บูรณาปัญหาทางสังคมและแนวทางแก้ไข: วิเคราะห์จากคำสอนเรื่องปฏิจจสมุปบาท

บทคัดย่อ

บทความนี้มีจุดมุ่งหมายที่จะพิจารณาปัญหาระดับสังคมและแนวทางแก้ไขตามแนวคำสอนเรื่องปฏิจจสมุปบาท จากการศึกษาพบว่า คำสอนเรื่องปฏิจจสมุปบาทได้อธิบายให้เห็นปัญหาจากสถานการณ์ในชีวิตปัจจุบันที่ตรวจสอบข้อเท็จจริงได้ในเชิงประจักษ์ ให้คุณค่าและความหมายของความสุขและความทุกข์ในชีวิตนี้ทั้งในระดับปัจเจกบุคคลและระดับสังคม

ผลการศึกษาพบว่า แนวการอธิบายปัญหาเชิงสังคมตามแนวปฏิจจสมุปบาทได้เปิดพื้นที่ให้เราสามารถมองเห็นปัญหาระดับปัจเจกได้ชัดเจนขึ้น และยังได้ขยายกรอบการมองปัญหาให้กว้างขึ้นจนถึงระดับโครงสร้างทางสังคมเพื่อมุ่งเน้นประโยชน์สุขที่พึงมีพึงได้ร่วมกันจากชีวิตนี้ด้วย แนวการอธิบายนี้เป็นการนำแนวคิดทางพระพุทธศาสนามาสนับสนุนให้เกิดการตระหนักในความทุกข์หรือปัญหาระดับบุคคลที่ถูกมองข้ามให้ได้รับการพิจารณาในฐานะเป็นส่วนสำคัญของแนวทางแก้ไข เมื่อปัญหาระดับสังคมในโลกนี้ได้รับการแก้ไข มนุษย์ในฐานะเป็นหน่วยรวมของสังคมก็จะได้รับประโยชน์สุขร่วมกันอย่างเสมอภาคซึ่งเอื้อต่อการพัฒนาชีวิตของปัจเจกให้ก้าวหน้าขึ้นไปในระดับสูงได้ การนำคำสอนเรื่องปฏิจจสมุปบาทมาเป็นกรอบในการพิจารณาปัญหาระดับสังคมจึงสนับสนุนการมีความสุขในชีวิตปัจจุบันซึ่งสอดคล้องกับคำสอนเรื่องประโยชน์สุขของมนุษย์ตามเจตนารมณ์ของพระพุทธศาสนา