อปริหานิยธรรม 7 กับการสร้างธรรมาภิบาลในองค์กรร่วมสมัย

บทคัดย่อ

บทความนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาความหมายและที่มาของหลักอปริหานิยธรรม 7 ที่ปรากฏในพระไตรปิฎก 2) วิเคราะห์หลักธรรมาภิบาลและความท้าทายขององค์กรร่วมสมัย และ 3) เสนอแนวทางการประยุกต์ใช้หลักอปริหานิยธรรม 7 ในการสร้างธรรมาภิบาลในองค์กรยุคใหม่ โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงเอกสาร

ผลการศึกษาพบว่า อปริหานิยธรรม 7 เป็นหลักธรรมที่พระพุทธองค์ทรงแสดงแก่ชาววัชชีในมหาปรินิพพานสูตร ว่าเป็นธรรมอันไม่เป็นที่ตั้งแห่งความเสื่อม เป็นไปเพื่อความเจริญ ประกอบด้วย 1) หมั่นประชุมกันเนืองนิตย์ 2) พร้อมเพรียงกันประชุมและทำกิจ 3) ไม่บัญญัติสิ่งใหม่และไม่ล้มล้างสิ่งที่บัญญัติไว้ 4) เคารพนับถือผู้ใหญ่ 5) ไม่ข่มเหงสตรี 6) เคารพปูชนียสถาน และ 7) อุปถัมภ์ผู้ทรงธรรม

ธรรมาภิบาลในองค์กรร่วมสมัยตั้งอยู่บนหลักการสำคัญ ได้แก่ ความโปร่งใส ความรับผิดชอบ การมีส่วนร่วม นิติธรรม ความเสมอภาค และประสิทธิภาพ แต่องค์กรยุคใหม่เผชิญกับความท้าทายหลายประการ อาทิ กระแสโลกาภิวัตน์และ การแข่งขันที่สูงขึ้น ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีดิจิทัล ความหลากหลายทางวัฒนธรรม และความไม่แน่นอนระดับโลก

การวิเคราะห์พบว่าอปริหานิยธรรม 7 สอดคล้องกับหลักธรรมาภิบาลร่วมสมัยในทุกมิติ บทความนี้เสนอแนวทางการประยุกต์ใช้ใน 5 มิติหลัก ได้แก่ การสร้างวัฒนธรรมการประชุมและการมีส่วนร่วม การสร้างระบบกฎเกณฑ์ที่มั่นคงและเป็นธรรม การสร้างระบบพี่เลี้ยงและการส่งต่อภูมิปัญญา การส่งเสริมความเสมอภาคและความหลากหลาย และการสร้างความรับผิดชอบต่อสังคมและวัฒนธรรม

ข้อสรุปสำคัญคือ อปริหานิยธรรม 7 มิได้เป็นเพียงหลักธรรมทางศาสนาที่ล้าสมัย แต่เป็นภูมิปัญญาสากลที่ครอบคลุมหลักการสำคัญของธรรมาภิบาล การนำมาประยุกต์ใช้ในองค์กรยุคใหม่เป็นการเชื่อมโยงภูมิปัญญาดั้งเดิมกับแนวคิดการบริหารจัดการสมัยใหม่ เพื่อสร้างองค์กรที่เข้มแข็ง โปร่งใส และยั่งยืน