การจัดทำคู่มือการนิเทศการสอนที่เน้นการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนสารสาสน์วิเทศร่มเกล้า
คำสำคัญ:
คู่มือการนิเทศ, การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, โรงเรียนสารสาสน์วิเทศร่มเกล้าบทคัดย่อ
การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพ ปัญหาและข้อเสนอแนะการนิเทศการสอนที่เน้นการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนสารสาสน์วิเทศร่มเกล้า 2. ศึกษาการนิเทศการสอนที่เน้นการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนที่มีแนวปฏิบัติที่ดี และ 3. พัฒนาคู่มือการนิเทศการสอนที่เน้นการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนสารสาสน์วิเทศร่มเกล้า เป็นการวิจัยและพัฒนา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ แบบสอบถาม แบบสัมภาษณ์ และแบบประเมินความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1. สภาพ ปัญหาและข้อเสนอแนะการนิเทศการสอนที่เน้นการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนสารสาสน์วิเทศร่มเกล้าทั้ง 5 ด้าน ในภาพรวมอยู่ในระดับมาก โดยเรียงลำดับจากมากไปน้อย ดังนี้ ผู้บริหารกำหนดกระบวนการประเมินผลร่วมกับครู โดยเน้นการติดตามผลจริงในห้องเรียน ผู้บริหารจัดสายงานนิเทศส่งเสริมการใช้ปฏิสัมพันธ์ในชั้นเรียน ผู้บริหาร/ผู้นิเทศติดต่อสื่อสารอย่างต่อเนื่องกับครูในระหว่างและหลังการนิเทศ พร้อมแสดงความเข้าใจ สนับสนุน และติดตามผล ผู้บริหาร/ผู้นิเทศตรวจสอบความพร้อมของครูในการออกแบบกิจกรรมสร้างความสนใจ และผู้บริหารหรือผู้นิเทศมีการประเมินว่าครูสามารถสร้างบรรยากาศเชิงบวกเพื่อกระตุ้นความสนใจของนักเรียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ 2. ผลการศึกษาการนิเทศการสอนที่เน้นการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนที่มีแนวปฏิบัติที่ดี พบว่า ควรดำเนินการอย่างเป็นระบบตามกรอบ POLCA โดยเริ่มจาก (P) การวางแผน ที่เปิดโอกาสให้ครูมีส่วนร่วมและเกิดความไว้วางใจ (O) ควบคู่กับการจัดระบบทรัพยากร สื่อ และสภาพแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนรู้เชิงรุก (L) บทบาทของผู้นิเทศในฐานะผู้นำทางวิชาการและโค้ชมีความสำคัญต่อการเสริมพลังและสร้างความมั่นใจให้ครู (C) การกำกับติดตามควรมุ่งที่คุณภาพปฏิสัมพันธ์และการมีส่วนร่วมของผู้เรียน โดยใช้เกณฑ์ร่วมและกลไก PLC และ (A) การประเมินควรใช้เครื่องมือหลากหลายเพื่อสะท้อนคุณภาพการสอนอย่างรอบด้านและนำผลไปใช้พัฒนาครูและสถานศึกษาอย่างต่อเนื่อง และ 3. ผลการจัดทำคู่มือการนิเทศการสอนที่เน้นการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของโรงเรียนสารสาสน์วิเทศร่มเกล้า พบว่า มีความเหมาะสม ความเป็นไปได้ และความเป็นประโยชน์ อยู่ในระดับมากที่สุด คู่มือมีความสอดคล้องกับกรอบ POLCA และแนวคิดการจัดการเรียนรู้เชิงรุก จึงสามารถนำไปใช้เป็นเครื่องมือเชิงนโยบายและเชิงปฏิบัติในการพัฒนาคุณภาพการจัดการเรียนรู้ของโรงเรียนได้
เอกสารอ้างอิง
กมล โพธิเย็น. (2564). Active learning: การจัดการเรียนรู้ที่ตอบโจทย์การจัดการศึกษาในศตวรรษที่ 21. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร, 19(1), 11–28. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/suedujournal/article/view/245317.
ชารี มณีศรี. (2538). การนิเทศการศึกษา (พิมพ์ครั้งที่ 3 ฉบับแก้ไขเพิ่มเติม). ศิลปาบรรณาคาร.
บุญชม ศรีสะอาด. (2560). การวิจัยเบื้องต้น (พิมพ์ครั้งที่ 10). สุวีริยาสาส์น.
วาสนา บุญมาก และมนสิช สิทธิสมบูรณ์. (2564). การพัฒนารูปแบบการนิเทศแบบบูรณาการเพื่อส่งเสริมสมรรถนะการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร, 23(2), 269–280. https://so06.tci-thaijo.org/index.php/edujournal_nu/article/view/190689.
วิชิรตา วรธาดาสวัสดิ์. (2566). รูปแบบการนิเทศการศึกษาแบบผสมผสานเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุกของครูโรงเรียนมัธยมศึกษา. วิทยานิพนธ์การศึกษาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารการศึกษา มหาวิทยาลัยนเรศวร.
วิรัลพัชร นิลแก้วบวรวิชญ์ และธัชชัย จิตรนันท์. (2564). การพัฒนารูปแบบการนิเทศแบบร่วมพัฒนาวิชาชีพ เพื่อพัฒนางานวิชาการ ด้านการวัดผลและประเมินผลการเรียนรู้ในสถานศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารสันติศึกษาปริทรรศน์ มจร, 9(1), 122–138. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/journal-peace/article/view/240325.
ศจีทิพย์ ตาลพันธ์ และเอกราช โฆษิตพิมานเวช. (2565). การนิเทศการศึกษา. วารสารมณีเชษฐาราม วัดจอมมณี, 5(2), 100–114. https://so07.tci-thaijo.org/index.php/JMCR/article/view/1911.
ศุภรัตน์ จิระโสภา, โสภณ เพ็ชรพวง และนัฏจรีย์ เจริญสุข. (2564). การพัฒนาคู่มือการนิเทศภายในของโรงเรียนในเครือข่ายท่าฉาง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุราษฎร์ธานี เขต 2. วารสารบัณฑิตศึกษา มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 18(80), 23–31. https://so02.tci-thaijo.org/index.php/SNGSJ/article/view/239265.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2562). แนวทางการนิเทศเพื่อพัฒนาและส่งเสริมการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ตามนโยบายลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้. สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. https://academic.obec.go.th/images/document/1603180137_d_1.pdf.
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560–2579. สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา กระทรวงศึกษาธิการ.
สุนิสา สุวรรณรัตน์, สถาพร สังข์ขาวสุทธิรักษ์ และบรรจง เจริญสุข. (2565). การพัฒนาคู่มือการนิเทศภายในสำหรับโรงเรียนขนาดเล็ก สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาชุมพร เขต 2. วารสารรัชต์ภาคย์, 16(45), 99–114. https://so05.tci-thaijo.org/index.php/RJPJ/article/view/255327.
Acheson, K. A., & Gall, M. D. (2003). Clinical supervision and teacher development: Preservice and inservice applications (5th ed). John Wiley & Sons.
Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). Active learning: Creating excitement in the classroom (ASHE-ERIC Higher Education Report No. 1). School of Education and Human Development, The George Washington University.
Glickman, C. D., Gordon, S. P., & Ross-Gordon, J. M. (2017). Supervision and instructional leadership: A developmental approach (10th ed). Pearson Education.
Harris, B. M. (1963). Supervisory behavior in education. Prentice-Hall.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610. https://doi.org/10.1177/001316447003000308.
