การสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับพระพุทธศาสนากับสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 ระหว่างปี พ.ศ. 2563-2567
บทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้เป็นงานวิจัยเชิงคุณภาพแบบเอกสาร มีวัตถุประสงค์เพื่อสร้างข้อสรุปจากการสังเคราะห์งานวิจัยเกี่ยวกับพระพุทธศาสนากับสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 กำหนดเกณฑ์การคัดเลือกงานวิจัย คือ เป็นงานวิจัยที่ตีพิมพ์ในฐานข้อมูล Thai Journal Online (Thaijo) และเผยแพร่ภายในระยะเวลา 5 ปี คือระหว่างปี พ.ศ. 2563-2567 ได้งานวิจัยที่นำมาวิเคราะห์ จำนวน 10 เรื่อง การสังเคราะห์งานวิจัยใช้เทคนิคการวิเคราะห์คำหลักโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปสำหรับการวิจัยเชิงคุณภาพ ช่วยในการวิเคราะห์ข้อมูล
ผลการวิจัย พบว่า พระพุทธศาสนากับสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 ประกอบด้วยองค์ประกอบ 5 ประการ คือ 1) การพัฒนาตนทางด้านร่างกาย สังคม จิตใจและปัญญา (3) 2) การทำน้ำมนต์เพื่อเป็นเครื่องยึดเหนี่ยวทางจิตใจของผู้คน (2) 3) พลังบวรเพื่อพัฒนาฐานวิถีชีวิตใหม่ (2) 4) การจัดการความเสี่ยง (1) และ 5) การสร้างความเข้มแข็งทางจิตใจ ทางสังคม และทางเศรษฐกิจ (1) ดังนั้น พระพุทธศาสนากับสถานการณ์การระบาดของโรคโควิด-19 เป็นส่วนย่อยของการจัดการสถานการณ์ฉุกเฉินด้านสาธารณสุข และการจัดการคุณภาพชีวิต นอกจากนี้ ยังมีความสัมพันธ์กับปัจจัย 12 ประการ ได้แก่ 1) หลักภาวนา 4 (4) 2) หลักอริยสัจ 4 (3) 3) หลักธรรมมีอุปการะมาก 2 (2) 4) หลักปธาน 4 (2) 5) หลักพรหมวิหาร 4 (2) 6) หลักปัจจัยให้เกิดสัมมาทิฐิ (1) 7) หลักไตรลักษณ์ (1) 8) หลักอิทธิบาท 4 (1) 9) หลักสติปัฏฐาน 4 (1) 10) หลักสังคหวัตถุ 4 (1) 11) หลักทิฏฐธัมมิกัตถะ 4 (1) และ 12) หลักสัปปุริสธรรม 7 (1)
เอกสารอ้างอิง
กระทรวงสาธารณสุข. (2563). แนวทางปฏิบัติด้านสาธารณสุข เพื่อการจัดการภาวะระบาดของโรคโควิด-19 ในข้อกำหนดออกตามความในมาตรา 9 แห่งพระราชกำหนดการบริหารราชการในสถานการณ์ฉุกเฉิน พ.ศ. 2548 (ฉบับที่ 1). นนทบุรี: บริษัท ทีเอส อินเตอร์พริ้นท์ จำกัด.
กัตติกา ธนะขว้าง จิราพร เกศพิชญวัฒนา และชนกพร จิตปัญญา. (2553). ปัจจัยที่สัมพันธ์กับพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพของผู้สูงอายุ: การวิเคราะห์อภิมาน. Journal of Nurse Science, 28(3), 60-68.
งานโรคติดต่อกลุ่มพัฒนาวิชาการโรคติดต่ออุบัติใหม่. (18 สิงหาคม 2564). สถานการณ์โรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (COVID-19) มาตรการสาธารณสุข และปัญหาอุปสรรคการป้องกันควบคุมโรคในผู้เดินทาง. https://ddc.moph.go.th/.
จุลศักดิ์ ชาญณรงค์. (2564). แนวทางการประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมเพื่อดูแลสุขภาพในช่วงวิกฤติโควิด-19. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนครพนม, 11(2), 317-327.
ณัชปภา โพธิ์พุ่ม, พระครูสาธุกิจโกศล, พระวิชาร อาทโร และประดิษฐ์ ชื่นบาน. (2565). รูปแบบการพัฒนาตนในวิกฤตสถานการณ์โควิด-19 ตามหลักพุทธธรรมของประชาชนในจังหวัดสุรินทร์. วารสารบัณฑิตศึกษามหาจุฬาขอนแก่น, 9(3), 268-278.
ณัฏฐนาถ ศรีเลิศ, พระปิฎกโกศล และพระครูธรรมธรไพบูลย์ ญาณวิปุโล. (2567). พุทธวิธีการจัดการความเสี่ยงในสถานการณการระบาดโรคโควิด-19 ของหน่วยงานด้านสาธารณสุข ในจังหวัดราชบุรี. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 8(7), 298-307.
ณัฐธนินทร์ ศุภรสิงห์ และณัฐพร ไข่มุก. (2566). บทบาทของพุทธมนต์ต่อการทำน้ำมนต์ : กรณีศึกษาบทสวดรัตนสูตรในช่วงโควิด-19. วารสารสังคมศาสตร์และวัฒนธรรม, 7(12), 237-247.
ณัฐพงษ์ เฮียงกุล, พิษณุพร สายคําทอน, สุพัตรา จันทร์แก้ว, สุภาภรณ์ วงธิ และ ยุทธนา แยบคาย. (2566). การถอดบทเรียนการบริหารจัดการสถานการณ์ฉุกเฉินด้านสาธารณสุขในการับมือโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ภายใต้แนวคิด 6 องค์ประกอบของระบบสุขภาพ : กรณีศึกษาอำเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย. วารสารวิชาการป้องกันควบคุมโรค สคร. 2พิษณุโลก, 10(2), 1-14.
ณัฐหทัย นิรัติศัย, พระมหาสุรไกร ชินพุทฺธิสิริ, กฤติกา ชนะกุล และปริญญา ตรีธัญญา (2566). การประยุกต์ใช้หลักพุทธธรรมในช่วงสถานการณ์การระบาดเชื้อไวรัสโคโรนา COVID-19 ของนักศึกษาสาขาวิชาสังคมสงเคราะห์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหามกุฏราชวิทยาลัย ศาลายา. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 5( 2), 77-96.
ทนงศักดิ์ แสงสว่างวัฒนะ, ณิชนันทน์ ศิริไสยาสน์ และโชติ บดีรัฐ. (2563). “New Normal" วิถีชีวิตใหม่และการปรับตัวของคนไทยหลังโควิด-19 : การงาน การเรียน และธุรกิจ”. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 4 (3), 371-386.
พระครูวินัยธรอุดมชัย ตวุฑฺโฒ (อวยพร). (2566). การปรับเปลี่ยนชีวิตวิถีใหม่ในช่วงการระบาดของเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 ตามหลักพุทธธรรม. วารสาร มจร การพัฒนาสังคม, 8(1), 251-264.
พระครูวิโรจน์กาญจนเขต, พระเมธีปริยัติวิบูล, พระครูปลัดสุวัฒน์ สุวฑฺฒโน, พระสมุห์สมโภชน์ อินฺวิริโย และพระครูศรีธรรมวราภรณ์. (2564). กระบวนการมีส่วนร่วมของ (บวร) ในการจัดทำแผนเพื่อพัฒนาฐานวิถีชีวิตใหม่ในพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรี. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 8 (4), 344-360.
พระธรรมโมลี (ทองอยู่ ญาณวิสุทฺโธ). (2551). การศึกษาเชิงวิเคราะห์วิถีชีวิตพฤติกรรมสุขภาพ และการดูแลรักษาสุขภาพแบบองค์รวมของพระสงฆ์ตามที่ปรากฏในพระไตรปิฎก. (วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, พระนครศรีอยุธยา.
พระปัญญวัฒน์ คุตฺตสีโล (อโนราช), ปัญญา คล้ายเดช และไพฑูรย์ มาเมือง. (2566). บทบาทของรัฐต่อการแก้ไขปัญหาต่อการระบาดของโรคโควิด-19 ในชุมชนศรีสวัสดิ์ ตำบลตลาด อำเภอเมือง จังหวัดมหาสารคาม. วารสารสถาบันวิจัยพิมลธรรม, 10(2), 25-36.
พระวิมาน คมฺภีรปญฺโญ, พระครูโพธิธรรมานุศาสก์, พระครูพิศาลโพธิธรรม และชาญชัย เพียงแก้ว. (2565). แนวทางการส่งเสริมสุขภาวะเชิงพุทธในสถานการณ์แพร่ระบาดโรคโควิด 19 ของพระสงฆ์อําเภอกันทรวิชัย จังหวัดมหาสารคาม. วารสารวิชาการ มจร บุรีรัมย์, 7(2), 285-299.
พระศรีสุวงศ์ สิริภทฺโท (ตรีวิเศษศรี). (2563). การป้องกันสภาวะซึมเศร้าเพื่อแก้ไขปัญหาชีวิตในสถานการณ์โควิด –19 ตามหลักอริยสัจ 4. วารสารวิชาการสิรินธรปริทรรศน์, 21(2), 134-146.
วรลักษณ์ ชูกำเนิด, เอกรินทร์ สังข์ทอง และชวลิต เกิดทรัพย์. (2557). รูปแบบชุมชนการเรียนรู้ทางวิชาชีพครูสู่การเรียนรู้ในศตวรรษที่ 21 บริบทโรงเรียนในประเทศไทย. วารสารหาดใหญ่วิชาการ, 12(2), 123-134.
ศุภรกาญจน์ ธนิกกุล, พระครูสังฆรักษ์เอกภัทร อภิฉนฺโท และประสิทธิ์ แก้วศรี. (2566). แนวทางการเสริมสร้างความสุขตามหลักจิตวิทยาแนวพุทธของผู้สูงอายุในสถานการณ์การแพร่ระบาดของเชื้อโรคโควิด-19. วารสารวิชาการสถาบันพัฒนาพระวิทยากร, 6(3), 192-202.
สถาบันป้องกันควบคุมโรคเขตเมือง กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข. (17 มิถุนายน 2567). สรุปรายงานเหตุการณ์ที่สำคัญทางระบาดวิทยา 2566. https://ddc.moph.go.th/.
สิริพร ครองชีพ และพระสุทธิสารเมธี. (2566). บูรณาการหลักพุทธปรัชญาเถรวาทเพื่อดูแลคุณภาพชีวิตในสถานการณ์โควิด-19. วารสารบัณฑิตแสงโคมคำ, 8(2), 324-344.
อัจฉริยา พ่วงแก้ว. (2561). พัฒนารูปแบบการส่งเสริมพฤติกรรมการบริโภคอาหารของพระสงฆ์:มุมมองของพระสงฆ์. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ, 12(1), 81.
เอื้อมพร หลินเจริญ. (2555). เทคนิคการวิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพ. วารสารการวัดผลการศึกษา มหาวิทยาลัยมหาสารคาม, 17(1), 17-29.
Onwuegbuzie, Leech, and Collins. (2012). Qualitative Analysis Techniques for the Review of the Literature. The Qualitative Report, 17(56), 17-20.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารบาลีเถรวาทปริทรรศน์
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
