหวัง พิธิยานุวัฒน์. (2555). วิธีวิทยาการวิจัยทางการศึกษา. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สุจิต บุญบงการ. (2549). การพัฒนาการเมืองของไทย: ปฏิสัมพันธ์ระหว่างทหาร สถาบันทางการเมือง และ การมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชน. สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาระบบราชการ. (2552). คู่มือการบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี. สำนัก นายกรัฐมนตรี.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2563). รายงานการศึกษาไทย พ.ศ. 2563: การศึกษาเพื่อความเป็นคนที่ สมบูรณ์. กระทรวงศึกษาธิการ.
เสนาะ ติเยาว์. (2555). หลักการบริหาร. สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.



