พุทธนวัตกรรมการบริหารคณะสงฆ์: การถอดบทเรียนจากสังฆกรรม ในพระวินัยปิฎกสู่ความสามัคคีธรรม

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์ "สังฆกรรม" ในพระวินัยปิฎกในฐานะนวัตกรรมการบริหารจัดการองค์กรสงฆ์ และถอดบทเรียนเพื่อสังเคราะห์เป็นแนวทางในการเสริมสร้างความสามัคคีธรรมท่ามกลางวิกฤตการบริหารคณะสงฆ์ไทยในปัจจุบัน จากการศึกษาพบว่า สังฆกรรมมิใช่เพียงพิธีกรรมทางศาสนา แต่เป็นนวัตกรรมทางสังคมที่ยึดหลัก "ธรรมาธิปไตย" ที่ผสมผสานนิติรัฐและจริยธรรมเข้าด้วยกันอย่างลงตัว โดยมีกลไกการบริหารที่แบ่งลำดับชั้นความสำคัญและการตัดสินใจอย่างเป็นระบบ ตั้งแต่อปโลกนกรรมจนถึงญัตติจตุตถกรรม ซึ่งสะท้อนหลักการตรวจสอบถ่วงดุล (Checks and Balances) การคุ้มครองสิทธิเสียงข้างน้อย (Minority Rights) และกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์ (Restorative Justice) ผ่านกลไกอธิกรณสมถะ 7

บทความนี้ได้สังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่เป็น "โมเดลพุทธนวัตกรรมเพื่อความสามัคคี" (BIH Model) ซึ่งประกอบด้วย 4 องค์ประกอบสำคัญ ได้แก่ 1) การมีส่วนร่วมบนฐานปัญญา 2) กลไกตรวจสอบถ่วงดุลและช่วงเวลาแห่งสติ 3) ความเสมอภาคภายใต้กฎ และ 4) เอกภาพทางจิตวิญญาณผ่านกระบวนการทางกายภาพ พร้อมทั้งเสนอแนะแนวทางการประยุกต์ใช้ในการฟื้นฟูระบบสังฆาภิบาล การจัดการความขัดแย้ง และการใช้เทคโนโลยีเพื่อสร้างความโปร่งใส ซึ่งจะช่วยให้คณะสงฆ์สามารถดำรงสถานะและศรัทธาได้อย่างมั่นคงในโลกยุคดิจิทัลดิสรัปชัน