พุทธธรรมกับวิกฤตศรัทธาทางการเมือง

ผู้แต่ง

  • ประพันธ์ นึกกระโทก มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • เจ้าอธิการอินทร์นุช สุวณฺโณ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • ภาณุวัฒน์ นุ่นอ่อน นักวิชาการอิสระ

คำสำคัญ:

พุทธธรรม, วิกฤตศรัทธาทางการเมือง, ความชอบธรรมทางการเมือง

บทคัดย่อ

บทความวิชาการนี้ศึกษาแนวคิดเกี่ยวกับวิกฤตศรัทธาทางการเมือง วิเคราะห์บทบาทของพุทธธรรมในการส่งเสริมความชอบธรรมในการใช้อำนาจรัฐ และเสนอแนวทางการประยุกต์พุทธธรรมเพื่อฟื้นฟูความไว้วางใจระหว่างผู้ปกครองกับประชาชน โดยใช้วิธีการศึกษาเชิงเอกสารและการวิเคราะห์เชิงแนวคิดจากหลักพุทธธรรม หลักประชาธิปไตย และหลักธรรมาภิบาลวิกฤตศรัทธาทางการเมืองมีสาเหตุสำคัญจากการใช้อำนาจโดยขาดความรับผิดชอบ การทุจริตคอร์รัปชัน ความไม่โปร่งใส ความไม่เป็นธรรมในการบังคับใช้กฎหมาย และข้อจำกัดของกลไกตรวจสอบอำนาจรัฐ ซึ่งส่งผลให้ประชาชนขาดความเชื่อมั่นต่อผู้ปกครองและสถาบันทางการเมือง การฟื้นฟูศรัทธาทางการเมืองจึงต้องอาศัยการพัฒนาคุณธรรมของผู้ใช้อำนาจควบคู่กับการปรับปรุงระบบบริหารงานภาครัฐและการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน ทั้งนี้ สามารถสังเคราะห์องค์ความรู้ใหม่เรื่อง พุทธธรรม 4 มิติ เพื่อฟื้นฟูศรัทธาทางการเมือง ประกอบด้วย มิติที่ 1 คุณธรรมของผู้นำตามหลักทศพิธราชธรรม มิติที่ 2 การบริหารงานที่เป็นธรรมตามหลักสังคหวัตถุ 4 ร่วมกับหลักธรรมาภิบาล มิติที่ 3 การมีส่วนร่วมของประชาชนตามหลักเมตตา กรุณา และปัญญา และมิติที่ 4 การตรวจสอบและถ่วงดุลอำนาจตามหลักอคติ 4 ควบคู่กับกลไกตรวจสอบตามกฎหมาย การบูรณาการพุทธธรรมเข้ากับหลักประชาธิปไตยและธรรมาภิบาลเป็นแนวทางสำคัญในการส่งเสริมการใช้อำนาจรัฐอย่างมีคุณธรรม โปร่งใส เป็นธรรม และตรวจสอบได้ อันนำไปสู่การเสริมสร้างความชอบธรรมทางการเมือง ฟื้นฟูความไว้วางใจของประชาชน และส่งเสริมการพัฒนาระบอบประชาธิปไตย

เอกสารอ้างอิง

ไชย ณ พล. (2537). การปกครองของพระพุทธเจ้าระบอบธรรมาธิปไตย. กรุงเทพฯ: เคล็ดไทย.

ไชยวัฒน์ ค้ำชูและคณะ. (2545). ธรรมาภิบาล การบริหารการปกครองที่โปร่งใสด้วยจริยธรรม. กรุงเทพฯ: น้ำฝน.

ธเนศวร์ เจริญเมือง . (2540). 100 ปี การปกครองท้องถิ่นไทย พ.ศ. 2440-2540. กรุงเทพฯ: คบไฟ.

บวรศักดิ์ อุวรรณโณ และถวิลวดี บุรีกุล. (2548). ประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วม Participatory Democracy Democracy. กรุงเทพฯ: สถาบันพระปกเกล้า.

พรอัมรินทร์ พรหมเกิด. (2558). การปฏิรูปการเมืองไทยว่าด้วยการพัฒนาวัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตย: สู่เส้นทางใหม่ที่ดีกว่า. รัฐสภาสาร, 3 (11), 9-34.

พระครูธรรมธรวรวุฒิ จิตฺตญาโณ (สุวรรณจู). (2566). วิกฤตศรัทธาของประชาชนที่มีต่อระบบการเมืองการปกครองไทยในปัจจุบัน. Interdisciplinary Academic and Research Journal, 3(6), 1–12.

พระราชวรมุนี ประยุทธ์ ปยุตฺโต. (2526). พระพุทธศาสนากับสังคมไทย. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพ์มูลนิธิ.

ลิขิต ธีรเวคิน. (2552). วิวัฒนาการการเมืองการปกครองไทย. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัย ธรรมศาสตร์.

สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย. (2557). หลักการสากลของธรรมาภิบาล. กรุงเทพฯ: สภาหอการค้าแห่งประเทศไทย.

สมคิด สถิตย์ธรรม. (2558). หลักธรรมทางการเมือง. กรุงเทพฯ: สํานักพิมพ์รัฐศาสตร์.

สํานักวิจัย ซูเปอร์โพล. (2568). วิกฤตศรัทธาจมดิ่ง ‘ซูเปอร์โพล’ เผยการเมืองเข้าสู่ทางตัน. เข้าถึงได้จาก https://www.thaipost.net/politics-news/787401/.

อริย์ธัช แก้วเกาะสะบ้า. (2559). วัฒนธรรมทางการเมืองแบบประชาธิปไตย. กรุงเทพฯ: สำนักงานวิชาการสำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.

ดาวน์โหลด

เผยแพร่แล้ว

10/29/2026

รูปแบบการอ้างอิง

นึกกระโทก ป., เจ้าอธิการอินทร์นุช สุวณฺโณ, & นุ่นอ่อน ภ. (2026). พุทธธรรมกับวิกฤตศรัทธาทางการเมือง. วารสารรัฐศาสตร์ มจร โคราช, 1(5), 57–68. สืบค้น จาก https://so15.tci-thaijo.org/index.php/JPMK/article/view/4617