กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนวังทองเป็นฐาน เพื่อพัฒนาทักษะความเป็นพลเมืองโลก ด้านสิ่งแวดล้อม สำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนในเครือข่ายพัฒนาการศึกษาวังทอง 2
คำสำคัญ:
กิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนวังทองเป็นฐาน, ทักษะความเป็นพลเมืองโลก, สิ่งแวดล้อมบทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาสภาพการจัดการเรียนการสอนเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 โรงเรียนในเครือข่ายพัฒนาการศึกษาวังทอง 2 และ 2. พัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนวังทองเป็นฐานเพื่อพัฒนาทักษะความเป็นพลเมืองโลกด้านสิ่งแวดล้อมสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วย แบบสัมภาษณ์เชิงลึก แผนการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ และแบบประเมินทักษะความเป็นพลเมืองโลกด้านสิ่งแวดล้อม กลุ่มผู้ให้ข้อมูลหลัก ได้แก่ ครูผู้สอนสังคมศึกษาระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 และนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 6 จากโรงเรียนในเครือข่ายพัฒนาการศึกษาวังทอง 2 ตำบลแก่งโสภา อำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก จำนวน 8 โรงเรียน คัดเลือกแบบเจาะจง และวิเคราะห์ข้อมูลโดยการวิเคราะห์เชิงสร้างข้อสรุป ผลการวิจัยพบว่า สภาพการจัดการเรียนการสอนเกี่ยวกับสิ่งแวดล้อมของโรงเรียนในเครือข่ายพัฒนาการศึกษาวังทอง 2 ส่วนใหญ่ดำเนินการในลักษณะบูรณาการเนื้อหาไว้ในรายวิชาสังคมศึกษา โดยเฉพาะสาระภูมิศาสตร์และหน้าที่พลเมือง และใช้ปัญหาหรือสถานการณ์จริงเป็นฐานในการเริ่มต้นการเรียนรู้ สำหรับการพัฒนากิจกรรมการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนวังทองเป็นฐาน ผู้วิจัยกำหนดแผนการจัดการเรียนรู้รวม 13 ชั่วโมง และใช้กระบวนการจัดกิจกรรม 4 ขั้น ได้แก่ ขั้นเตรียมการ ขั้นดำเนินการของผู้เรียน ขั้นสะท้อนกลับ และขั้นเผยแพร่ผลงานสู่สาธารณะ เนื้อหากิจกรรมประกอบด้วย รู้จักชุมชนของเรา ทรัพยากรในบ้านเรา ปัญหาสิ่งแวดล้อมในท้องถิ่น เราคือพลเมืองโลกหัวใจสีเขียว และสื่อสารเพื่อเปลี่ยนแปลง ผลการจัดกิจกรรมก่อให้เกิดผลลัพธ์ที่ดีต่อผู้เรียน ผู้สอน สื่อการเรียนรู้ และการวัดประเมินผล โดยองค์ความรู้สำคัญที่ได้จากการวิจัย คือ การพัฒนาทักษะความเป็นพลเมืองโลกด้านสิ่งแวดล้อมของผู้เรียนจะเกิดขึ้นอย่างมีประสิทธิภาพ เมื่อการจัดการเรียนรู้สอดคล้องกับบริบทโรงเรียนและชุมชน และเปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ลงมือปฏิบัติจริง
เอกสารอ้างอิง
บรรพต พิจิตรกำเนิด, นันทวัน เรืองอร่าม, ฐิติยา เนตรวงษ์, ปาณิศรา ธรรมจุฒา และภัควลัญช์ อุ้มบุญ. (2563). การจัดการเรียนรู้ด้วยการวิจัยและชุมชนเป็นฐานเพื่อความตระหนักรู้การวิจัยรับใช้สังคมในระดับอุดมศึกษา. วารสาร มทร.อีสาน ฉบับมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 7(1), 114-127.
สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (2565). รายงานสถานการณ์คุณภาพสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2565. กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม.
อุทยานแห่งชาติทุ่งแสลงหลวง. (2564). รายงานการจัดการพื้นที่อุทยานแห่งชาติ. กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช.
Dewey, J. (1938). Experience and education. Macmillan.
Intergovernmental Panel on Climate Change. (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009157896.
Rockström, J., Steffen, W., Noone, K., Persson, Å., Chapin III, F. S., Lambin, E., Lenton, T. M., Scheffer, M., Folke, C., Schellnhuber, H., Nykvist, B., De Wit, C. A., Hughes, T., van der Leeuw, S., Rodhe, H., Sörlin, S., Snyder, P. K., Costanza, R., Svedin, U., Falkenmark, M., Karlberg, L., Corell, R. W., Fabry, V. J., Hansen, J., Walker, B., Liverman, D., Richardson, K., Crutzen, P., Foley, J. A. (2009). Planetary boundaries: Exploring the safe operating space for humanity. Ecology and Society, 14(2), Article 32. http://www.ecologyandsociety.org/vol14/iss2/art32/.
UNESCO. (2015). Global citizenship education: Topics and learning objectives. UNESCO Publishing.
UNESCO. (2020). Education for sustainable development: A roadmap. UNESCO Publishing.
