การถ่ายทอดวัฒนธรรม ภูมิปัญญา การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในสังคมพหุวัฒนธรรมชุมชนไทใหญ่ในพื้นที่ชายแดนไทย เมียนมาร์
คำสำคัญ:
การถ่ายทอดวัฒนธรรม, สังคมพหุวัฒนธรรม, ชุมชนไทใหญ่, ชายแดนไทย - เมียนมาร์บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลทุติยภูมิวัฒนธรรมไทใหญ่ในสังคมพหุวัฒนธรรมบริเวณชายแดนไทย–เมียนมาร์ 2. จัดทำข้อมูลสารสนเทศแหล่งท่องเที่ยวในพื้นที่ตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก 3. ถ่ายทอดและเผยแพร่วัฒนธรรมไทใหญ่เชิงสร้างสรรค์ และ 4. พัฒนาสินค้าทางวัฒนธรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชนการวิจัยใช้รูปแบบการวิจัยภาคสนามและการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยมีผู้ให้ข้อมูลสำคัญ จำนวน 119 คน เครื่องมือที่ใช้ ได้แก่ แบบบันทึกการสนทนากลุ่ม แบบบันทึกพิกัดจุด และแบบบันทึกแผนที่ท่องเที่ยว การวิเคราะห์ข้อมูลภาคสนามใช้วิธีเชิงพรรณนา และการวิเคราะห์ข้อมูลจากการสนทนากลุ่มใช้วิธีวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1. ข้อมูลทุติยภูมิวัฒนธรรมไทใหญ่ใน 9 ประเด็น ได้แก่ ภาษา อาหาร เครื่องแต่งกาย หัตถกรรม ประเพณี พิธีกรรม การแสดงเครื่องดนตรี และความเชื่อ มีความถูกต้องและสอดคล้องกับบริบทจริงของชุมชน แม้มีการปรับเปลี่ยนตามสังคมพหุวัฒนธรรมที่ทันสมัยขึ้น 2. ข้อมูลสารสนเทศแหล่งท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมในตำบลท่าสายลวด ประกอบด้วยสื่อวิดีโอแหล่งท่องเที่ยว 10 คลิป สื่อข้อมูลชาวไทใหญ่ 9 คลิป และแผนที่ท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม 3. มีการถ่ายทอดและเผยแพร่วัฒนธรรมผ่าน 5 ช่องทาง ได้แก่ งานประเพณีปีใหม่เครือไต เว็บไซต์ เฟซบุ๊ก ยูทูบ และแผนที่วัฒนธรรม 4. ได้พัฒนาสินค้าทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ ได้แก่ ผ้าโพกหัว เข็มกลัด และพวงกุญแจ ซึ่งเป็นต้นแบบของสินค้าทางวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์และองค์ความรู้ในการผลิตที่สะท้อนอัตลักษณ์ของชุมชนอย่างชัดเจน
เอกสารอ้างอิง
การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. (2566). รายงานประจำปี 2566. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย.
จันทกานต์ สิทธิราช, ธนพร หมูคำ, ศรีวิไล พลมณี และประเทือง ทินรัตน์. (2564). การดำรงอยู่ของอัตลักษณ์ชาติพันธุ์ไทใหญ่ ในจังหวัดแม่ฮ่องสอน. วารสารรามคำแหง ฉบับมนุษยศาสตร์, 40(1), 23-48.
ชมพรรณ รักษ์ศรีทอง. (2567). ประเภทของวัฒนธรรม. สืบค้น 19 ตุลาคม 2568 จาก https://culturio.sac.or.th/content/1888
ณัฐณภรณ์ เอกนราจินดาวัฒน์, ดำเกิง อัศวสุนทรางกูร และศุภวรรณ ทองแท้. (2565). การพัฒนาศักยภาพกระบวนการจัดทำแผนพัฒนาของจังหวัดตาก พ.ศ. 2566-2570 ประจำปีงบประมาณ พ.ศ. 2566. วารสารรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัย ราชภัฏสวนสุนันทา, 5(2), 222-236.
ทศพร มิตรวงศ์. (2560). การพัฒนาการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมของชุมชนบางน้ำผึ้งจังหวัดสมุทรปราการ. วิทยานินพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาการบริหารการพัฒนาสังคม สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
พงศธร สุธรรม. (2563). การสืบทอดอัตลักษณ์การตีกลองก้นยาวของแรงงานชาวไทใหญ่ในจังหวัดระยอง. วารสารดนตรีและการแสดง, 6(1), 103-121.
พระณัฐพงศ์ ภูริปญฺโญ (จันดาวัน). การส่งเสริมวัฒนธรรมเชิงสร้างสรรค์ของเยาวชนในตำบลยางเนิ้ง อำเภอสารภี จังหวัดเชียงใหม่. วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการพัฒนาสังคม มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.
พระมหามงคลกานต์ ฐิตธมฺโม และอาภรณ์รัตน์ เลิศไผ่รอด. (2563). การอยู่รวมกันของคนในสังคมพหุวัฒนธรรมในประเทศไทย กรณีศึกษาสังคมพหุวัฒนธรรมในอำเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม่. วารสาร มจร อุบลปริทรรศน์, 5(3), 315-324.
ภคมน เจริญสุข. (2566). แผนที่ภูมิปัญญาด้านการแพทย์พื้นบ้านของกลุ่มชาติพันธุ์ในล้านนา. วิทยานิพนธ์ศิลปศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาสารสนเทศศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สรธัญ พวกดี และสุรศักดิ์ จำนงค์สาร. (2564). การศึกษาการถ่ายทอดวัฒนธรรมไทใหญ่ในประเทศไทยผ่านบทเพลง: กรณีศึกษานายทวีศักดิ์ หน่อคำ. วารสารวิชาการ มหาวิทยาลัยราชภัฏบุรีรัมย์, 13(1), 91-107.
สวาท ไพศาลศิริทรัพย์ และคณะ (2565). การพัฒนาระบบบริหารโครงข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะและท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก. สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ. วารสารวิชาการนอร์เทิร์น, 9(4), 18-35.
สุรชัย ศรีนรจันทร์ และจิรวัฒน์ รักชาติ. (2569). กระบวนการสื่อสารและส่วนประสมการตลาดงานหัตถศิลป์สินค้าต้องลายไทใหญ่. วารสารการบริหาร การจัดการ และการพัฒนาที่ยั่งยืน, 4(1), 173-186.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2565). แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่ 13 พ.ศ. 2566–2570. สำนักนายกรัฐมนตรี.
อนุรักษ์ พันธุรัตน์. (2541). แม่สอดหนึ่งร้อยปี. ศูนย์วัฒนธรรมอำเภอแม่สอด โรงเรียนสรรพวิทยาคม อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก.
อัญชลี สิงห์น้อย วงศ์วัฒนา. (2561). ภาษาและวัฒนธรรมไทใหญ่ภูมิภาคเหนือตอนล่าง ความอยู่รอดในยุค “ประเทศไทย 4.0”. Journal of Community Development Research (Humanities and Social Sciences), 11(2), 111-123.
