สมณสารูป: อาภรณ์แห่งความสงบของพุทธบุตร

ผู้แต่ง

  • พระมหาเสฏฐวุฒิ วชิรญาโณ (ปาสวน) มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย สถาบันพระไตรปิฎกศึกษา

คำสำคัญ:

สมณสารูป, จริยวัตร, ภาพลักษณ์, ไตรสิกขา, เสขิยวัตร

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ความหมาย องค์ประกอบ และ
ความสำคัญของสมณสารูป หรือความสงบงามแห่งจริยวัตรของพระภิกษุสงฆ์ในพระพุทธศาสนาในมิติที่ลึกซึ้ง
และรอบด้าน โดยชี้ให้เห็นว่าสมณสารูปมิใช่เพียงภาพลักษณ์ภายนอก หรือการปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างผิว
เผินเพื่อการยอมรับทางสังคม แต่เป็นผลลัพธ์เชิงประจักษ์จากการขัดเกลาจิตใจด้วยศีล สมาธิ และปัญญา
(ไตรสิกขา) บทความนี้ได้สำรวจรากฐานทางประวัติศาสตร์ตั้งแต่ยุคพุทธกาลที่สมณสารูปทำหน้าที่เป็น
เครื่องมือประกาศอุดมการณ์ทางสายกลาง (มัชฌิมาปฏิปทา) ท่ามกลางลัทธิที่สุดโต่ง พร้อมทั้งเจาะลึก
องค์ประกอบหลักด้านกายประยุกต์ วจีประยุกต์ และอากัปกิริยา ผ่านกรอบของเสขิยวัตร ตลอดจนวิเคราะห์
ความท้าทายอย่างยิ่งยวดในการรักษาสมณสารูปในยุคดิจิทัล ที่สื่อสังคมออนไลน์และเศรษฐกิจแบบดึงดูดความ
สนใจ เข้ามามีบทบาทสำคัญ ท้ายที่สุด บทความได้เน้นย้ำถึงอานิสงส์ของสมณสารูปที่มีต่อตัวพระภิกษุเองใน
แง่ประสาทวิทยาศาสตร์และการรู้แจ้ง ต่อสังคมในฐานะปรากฏการณ์ที่ขัดจังหวะกระแสบริโภคนิยม และต่อ
ความมั่นคงของพระพุทธศาสนาในฐานะนวัตกรรมทางจิตวิญญาณ ที่ช่วยเยียวยาสังคมทุนนิยมที่สับสนวุ่นวาย
ได้อย่างยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ:

โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.9, ราชบัณฑิต). (2553). พจนานุกรมเพื่อการศึกษา พุทธศาสน์ ชุด คำ

วัด (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ : ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2546). ธรรมนูญชีวิต (พิมพ์ครั้งที่ 11). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สระแก้ว.

พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 16).

กรุงเทพฯ: เอส. อาร์. พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์.

พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน. (2562). การสื่อสารทางสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์กับผลกระทบต่อความศรัทธา

ของพุทธศาสนิกชน. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 10(2), 45-58.

พระมหาสุทิตย์ อาภากโร (อบอุ่น), และคณะ. (2561). บทบาทของพระสงฆ์ในการสื่อสารธรรมะผ่านสื่อสังคม

ออนไลน์ (รายงานการวิจัย). สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. (2554). พุทธสันติวิธี: การบูรณาการเพื่อแก้ความขัดแย้ง (พิมพ์ครั้งที่ 2).

กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระราชวรมุนี (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2541). พุทธศาสนากับสังคมไทย. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.

วศิน อินทสระ. (2541). พุทธจริยศาสตร์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์บรรณาคาร.

สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย (พิมพ์ครั้งที่ 46). กรุงเทพฯ:

โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2564). แนวทางการประพฤติปฏิบัติของพระภิกษุสามเณรในการใช้สื่อ

สังคมออนไลน์ (Social Media). มติมหาเถรสมาคม ครั้งที่ 10/2564.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

2024-12-15

รูปแบบการอ้างอิง

วชิรญาโณ (ปาสวน) พ. (2024). สมณสารูป: อาภรณ์แห่งความสงบของพุทธบุตร. วารสารบาลีเถรวาทปริทรรศน์, 2(2), 59–74. สืบค้น จาก https://so15.tci-thaijo.org/index.php/PTRJ/article/view/3200