อริยมรรคมีองค์ 8 ในฐานะโครงสร้างจริยธรรมสาธารณะของไทยร่วมสมัย: แนวทางลดคอร์รัปชัน ความรุนแรงเชิงวาจา และความแตกแยกทางสังคม

พระธรรมนันท์  ปริสุทฺธชโย

ผู้แต่ง

พระธรรมนันท์ ปริสุทฺธชโย ศูนย์ปฏิบัติธรรมพุทธเมตตาบารมี วัดตึก พระนครศรีอยุธยา

คำสำคัญ:

อริยมรรคมีองค์ 8, จริยธรรมสาธารณะ, ธรรมาภิบาล, คอร์รัปชัน, สัมมาวาจา

บทคัดย่อ

บทความนี้เสนอกรอบแนวคิดอริยมรรคมีองค์ 8 สามารถตีความเป็นโครงสร้างจริยธรรมสาธารณะ สำหรับสังคมไทยร่วมสมัยได้ ไม่ใช่เพียงแนวปฏิบัติส่วนบุคคลเพื่อความพ้นทุกข์เท่านั้น โดยตั้งโจทย์จากความท้าทาย 3 ด้านที่ทับซ้อนกัน ได้แก่ (1) ความเสี่ยงคอร์รัปชันและความเชื่อมั่นต่อสถาบัน (2) ความรุนแรงเชิงวาจาและวาทกรรมเกลียดชังในพื้นที่ดิจิทัล และ (3) ความแตกแยกทางสังคมที่บั่นทอนทุนทางสังคมและทำให้การอยู่ร่วมของความเห็นต่างยากขึ้น ข้อมูลบริบทชี้ว่าประเทศไทยได้ 34 คะแนน และอยู่อันดับ 107 ใน Corruption Perceptions Index 2024 ซึ่งสะท้อนแรงกดดันด้านความโปร่งใสและความน่าเชื่อถือของการบริหารภาครัฐ พร้อมกันนี้ โครงการของ UNDP Thailand ชี้ว่าโซเชียลมีเดียทำหน้าที่เป็นตัวขยายการเมืองอัตลักษณ์ ข่าวปลอม และ คำพูดที่แสดงความเกลียดชัง ส่งผลต่อสุขภาพจิตของคนในสังคม และรายงานเรื่อง social cohesion/hate speech ในประเทศไทยตอกย้ำความจำเป็นของแนวทางเชิงหลักฐานในการจัดการความขัดแย้งและความรุนแรงเชิงวาทกรรม

ระเบียบวิธีเป็นการศึกษาจากเอกสารและสังเคราะห์แนวคิด โดยเน้นแหล่งร่วมสมัย พ.ศ. 2563–2568 และฐานคัมภีร์เถรวาท (เช่น อริยมรรคในฐานะองค์แห่งอริยสัจข้อที่ 4) บทความพัฒนา กรอบ MAGGA-GOV เพื่อแปลงองค์มรรค 8 เป็นสถาปัตยกรรมจริยธรรมสาธารณะ 3 ชั้น ได้แก่ ปัญญา (สัมมาทิฏฐิ–สัมมาสังกัปปะ) ในฐานะเหตุผลเพื่อประโยชน์สาธารณะและความจริงร่วม ศีล (สัมมาวาจา–สัมมากัมมันตะ–สัมมาอาชีวะ) ในฐานะความสุจริตและการสื่อสารไม่ทำร้าย และ สมาธิ (สัมมาวายามะ–สัมมาสติ–สัมมาสมาธิ) ในฐานะการกำกับตนและการกำกับเศรษฐกิจความสนใจ เพื่อป้องกันการตัดสินใจแบบรวดเร็ว ตอบโต้ไวรัล บทความยังเสนอตารางเพื่อ operationalize มรรค 8 สู่กลไกธรรมาภิบาลและชุดตาราง (แยกบริบท) KPI สำหรับหน่วยงานรัฐ สถานศึกษา และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อให้การลดคอร์รัปชัน ลดความรุนแรงเชิงวาจา และเพิ่มความสมานฉันท์ทางสังคมเป็นสิ่งที่ออกแบบ วัด ปรับปรุงได้

เอกสารอ้างอิง

พระใบฎีกาพงษ์ศักดิ์ ขนฺติพโล. (2025). การเมืองกับสติปัญญาแห่งการสื่อสาร. วารสารพุทธนวัตกรรมและการจัดการ, 8(4), 319–332.

พระมหาพิพัฒน์ ปวฑฺฒโน (ท่าดี). (2024). การพัฒนาสังคมในมิติแห่งมรรคมีองค์ 8. วารสารเสียงธรรมจากมหายาน, 10(3), 387–396.

Amnesty International. (2024, May 16). Thailand: State-backed digital violence used to silence women and LGBTI activists.

Basel Institute on Governance. (2025). Findings from the Thai private sector anti-corruption compliance: Challenges and case studies.

Hemtanon, S., Phetkrachang, K., & Yangyuen, W. (2024). Identifying text-based online Thai hate speech in social media. Journal of Information Science Research and Practice. https://doi.org/10.14456/jiskku.2024.27

Homyamyen, P., & Kulachai, W. (2025). From transparency to trust: Key determinants of corruption perception in Thailand. Journal of Administration Management and Sustainable Development, 3(1).

National Anti-Corruption Commission. (2025, February 11). Thailand achieves a score of 34 and ranked 107th out of 180 countries in the Corruption Perceptions Index in 2024.

OECD. (2021). OECD Integrity Review of Thailand 2021: Achieving effective integrity policies and sustained reform (OECD Public Governance Reviews). https://doi.org/10.1787/e8949f1b-en

OECD. (2024). OECD review of Thailand’s legal and policy framework for fighting foreign bribery.

Pookpanich, P., & Siriborvornratanakul, T. (2024). Offensive language and hate speech detection using deep learning in football news live streaming chat on YouTube in Thailand. Social Network Analysis and Mining, 14, 18.

Sangsawat, R. (2024). Hate speech: Transmitting hatred on online social media to criminal acts. Journal of Social Work and Social Administration, 32(1), 62–88.

Sutamchai, K., Rowlands, K. E., & Rees, C. J. (2020). The use of mindfulness to promote ethical decision making and behavior: Empirical evidence from the public sector in Thailand. Public Administration and Development, 40(3), 156–167.

Tilleke & Gibbins. (2025, June 16). Thailand strengthens whistleblower protections.

Transparency International. (2025). Corruption Perceptions Index 2024.

UNDP Thailand. (n.d.). Promoting tolerance and respect for diversity.

United Nations Development Programme. (2024). Public perception survey on social cohesion and resilience to violent extremism in Thailand (Nov 2023 report published Feb 2024).