การสร้างเสริมสุขภาพของพระสงฆ์: บูรณาการหลักพระธรรมวินัย ธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติและหลักสุขาภิบาลแห่งชาติ

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งศึกษาการสร้างเสริมสุขภาพของพระสงฆ์ตั้งแต่สมัยพุทธกาลจนถึงบริบทปัจจุบัน โดยยึดหลักการประพฤติปฏิบัติตามพระธรรมวินัยให้สอดคล้องกับธรรมชาติ และประยุกต์ใช้กรอบธรรมนูญสุขภาพพระสงฆ์แห่งชาติ พ.ศ. 2566 เป็นแนวทางส่งเสริมสุขภาวะพระสงฆ์และบทบาทการเป็นผู้นำด้านสุขภาวะของชุมชน ใช้วิธีการวิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) จากเอกสารและข้อมูลที่เกี่ยวข้องอย่างเป็นระบบ

ผลการศึกษาพบว่า พระสงฆ์กำลังเผชิญปัญหาโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) ในระดับสูง อันมีสาเหตุจากข้อจำกัดของสมณวิถี เช่น การเลือกอาหารจากบิณฑบาตไม่ได้ การออกกำลังกายไม่เพียงพอ และพฤติกรรมเสี่ยงบางประการ พระพุทธศาสนาได้วางรากฐานการดูแลสุขภาพไว้ผ่านการฉันอย่างรู้ประมาณ การเดินบิณฑบาต การเจริญจิตตภาวนา และการดูแลกันในหมู่สงฆ์ ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดสุขภาวะองค์รวม บทความเสนอการบูรณาการหลักภาวนา 4 (4 ภ.) กับแนวปฏิบัติด้านสุขภาพตามหลัก 4 อ. และหลักสุขาภิบาล 5 ร. เพื่อสร้างความรอบรู้ด้านสุขภาพ สิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อสุขภาวะ และความร่วมมือจากชุมชน อันนำไปสู่การสร้าง “นิเวศสุขภาวะพระสงฆ์” อย่างยั่งยืนทั้งกาย ใจ สังคม และปัญญา