การบูรณาการพุทธธรรมกับศาสตร์การบริหารสมัยใหม่

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มุ่งนำเสนอแนวคิดการบริหารจัดการเชิงพุทธในบริบทของยุคแห่งการเปลี่ยนแปลง ซึ่งองค์กรทั้งภาครัฐ ภาคเอกชน ภาคประชาสังคม และองค์กรทางพระพุทธศาสนาต่างเผชิญกับความเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม เทคโนโลยีดิจิทัล และพฤติกรรมของประชาชนที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว การบริหารจัดการในบริบทดังกล่าวจึงไม่สามารถมุ่งเน้นเฉพาะประสิทธิภาพ ประสิทธิผล หรือผลสัมฤทธิ์ของงานเท่านั้น แต่จำเป็นต้องให้ความสำคัญกับคุณธรรม จริยธรรม คุณภาพชีวิตของบุคลากร ความรับผิดชอบต่อสังคม และความยั่งยืนควบคู่กันไป บทความนำเสนอการบูรณาการหลักพุทธธรรมกับศาสตร์การบริหารสมัยใหม่ โดยพิจารณาหลักธรรมสำคัญ ได้แก่ สัปปุริสธรรม 7 อิทธิบาท 4 พรหมวิหาร 4 สังคหวัตถุ 4 อคติ 4 และหลักธรรมาภิบาล ตลอดจนแนวคิดการบริหารเชิงกลยุทธ์ ภาวะผู้นำ การบริหารทรัพยากรมนุษย์ การบริหารการเปลี่ยนแปลง และการบริหารในยุคดิจิทัล ผลการวิเคราะห์พบว่า การบริหารจัดการเชิงพุทธมิได้ปฏิเสธศาสตร์การบริหารสมัยใหม่ แต่ทำหน้าที่เติมเต็มมิติด้านคุณค่าและจริยธรรมให้แก่กระบวนการบริหาร โดยมี คน งาน และคุณธรรม เป็นองค์ประกอบที่ต้องพัฒนาไปพร้อมกัน ทั้งนี้ ผู้บริหารควรเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลงที่มีวิสัยทัศน์ ใช้ปัญญาประกอบการตัดสินใจ มีสติในการบริหาร มีความเมตตาต่อบุคลากร ยึดหลักความถูกต้องและความเป็นธรรม รวมทั้งใช้เทคโนโลยีและนวัตกรรมอย่างรับผิดชอบ อันจะนำไปสู่องค์กรที่มีประสิทธิภาพ มีคุณธรรม มีความไว้วางใจ และสามารถดำรงอยู่ได้อย่างยั่งยืนในสังคมที่เปลี่ยนแปลงอย่างต่อเนื่อง