ทศพิธราชธรรมกับภาวะผู้นำเชิงสันติในสถาบันไทย: แบบจำลอง RĀJA-PEACE เพื่อการบริหารที่เป็นธรรม โปร่งใส และลดอคติ

บทคัดย่อ

บทความนี้มุ่งสังเคราะห์ทศพิธราชธรรมในฐานะกรอบคุณธรรมเชิงระบบสำหรับภาวะผู้นำเชิงสันติของสถาบันไทยร่วมสมัย โดยตั้งโจทย์จากความท้าทายด้านความชอบธรรมของการใช้อำนาจ กระบวนการตัดสินใจที่ถูกตั้งคำถามเรื่องความเป็นธรรม/ความโปร่งใส และความเสี่ยงของอคติที่แทรกซึมในระบบบริหารจัดการองค์กรสาธารณะ งานนี้ใช้วิธีวิจัยเชิงเอกสารและสังเคราะห์แนวคิด โดยคัดเลือกหลักฐานวิชาการร่วมสมัยในช่วง พ.ศ. 2563–2568 (ค.ศ. 2020–2025) ผสานกับฐานคัมภีร์และวรรณกรรมเถรวาทที่อธิบายทศพิธราชธรรมเป็นคุณธรรม 10 ประการของผู้ปกครอง/ผู้นำ ได้แก่ ทาน ศีล ปริจจาคะ อาชชวะ มัททวะ ตบะ อักโกธะ อวิหิงสา ขันติ และอวิโรธนะ ข้อค้นพบเชิงสังเคราะห์ชี้ว่า ทศพิธราชธรรมสามารถ “แปลงรูป” เป็นสมรรถนะและกลไกธรรมาภิบาลได้ หากตีความในมิติ (1) วินัยภายในและการกำกับอารมณ์ของผู้นำ (ตบะ–อักโกธะ–ขันติ) (2) ความซื่อตรงและความคงเส้นคงวาเชิงนิติธรรม (ศีล–อาชชวะ–อวิโรธนะ) และ (3) วัฒนธรรมไม่เบียดเบียนและความไว้วางใจในองค์การ (ทาน–ปริจจาคะ–มัททวะ–อวิหิงสา) ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดธรรมาภิบาลเชิงพุทธที่เชื่อมหลักนิติธรรมเข้ากับอวิโรธนะและอคติ 4 เพื่อปกครองโดยธรรม

          บทความเสนอแบบจำลอง RĀJA-PEACE เพื่อออกแบบการนำเชิงสันติในสถาบันไทย ผ่าน 4 โมดูล (Restraint–Accountable Integrity–Justice in Service–Amity & Non-harm) และเสนอAgati Filter 3 ด่านสำหรับกรองอคติในงานแต่งตั้ง งบประมาณ วินัย จัดซื้อ พร้อมยืนยันความเป็นไปได้ด้วยหลักฐานเชิงประจักษ์ในไทยที่พบความสัมพันธ์เชิงบวกระหว่างทศพิธราชธรรมของผู้บริหารกับประสิทธิผลองค์กร โดยเฉพาะองค์ประกอบด้านอวิโรธนะ ขันติ และอาชชวะที่สัมพันธ์กับผลลัพธ์สถานศึกษาหรือประสิทธิผลการบริหารงานบุคคล