การพัฒนารูปแบบนวัตกรรมการมีส่วนร่วมของชุมชนในงานบริหารสถานศึกษา โรงเรียนเทศบาลท่าโขลง ๑ เทศบาลเมืองท่าโขลง จังหวัดปทุมธานี
THE DEVELOPMENT OF AN INNOVATION MODEL FOR COMMUNITY PARTICIPATION IN EDUCATIONAL ADMINISTRATION OF TESSA BAN THAKHONG 1 SCHOOL UNDER THA KHLONG MUNICIPALITY, PATHUM THANI PROVINCE, THAILAND
คำสำคัญ:
รูปแบบนวัตกรรม, การมีส่วนร่วมของชุมชน, TK-CoManager, การบริหารสถานศึกษาบทคัดย่อ
การวิจัยและพัฒนา (R&D) นี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ: 1) ศึกษาสภาพ ปัญหา และความต้องการ 2) พัฒนารูปแบบนวัตกรรมการมีส่วนร่วมของชุมชน 3) ศึกษาผลการนำไปใช้ และ 4) ประเมินความพึงพอใจและความยั่งยืน กลุ่มเป้าหมายประกอบด้วย ผู้บริหาร ครู คณะกรรมการสถานศึกษา ผู้ปกครอง ผู้นำชุมชน และปราชญ์ชาวบ้าน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และแบบประเมิน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา
ผลการวิจัยพบว่าสภาพปัจจุบันและปัญหา: การบริหารจัดการแหล่งเรียนรู้อยู่ในระดับมาก ปัญหาหลักคือการขาดบุคลากรผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน และการมีส่วนร่วมของชุมชนที่ไม่ต่อเนื่อง รูปแบบนวัตกรรม: รูปแบบที่พัฒนาขึ้นคือ “TK-CoManager Model: ระบบหุ้นส่วนบริหารแหล่งเรียนรู้แบบเจาะจงพื้นที่” มี 5 องค์ประกอบ โดยใช้กระบวนการ 4 ขั้นตอน (Zoning, Matching, Action & Connect, Sharing & Pride หรือ Z-M-A-S) ซึ่งมีความเหมาะสมอยู่ในระดับมากที่สุดผลการนำไปใช้: สามารถบริหารแหล่งเรียนรู้ 6 โซนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ชุมชนร่วมดำเนินการอย่างต่อเนื่อง และนักเรียนมีผลการปฏิบัติงานเฉลี่ยร้อยละ 84.50 ซึ่งสูงกว่าเกณฑ์ ความพึงพอใจและความยั่งยืน: ความพึงพอใจของผู้มีส่วนได้ส่วนเสียและระดับความยั่งยืนของการมีส่วนร่วมอยู่ในระดับมากที่สุด
เอกสารอ้างอิง
กันยารัตน์ แย้มศรีแก้ว และประเสริฐ อินทร์รักษ์. (2561). การบริหารจัดการความร่วมมือของบ้าน วัด โรงเรียน. วารสารวิชาการครุศาสตร์อุตสาหกรรม พระจอมเกล้าพระนครเหนือ, 9(1), 207–214.
โกวิทย์ พวงงาม. (2553). การจัดการตนเองของชุมชนและท้องถิ่น. กรุงเทพฯ: บพิธการพิมพ์.
จันทรานี สงวนนาม. (2553). ทฤษฎีและแนวปฏิบัติในการบริหารสถานศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 3). นนทบุรี: บุ๊ค พอยท์.
ชัยวิชิต เชียรชนะ. (2560). การสร้างและการพัฒนาโมเดล/รูปแบบ/แบบจำลอง/ตัวแบบ. วารสารศิลปากรศึกษาศาสตร์วิจัย, 9(1), 1–11.
ดารุณี เดชยศดี. (2562). การพัฒนารูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของภูมิปัญญาท้องถิ่นในการจัดการเรียนรู้เพื่อส่งเสริมทักษะชีวิตและอาชีพของผู้เรียนในสถานศึกษา สังกัดกลุ่มการศึกษาท้องถิ่น ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม.
ดวงเดือน วินิจฉัย. (2561). รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนประถมศึกษาขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา.
ธีระ รุญเจริญ. (2547). รายงานการวิจัยเรื่อง สภาพปัจจุบันและปัญหาการมีส่วนร่วมในการบริหารและจัดการศึกษาของคณะกรรมการสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: สำนักนโยบายและแผน สกศ.
บุญชม ศรีสะอาด. (2553). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: สุวีริยาสาส์น.
บุญเลี้ยง ทุมทอง. (2559). ทฤษฎีและการพัฒนารูปแบบการจัดการเรียนรู้ (พิมพ์ครั้งที่ 3). กรุงเทพฯ: ทริปเพิ้ล เอ็ด
ดูเคชั่น.
ประภัสสร บุญบำเรอ. (2560). การพัฒนารูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมของคณะกรรมการบริหารโรงเรียนเอกชนในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. วารสารมหาวิทยาลัยนครพนม, 7(2), 27–35.
ปารณทัตต์ แสนวิเศษ. (2555). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานของโรงเรียนประถมศึกษา:
การสร้างทฤษฎีจากฐานราก (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร.
พิชิต ฤทธิ์จรูญ. (2557). หลักการวัดและประเมินผลการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 9). กรุงเทพฯ: เฮ้าส์ ออฟ เคอร์มิสท์.
พิณสุดา สิริธรังศรี. (2560). การบริหารชุมชนและท้องถิ่นของโรงเรียน. ใน ความเป็นผู้นำทางการศึกษา. กรุงเทพฯ:
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เยาวดี รางชัยกุล วิบูลย์ศรี. (2556). การประเมินโครงการ: แนวคิดและแนวปฏิบัติ (พิมพ์ครั้งที่ 8). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
รัตนะ บัวสนธ์. (2552). การวิจัยและพัฒนานวัตกรรมการศึกษา. กรุงเทพฯ: คำสมัย.
วรลักษณ์ จันทน์ผา. (2555). รูปแบบการบริหารสถานศึกษาแบบมีส่วนร่วมของคณะกรรมการสถานศึกษาระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน (วิทยานิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร.
วาโร เพ็งสวัสดิ์. (2553). การวิจัยพัฒนารูปแบบ. วารสารมหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 2(4), 1–15.
สมยศ นาวีการ. (2545). การบริหารแบบมีส่วนร่วม. กรุงเทพฯ: บรรณกิจ.
สมหวัง พิธิยานุวัฒน์. (2553). วิธีวิทยาการประเมิน: ศาสตร์แห่งคุณค่า (พิมพ์ครั้งที่ 5). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
สาธิต ปรัชญาอริยะกุล. (2560). รูปแบบการบริหารจัดการศึกษาของโรงเรียนแบบมีส่วนร่วมขององค์กรในชุมชนเชิงบูรณาการ. สุทธิปริทัศน์, 31(100), 274–288.
สุกัญญา แช่มช้อย. (2555). การบริหารโดยสถานศึกษาและชุมชนเป็นฐาน: ความท้าทายของการปฏิรูปการศึกษาในทศวรรษที่สอง. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 14(1), 101–111.
อรทัย ก๊กผล. (2552). คู่คิด คู่มือ การมีส่วนร่วมของประชาชนสำหรับผู้บริหารท้องถิ่น. กรุงเทพมหานคร: จรัญสนิทวงศ์การพิมพ์.
อุทัย บุญประเสริฐ. (2547). บทบาทและการมีส่วนร่วมในการบริหารและจัดการศึกษาของคณะกรรมการสถานศึกษาในประเทศที่คัดสรร : รายงานการวิจัย. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
Cohen, J. M., & Uphoff, N. T. (1980). Participation’s place in rural development: Seeking clarity through specificity. World Development, 8(3), 213–235.
Cronbach, L. J. (1963). Course improvement through evaluation. Teachers College Record, 64(8), 672–683.
Keeves, J. P. (1997). Models and model building. In Educational research, methodology and measurement: An international handbook (2nd ed.). Oxford: Pergamon Press.
Kemmis, S., & McTaggart, R. (1992). The action research planner (3rd ed.). Victoria: Deakin University.
Likert, R. (1961). New patterns of management. New York: McGraw-Hill.
Stufflebeam, D. L., & Shinkfield, A. J. (1990). Systematic evaluation. Boston: Kluwer-Nijhoff.
Zuber-Skerritt, O. (1996). New directions in action research. Bristol, PA: Falmer Press.
