ศีลธรรมในฐานะกฎหมายสังคม : คณะสงฆ์กับการจัดระเบียบ ในอารยธรรมสุวรรณภูมิ

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาบทบาทของคณะสงฆ์ในการวางรากฐานพุทธจริยธรรมเพื่อจัดระเบียบสังคมในดินแดนสุวรรณภูมิ ข้อมูลจากการศึกษา พบว่า การเผยแผ่พระพุทธศาสนาเข้าสู่สุวรรณภูมิเริ่มต้นอย่างเป็นทางการหลังการสังคายนาครั้งที่ 3 ภายใต้พระอุปถัมภ์ของพระเจ้าอโศกมหาราช ซึ่งส่งคณะสมณทูตนำโดยพระโสณเถระและพระอุตตรเถระเดินทางผ่านเส้นทางการค้าทางทะเลเข้ามาประดิษฐานความเชื่อ คณะสงฆ์ทำหน้าที่เป็นวิศวกรทางสังคม ในการเปลี่ยนผ่านระบบความเชื่อดั้งเดิมที่ยึดติดกับอำนาจลี้ลับและความหวาดกลัวไปสู่สังคมที่ขับเคลื่อนด้วยพุทธปัญญาและหลักแห่งเหตุและผล

 บทความนี้ ชี้ให้เห็นว่าคณะสงฆ์ได้สถาปนาพุทธยุติธรรม ผ่านการใช้ศีล 5 เป็นเสมือนธรรมนูญพื้นฐานที่กำกับพฤติกรรมพลเมือง และส่งเสริมคติธรรมราชาในการปกครอง ซึ่งทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างรัฐกับราษฎรตั้งอยู่บนฐานของเมตตาธรรมและความเท่าเทียม หลักพุทธจริยธรรมจึงมิได้เป็นเพียงข้อวัตรทางศาสนา แต่ทำหน้าที่เป็นกฎหมายสังคมที่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำและสร้างสันติสุขอย่างยั่งยืน หลักฐานทางโบราณคดี เช่น ธรรมจักรศิลาและจารึกคาถาเยธัมมา ที่พบหนาแน่นในสุวรรณภูมิ เป็นประจักษ์พยานสำคัญถึงการยอมรับพุทธปัญญาในฐานะรากฐานอารยธรรมที่หยั่งรากลึกมานานกว่า 2,300 ปี