สมณสารูป: อาภรณ์แห่งความสงบของพุทธบุตร
คำสำคัญ:
สมณสารูป, จริยวัตร, ภาพลักษณ์, ไตรสิกขา, เสขิยวัตรบทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและวิเคราะห์ความหมาย องค์ประกอบ และ
ความสำคัญของสมณสารูป หรือความสงบงามแห่งจริยวัตรของพระภิกษุสงฆ์ในพระพุทธศาสนาในมิติที่ลึกซึ้ง
และรอบด้าน โดยชี้ให้เห็นว่าสมณสารูปมิใช่เพียงภาพลักษณ์ภายนอก หรือการปฏิบัติตามกฎระเบียบอย่างผิว
เผินเพื่อการยอมรับทางสังคม แต่เป็นผลลัพธ์เชิงประจักษ์จากการขัดเกลาจิตใจด้วยศีล สมาธิ และปัญญา
(ไตรสิกขา) บทความนี้ได้สำรวจรากฐานทางประวัติศาสตร์ตั้งแต่ยุคพุทธกาลที่สมณสารูปทำหน้าที่เป็น
เครื่องมือประกาศอุดมการณ์ทางสายกลาง (มัชฌิมาปฏิปทา) ท่ามกลางลัทธิที่สุดโต่ง พร้อมทั้งเจาะลึก
องค์ประกอบหลักด้านกายประยุกต์ วจีประยุกต์ และอากัปกิริยา ผ่านกรอบของเสขิยวัตร ตลอดจนวิเคราะห์
ความท้าทายอย่างยิ่งยวดในการรักษาสมณสารูปในยุคดิจิทัล ที่สื่อสังคมออนไลน์และเศรษฐกิจแบบดึงดูดความ
สนใจ เข้ามามีบทบาทสำคัญ ท้ายที่สุด บทความได้เน้นย้ำถึงอานิสงส์ของสมณสารูปที่มีต่อตัวพระภิกษุเองใน
แง่ประสาทวิทยาศาสตร์และการรู้แจ้ง ต่อสังคมในฐานะปรากฏการณ์ที่ขัดจังหวะกระแสบริโภคนิยม และต่อ
ความมั่นคงของพระพุทธศาสนาในฐานะนวัตกรรมทางจิตวิญญาณ ที่ช่วยเยียวยาสังคมทุนนิยมที่สับสนวุ่นวาย
ได้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. (2539). พระไตรปิฎกภาษาไทย ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย. กรุงเทพฯ:
โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระธรรมกิตติวงศ์ (ทองดี สุรเตโช ป.ธ.9, ราชบัณฑิต). (2553). พจนานุกรมเพื่อการศึกษา พุทธศาสน์ ชุด คำ
วัด (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ : ธรรมสภาและสถาบันบันลือธรรม.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2546). ธรรมนูญชีวิต (พิมพ์ครั้งที่ 11). กรุงเทพฯ: โรงพิมพ์สระแก้ว.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2551). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม (พิมพ์ครั้งที่ 16).
กรุงเทพฯ: เอส. อาร์. พริ้นติ้ง แมส โปรดักส์.
พระมหาบุญไทย ปุญฺญมโน. (2562). การสื่อสารทางสังคมออนไลน์ของพระสงฆ์กับผลกระทบต่อความศรัทธา
ของพุทธศาสนิกชน. วารสารพุทธศาสตร์ศึกษา, 10(2), 45-58.
พระมหาสุทิตย์ อาภากโร (อบอุ่น), และคณะ. (2561). บทบาทของพระสงฆ์ในการสื่อสารธรรมะผ่านสื่อสังคม
ออนไลน์ (รายงานการวิจัย). สถาบันวิจัยพุทธศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหาหรรษา ธมฺมหาโส. (2554). พุทธสันติวิธี: การบูรณาการเพื่อแก้ความขัดแย้ง (พิมพ์ครั้งที่ 2).
กรุงเทพฯ: มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระราชวรมุนี (ประยูร ธมฺมจิตฺโต). (2541). พุทธศาสนากับสังคมไทย. กรุงเทพฯ: มูลนิธิพุทธธรรม.
วศิน อินทสระ. (2541). พุทธจริยศาสตร์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์บรรณาคาร.
สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). (2559). พุทธธรรม ฉบับปรับขยาย (พิมพ์ครั้งที่ 46). กรุงเทพฯ:
โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2564). แนวทางการประพฤติปฏิบัติของพระภิกษุสามเณรในการใช้สื่อ
สังคมออนไลน์ (Social Media). มติมหาเถรสมาคม ครั้งที่ 10/2564.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารบาลีเถรวาทปริทรรศน์

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร


