การพัฒนากรอบแนวคิดหลักสูตรธุรกิจดิจิทัลเชิงคล่องตัวด้วยแนวคิด Agile เพื่อเสริมสร้างสมรรถนะในศตวรรษที่ 21
คำสำคัญ:
หลักสูตร Agile, ธุรกิจดิจิทัล, ความคล่องตัวของหลักสูตรบทคัดย่อ
การเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีดิจิทัลและพลวัตของเศรษฐกิจโลกได้ส่งผลกระทบต่อการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษาอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะหลักสูตรด้านธุรกิจดิจิทัล ซึ่งจำเป็นต้องปรับตัวให้สอดคล้องกับความต้องการสมรรถนะใหม่ของตลาดแรงงานและบริบทเศรษฐกิจดิจิทัลที่ไม่นอน ซับซ้อน และคลุมเครืออย่างต่อเนื่อง บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์และสังเคราะห์แนวทางการประยุกต์ใช้แนวคิด Agile ในการปรับตัวของหลักสูตรธุรกิจดิจิทัล เพื่อเสริมสร้างความยืดหยุ่น ความคล่องตัว และความสอดคล้องระหว่างผลผลิตของบัณฑิตกับความคาดหวังของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย โดยอาศัยการทบทวนวรรณกรรมเชิงระบบและการสังเคราะห์องค์ความรู้จากงานวิจัยที่เกี่ยวข้องด้าน Agile Manifesto การจัดการหลักสูตรแบบ Agile และแนวคิดการเรียนรู้ยุคใหม่แบบการจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน และการจัดการศึกษาฐานสมรรถนะ รวมทั้งกรณีศึกษาการพัฒนาหลักสูตรในสถาบันอุดมศึกษาที่นำกรอบแนวคิด Agile ไปประยุกต์ใช้ในระดับหลักสูตร เพื่อช่วยเพิ่มความคล่องตัวของกระบวนการออกแบบและปรับปรุงหลักสูตรผ่านกลไกการทำงานแบบวนซ้ำ การสะท้อนผลและปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง และการมีส่วนร่วมของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย ได้แก่ ผู้สอน ผู้เรียน และภาคอุตสาหกรรม นอกจากนี้ การบูรณาการหลักการของ Agile กับการเรียนรู้แบบโครงงานและการศึกษาอิงสมรรถนะยังสนับสนุนการพัฒนาสมรรถนะสำคัญในศตวรรษที่ 21 เช่น การคิดเชิงวิพากษ์ ความคิดสร้างสรรค์ การแก้ปัญหาเชิงซับซ้อน และการใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเชิงนวัตกรรม ซึ่งมีส่วนสำคัญในการยกระดับความพร้อมในการทำงานของบัณฑิตในบริบทเศรษฐกิจดิจิทัล โดยสรุป แนวคิด Agile สำหรับการพัฒนาหลักสูตรธุรกิจดิจิทัลสามารถทำหน้าที่เป็นกรอบเชิงกลยุทธ์ในการยกระดับคุณภาพหลักสูตรให้มีลักษณะยืดหยุ่น ทันสมัย และมีความสามารถในการตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงได้อย่างยั่งยืน
เอกสารอ้างอิง
กชกร หาญวิเศษ และนิพัชชา โรจน์รัตนวาณิชย์. (2566). การศึกษากรอบแนวคิดการบริหารงานวิชาการของการศึกษาระดับอุดมศึกษา ตามแนวคิดภาวะผู้นำแบบคล่องแคล่ว. วารสารครุศาสตร์ปริทรรศน์ คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, 10(1), 273-286.
ชุตินันท์ จันทบูรณ์, ชุติมา มานะกิจสมบูรณ์ และสุรารักษ์ นิลอรุณ. (2568). การเรียนรู้โดยปัญหาเป็นฐาน: เสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ยุคใหม่. Journal of Education and Social Agenda, 2(2), 49-62.
ดนุพล วันชัยสถิร, วัชรพงษ์ ณ เชียงใหม่, นิลาวรรณ วงษ์ศิลปมรกต และ Goh, C. K. (2568). การประยุกต์ใช้แนวคิด Agile จากอุตสาหกรรมซอฟต์แวร์สู่ห้องเรียนในบริบทของการศึกษาระดับอุดมศึกษา. การประชุมวิชาการระดับชาติและนานาชาติ เบญจมิตรวิชาการ ครั้งที่ 15, 15(2), 76-88.
ทรงศักดิ์ รักพ่วง. (2567). งานสังคมสงเคราะห์ภายใต้ VUCA World: ข้อท้าทายด้านการจัดการเรียนการสอน การฝึกภาคปฏิบัติและการสร้างความตระหนักด้านจริยธรรมในการทำงานกับผู้ใช้บริการ ในประเทศไทย. วารสารวิจัยสังคมและปริทัศน์, 47(1), 270140. https://so04.tci-thaijo.org/index.php/socialresearchjournal/article/view/270140.
นวรัตน์ ไวชมภู. (2568). แนวคิด Agile ในการบริหารการศึกษา. วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธนบุรี (ฉบับบัณฑิตศึกษา), 3(3), 150-162.
บุญเลี้ยง ทุมทอง. (2566). แนวทางการปรับหลักสูตรสถานศึกษา และการจัดการเรียนรู้สู่ฐานสมรรถนะ. วารสารวิชาการหลักสูตรและการสอน มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 15(43), 186-197.
พิมพลักษณ์ โมรา. (2561). การจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐาน: ทางเลือกในการจัดการศึกษาสำหรับผู้เรียนในศตวรรษที่ 21. วารสารวิจัยและพัฒนาหลักสูตร, 8(1), 42-52.
มุจลินท์ ราชรักษ์, ประภาพร บุญปลอด และพนา จินดาศรี (2567). ความสัมพันธ์ระหว่างภาวะผู้นำแบบอไจล์ของผู้บริหารสถานศึกษา กับประสิทธิภาพการสอนของครู สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาสุรินทร์. วารสารพุทธศาสตร์ มจร. อุบลราชธานี, 6(2), 417–430.
วัชราภรณ์ ประภาสะโนบล และมาเรียม นิลพันธุ์. (2564). การจัดการเรียนรู้โดยใช้โครงงานเป็นฐานตามแนวทฤษฎีการสร้างความรู้ด้วยตนเองโดยการสร้างสรรค์ชิ้นงาน. วารสารวิจัยและพัฒนาหลักสูตร, 11(2), 8-23. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/jrcd/article/view/242560.
เสาวคนธ์ ศักดิ์ชัยศรี. (2568). การบริหารงานแบบ อไจล์ ในองค์กรสมัยใหม่. วารสาร มจร ปรัชญาปริทรรศน์, 8(2), 300-311.
อิสรา พลนงค์ และวาสนา กีรติจำเริญ. (2566). การศึกษาผลการใช้หลักสูตร Sandbox บนพื้นฐานของการจัดการเรียนรู้โดยใช้งานเป็นฐาน เพื่อส่งเสริมสมรรถนะการเรียนรู้ของนักเรียนระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน. วารสารชุมชนวิจัย มหาวิทยาลัยราชภัฏนครราชสีมา, 17(3), 141-153.
Beck, K., Beedle, M., van Bennekum, A., Cockburn, A., Cunningham, W., Fowler, M., Grenning, J., Highsmith, J., Hunt, A., Jeffries, R., Kern, J., Marick, B., Martin, R. C., Mellor, S., Schwaber, K., Sutherland, J., & Thomas, D. (2001). Manifesto for agile software development. Retrieved February 20, 2026, from https://agilemanifesto.org/.
Bloom, B. S. (1968). Learning for mastery (Topical Papers and Reprints, Number 1). Regional Education Laboratory for the Carolinas and Virginia.
Dewey, J. (1938). Experience education. Macmillan.
Fitsilis, P., Damasiotis, V., & Boti, E. (2023). Agile learning: An innovative curriculum for educators. Qeios. https://doi.org/10.32388/RQX9T9.2.
Khabbali, H., Seghroucheni, Y. Z., & Ziti, S. (2023). Agile pedagogy: Using Scrum and project-based learning for enhanced educational experiences. In Proceedings of the 2023 7th IEEE Congress on Information Science and Technology (CiSt) (pp. 445–449). IEEE. https://doi.org/10.1109/CiSt57621.2023.10207988.
Kwasek, A., Kocot, M., Pieszyńska-Golińska, M., Fiks, A., & Kandefer, K. (2024). Attributes of the agile university education program in the conditions of knowledge-based economy. European Research Studies Journal, 27(2), 500–516. https://doi.org/10.35808/ersj/3415.
Schon, E.-M., Buchem, I., & Sostak, S. (2022). Agile in higher education: How can value-based learning be implemented in higher education? In Proceedings of the 18th International Conference on Web Information Systems and Technologies (WEBIST 2022) (pp. 45–53). SciTePress. https://doi/org/10.5220/0011537100003318.
Vogelzang, J., & Admiraal, W. F. (2017). eduScrum: A student-centred approach to collaborative learning in secondary education. International Journal of Learning, Teaching and Educational Research, 16(12), 111-128.
