การพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปสมุนไพรจากตะไคร้หอมบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น สำหรับวิสาหกิจชุมชนกลุ่มสเปรย์ตะไคร้หอม ตำบลท่ากูบ อำเภอซับใหญ่ จังหวัดชัยภูมิ

บทคัดย่อ

            การการวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัญหา และอุปสรรค ของกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกตะไคร้หอมวิสาหกิจชุมชนกลุ่มสเปรย์ตะไคร้หอม ตำบลท่ากูบ อำเภอซับใหญ่ จังหวัดชัยภูมิ 2) พัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปสมุนไพรจากตะไคร้หอมบนฐานภูมิปัญญาท้องถิ่น และ3) ส่งเสริมทางการตลาดและช่องทางจัดจำหน่ายผลิตภัณฑ์แปรรูปสมุนไพรจากตะไคร้หอม เป็นการวิธีการวิจัยแบบผสม (Mixed Method) โดยการผสมผสานระหว่างการวิจัยเชิงคุณภาพและการวิจัยเชิงปริมาณ มีเครื่องมือในการวิจัย ได้แก่ ข้อมูลแบบสัมภาษณ์เชิงลึก และแบบสอบถาม โดยมีกลุ่มตัวอย่างและกลุ่มเป้าหมาย คือ 1) ผู้ปลูกสมุนไพร ได้แก่ เกษตรกรผู้ปลูกพืชสมุนไพรที่ใช้ในชุมชน จำนวน 5 คน 2) ผู้แปรรูปสมุนไพรเพื่อจำหน่าย ได้แก่ วิสาหกิจชุมชนกลุ่มสเปรย์ตะไคร้หอม จำนวน 10 คน และผู้บริโภคในชุมชน จำนวน 400 คนที่มาจากการคำนวณขนาดกลุ่มตัวอย่างโดยใช้สูตรทาโร่ ยามาเน่ โดยการสุ่มตัวอย่างแบบบังเอิญและตามสะดวก (Accidental and Convenience Sampling) สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลได้แก่ ความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน

         ผลการวิจัยพบว่า:

         1. ปัญหาและอุปสรรคสำคัญของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน คือ ขาดความรู้เชิงลึกในการพัฒนาผลิตภัณฑ์รูปแบบใหม่ ขาดช่องทางการจัดจำหน่ายที่หลากหลาย และขาดการประชาสัมพันธ์สินค้าให้เป็นที่รู้จัก

          2. ผลิตภัณฑ์แปรรูปสมุนไพรตะไคร้หอมที่พัฒนาขึ้น (เช่น น้ำมันงาและสเปรย์ตะไคร้หอม) ได้รับความพึงพอใจจากผู้บริโภคอยู่ในระดับมาก ( = 4.32, S.D. = 0.61) แสดงให้เห็นว่าผลิตภัณฑ์ได้รับการยอมรับด้านคุณภาพ รูปลักษณ์ และบรรจุภัณฑ์ มีมาตรฐานความปลอดภัย เหมาะสมที่จะนำไปผลิตและต่อยอดสู่การจำหน่ายเชิงพาณิชย์จริง

           3. การส่งเสริมการตลาดและช่องทางการจัดจำหน่ายผ่านการจัดอบรมเชิงปฏิบัติการ พบว่าสมาชิกกลุ่มวิสาหกิจชุมชนมีความพึงพอใจอยู่ในระดับมากที่สุด ( = 4.65, S.D. = 0.19) ชี้ให้เห็นว่ากิจกรรมอบรมสามารถยกระดับองค์ความรู้และทักษะการทำตลาดทั้งรูปแบบออนไลน์และออฟไลน์ ซึ่งกลุ่มวิสาหกิจชุมชนสามารถนำไปต่อยอดในการสร้างรายได้ เสริมสร้างความเข้มแข็ง และพัฒนาเศรษฐกิจฐานรากได้อย่างยั่งยืน