การเรียนรู้ดนตรี : การบูรณาการหลักธรรมเพื่อส่งเสริมสมาธิและความจำของนักเรียน
MUSIC LEARNING: INTEGRATING BUDDHIST PRINCIPLES TO PROMOTE STUDENTS' CONCENTRATION AND MEMORY
คำสำคัญ:
การเรียนรู้ดนตรี, สมาธิ, ความจำ, หลักธรรมบทคัดย่อ
ในยุคดิจิทัลที่มีสิ่งเร้าจำนวนมาก นักเรียนส่วนใหญ่ต้องเผชิญกับภาวะสมาธิสั้นและความสามารถในการจดจำที่ลดลง บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการบูรณาการทักษะดนตรีร่วมกับหลักพุทธธรรม เพื่อเป็นเครื่องมือในการพัฒนาสมาธิและความจำของผู้เรียน โดยวิเคราะห์ความสัมพันธ์ระหว่างกระบวนการฝึกฝนดนตรีกับหลักการปฏิบัติทางจิต ได้แก่ อิทธิบาท 4 สติ และสมาธิภาวนา
ผลการศึกษาพบว่า การฝึกดนตรีมีลักษณะเป็น "สมถกรรมฐาน" รูปแบบหนึ่งที่ใช้องค์ประกอบของดนตรีเป็นอารมณ์กรรมฐาน ช่วยให้ผู้เรียนเกิดความจดจ่ออยู่กับปัจจุบันและลดความฟุ้งซ่านของจิต ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการเสริมสร้างประสิทธิภาพของสมาธิและการทำงานของระบบประสาทที่เกี่ยวข้องกับความจำ บทความนี้จึงนำเสนอข้อเสนอแนะในการประยุกต์ใช้ในชั้นเรียน เพื่อพัฒนานักเรียนอย่างเป็นองค์รวมทั้งในด้านสติปัญญาและจิตใจ
เอกสารอ้างอิง
Särkämö, T., Tervaniemi, M., Laitinen, S., Forsblom, A., Soinila, S., Mikkonen, M., ... & Hietanen, M. (2008). Music listening enhances cognitive recovery and mood after middle cerebral artery stroke. Brain, 131(3), 866-876. https://doi.org/10.1093/brain/awn013
Schlaug, G., Norton, A., Overy, K., & Winner, E. (2005). Effects of music training on the child's brain and cognitive development. Annals of the New York Academy of Sciences, 1060(1), 219–230. https://doi.org/10.1196/annals.1360.015
Wan, C. Y., & Schlaug, G. (2010). Music making as a tool for promoting brain plasticity across the life span. The Neuroscientist, 16(5), 566–577. https://doi.org/10.1177/1073858410377805
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (๒๕๕๒). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม. (พิมพ์ครั้งที่ 18). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (๒๕๖๑). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย. (พิมพ์ครั้งที่ 55). กรุงเทพมหานคร: สำนักพิมพ์ผลิธัมม์.
