มาตรการทางกฎหมายเกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์พลาสติกสำหรับอาหารทะเล
คำสำคัญ:
กฎหมาย, บรรจุภัณฑ์พลาสติก, อาหารทะเลบทคัดย่อ
การกำกับดูแลบรรจุภัณฑ์พลาสติกสำหรับอาหารทะเล เป็นประเด็นที่มีความสำคัญอย่างยิ่งในบริบทของการคุ้มครองผู้บริโภคควบคู่กับการรักษาสิ่งแวดล้อม เนื่องจากบรรจุภัณฑ์พลาสติกมีบทบาทโดยตรงต่อความปลอดภัยของอาหาร และก่อให้เกิดผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเลและปัญหาขยะพลาสติกในระยะยาว การกำหนดมาตรการทางกฎหมาย ในด้านดังกล่าวจึงจำเป็นต้องคำนึงถึงทั้งมิติด้านสุขภาพ ความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม และความรับผิดชอบของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องตลอดห่วงโซ่อุปทาน บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษามาตรการทางกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการควบคุมบรรจุภัณฑ์พลาสติกสำหรับอาหารทะเลในประเทศไทย เปรียบเทียบกับมาตรการของต่างประเทศ และวิเคราะห์ช่องว่างของกฎหมายไทยในการกำกับดูแล จากการศึกษาพบว่า ประเทศไทยยังไม่มีกฎหมายเฉพาะที่มุ่งควบคุมบรรจุภัณฑ์พลาสติกสำหรับอาหารทะเลโดยตรง การกำกับดูแลที่มีอยู่ส่วนใหญ่เป็นกฎหมายทั่วไปเกี่ยวกับบรรจุภัณฑ์และอาหาร ซึ่งมุ่งเน้นมาตรฐานด้านความปลอดภัยของผู้บริโภคเป็นสำคัญ โดยเฉพาะในประเด็นการสัมผัสอาหารและการปนเปื้อนของสารเคมี ขณะที่มาตรการด้านการจัดการผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมยังมีอยู่อย่างจำกัดและขาดความเป็นระบบ เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศญี่ปุ่นและประเทศแคนาดา พบว่า ทั้งสองประเทศได้พัฒนากรอบกฎหมายที่มีความครอบคลุมมากกว่า โดยบูรณาการการกำกับดูแลด้านความปลอดภัยของบรรจุภัณฑ์เข้ากับมาตรการคุ้มครองสิ่งแวดล้อม เช่น การกำหนดหลักความรับผิดชอบของผู้ผลิต การจำกัดหรือห้ามใช้สารเคมีอันตราย และการกำหนดมาตรฐานด้านการรีไซเคิล แนวทางดังกล่าวสะท้อนถึงการกำกับดูแลที่สอดคล้องกับแนวโน้มกฎหมายและมาตรฐานสากล และชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการพัฒนากฎหมายไทยให้มีความสมดุลและยั่งยืนมากยิ่งขึ้น
เอกสารอ้างอิง
กรมควบคุมมลพิษ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม. (ม.ป.ป.). Roadmap การจัดการขยะพลาสติก พ.ศ. 2561–2573. สืบค้น 16 กันยายน 2568 จาก https://www.pcd.go.th/wp-content/uploads/2020/05/pcdnew-2020-05-27_06-47-53_174751.pdf.
ชนิตา ชวลิตานนท์. (2562). ผลกระทบและแนวโน้มการปรับตัวของอุตสาหกรรมพลาสติกประเภทบรรจุภัณฑ์จากมาตรการรณรงค์งดแจกถุงพลาสติกในประเทศไทย. การค้นคว้าอิสระบริหารธุรกิจมหาบัณฑิต มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
บริษัท หงส์ไทยบรรจุภัณฑ์ จำกัด. (2567). พลาสติกใช้ครั้งเดียวทิ้ง (single-use plastic) คือ? เกี่ยวข้องกับบรรจุภัณฑ์อาหารอย่างไร. สืบค้น 16 กันยายน 2568 จาก https://hongthaipackaging.com/blog/single-use-plastic-is/.
บริษัท หงส์ไทยบรรจุภัณฑ์ จำกัด. (2568). กฎหมายที่เกี่ยวข้องกับบรรจุภัณฑ์ และความสำคัญที่นักธุรกิจ SMEs ควรรู้. สืบค้น 16 กันยายน 2568 จาก https://hongthaipackaging.com/blog/packaging-related-laws/.
บริษัท เอส.วี.บรรจุภัณฑ์ จำกัด. (2567). บรรจุภัณฑ์ คือ? ความสำคัญของหีบห่อบรรจุต่อประโยชน์ของสินค้า. สืบค้น 15 กันยายน 2568 จาก https://svpolysack.com/what-is-packaging/.
พิชญ์สินี ศรีสวัสดิ์. (2565). มาตรการทางกฎหมายในการควบคุมขยะพลาสติกในทะเล. ดุษฎีนิพนธ์นิติศาสตรดุษฎีบัณฑิตมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม. (ม.ป.ป.). แคนาดาประกาศห้ามใช้พลาสติกแบบใช้ครั้งเดียวทิ้ง. กระทรวงอุตสาหกรรม. สืบค้น 16 กันยายน 2568 จาก https://www.tisi.go.th/data/regulate/trading_partners/ pdf_canada/Single_plastics_Canada_160865.pdf.
อำไพ ภูเขา. (2566). การปรับปรุงระบบการจัดการขยะสำหรับมหาวิทยาลัยสีเขียวโดยใช้แอปพลิเคชันบนมือถือ. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาเทคโนโลยีสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยแม่โจ้.
Bureau of Public Health. (n.d.). Positive list system for food apparatus / containers and packaging.
Tokyo Metropolitan Government. Retrieved September 16, 2025, from https://www.mhlw.go.jp/stf/newpage_05148.html.
Expressplaspack. (2568). 3 สิ่งที่จะเกิดขึ้น… เมื่อกฎหมายอนุญาตให้ใช้พลาสติกรีไซเคิลในบรรจุภัณฑ์อาหาร. สืบค้น 16 กันยายน 2568 จาก https://www.expressplaspack.com/th/3-สิ่งที่จะเกิดขึ้น-เมื-3/.
Eurofins. (2024). Japanese Food Sanitation Act. Retrieved September 16, 2025, from https://www.eurofins.co.jp/製品分析/サービス/食品衛生法/japanese-food-sanitation-act/.
Government of Japan. (2021). Plastic Resource Circulation Act (Act No. 60 of 2021). Ministry of the Environment, Japan. https://www.env.go.jp/en/focus/jeq/issue/vol29/The%20Plastic%20Resource %20Circulation%20Act_0128%20final.pdf.
Health Canada. (2025). Canada’s Food and Drugs Act and Regulations. Government of Canada. Retrieved September 16, 2025, from https://www.canada.ca/en/health-canada/services/food-nutrition/ legislation-guidelines/acts-regulations/canada-food-drugs.html.
Hicks, D. T. (2016). Seafood safety and quality: The consumer’s role. Foods, 5(4), 71. https://doi.org/10.3390/foods5040071.
NAGASE & Co., Ltd. (n.d.). The Act on Promotion of Resource Circulation for Plastics. Retrieved September 16, 2025, from https://division.nagase.co.jp/plaplat/sustaina-techo/plastic-circulation/.
PB Propack. (ม.ป.ป.). ซองบรรจุอาหารแช่แข็ง เนื้อสัตว์ อาหารทะเลสด ทนอุณหภูมิเย็นติดลบได้ มีความเหนียว ยืดหยุ่นได้ดี. สืบค้น 15 กันยายน 2568 จาก https://www.pbpropack.co.th/blogs/ซองใส่อาหารแช่แข็ง/.
SCB EIC Industry insight. (2567). อุตสาหกรรมอาหารทะเลมีแนวโน้มฟื้นตัวอย่างช้า ๆ ท่ามกลางเศรษฐกิจโลกที่ยังคงเปราะบางและปัจจัยเสี่ยงด้านลบที่เพิ่มสูงขึ้น. สืบค้น 13 กันยายน 2568 จาก https://www.scbeic.com/th/ detail/file/product/9641/h1q3t13x43/Industry-insight-Seafood-20241112.pdf.