ผลของความรู้ด้าน ESG ต่อความสามารถในการประเมินความเสี่ยง ESG ของผู้ตรวจสอบภายในภายใต้มาตรฐาน IFRS S1 และ IFRS S2 ในประเทศไทย
คำสำคัญ:
ผู้ตรวจสอบภายใน, ความรู้ด้าน ESG, การประเมินความเสี่ยง ESGบทคัดย่อ
งานวิจัยนี้มุ่งศึกษาผลของความรู้ด้าน ESG ของผู้ตรวจสอบภายในต่อความสามารถในการประเมินความเสี่ยง ESG ภายใต้มาตรฐาน IFRS S1, IFRS S2 และกรอบ COSO ESG โดยศึกษาระดับความรู้ของผู้ตรวจสอบภายใน ความสามารถในการประเมินระดับความเสี่ยงและการจำแนกประเภทความเสี่ยง รวมถึงเปรียบเทียบความแตกต่างของกลุ่มที่มีระดับความรู้สูง ปานกลางและต่ำ โดยกลุ่มตัวอย่างคือผู้ตรวจสอบภายในที่ถือวุฒิบัตร CPIAT จำนวน 200 คน เครื่องมือการวิจัยประกอบด้วยแบบสอบถามวัดระดับความเชื่อมั่น แบบทดสอบความรู้แบบถูก–ผิด (objective test) และแบบทดสอบตามสถานการณ์ (scenario-based) การวิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนาและสถิติเชิงอนุมาน (MANOVA, ANOVA และ Post Hoc) เพื่อเปรียบเทียบผลการประเมินความเสี่ยงระหว่างกลุ่มที่มีระดับความรู้แตกต่างกัน ผลการวิจัยพบว่า ระดับความรู้ด้าน ESG มีผลต่อความสามารถในการประเมินความเสี่ยง ESG อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยกลุ่มที่มีความรู้สูงสามารถประเมินระดับความเสี่ยงและจำแนกประเภทความเสี่ยงได้ถูกต้องกว่ากลุ่มความรู้ปานกลางและต่ำอย่างมีนัยสำคัญ นอกจากนี้พบว่า ระดับความเชื่อมั่นสูงไม่สอดคล้องกับคะแนนความรู้จริงซึ่งอยู่ในระดับปานกลาง สะท้อนถึงช่องว่างด้านความรู้ของผู้ตรวจสอบภายใน งานวิจัยนี้ชี้ให้เห็นว่าความรู้ด้าน ESG เป็นปัจจัยสำคัญที่ส่งผลต่อคุณภาพของการประเมินความเสี่ยงตามกรอบมาตรฐาน IFRS S1 และ IFRS S2 ซึ่งสะท้อนความจำเป็นในการเสริมสร้างทักษะและความรู้ด้าน ESG เพื่อรองรับการเปิดเผยข้อมูลความยั่งยืนตามมาตรฐานสากลในอนาคตอันใกล้
เอกสารอ้างอิง
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์. (2567). G20/OECD Principles of Corporate Governance 2023: กรอบการกำกับดูแลกิจการสากลที่เน้นความสำคัญของความยั่งยืน. สืบค้น 4 พฤศจิกายน 2568 จาก https://www.sec.or.th/TH/Template3/Articles/2567/230567.pdf.
สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์. (2568). ร่างประกาศและร่างเอกสารสำหรับการปรับปรุงหลักเกณฑ์เพื่อยกระดับการเปิดเผยข้อมูลด้านความยั่งยืนตามมาตรฐาน ISSB Standards ของบริษัทจดทะเบียนในประเทศไทย. สืบค้น 4 พฤศจิกายน 2568 จาก https://www.sec.or.th/Documents/PHS/Main/1110/heraing372568.pdf.
ชยาภา ชยาวิวัฒนาวงศ์. (2561). ทำความรู้จักกับการประเมินความเสี่ยงด้าน ESG ตามกรอบ COSO ERM 2017. ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย. สืบค้น 4 พฤศจิกายน 2568 จาก https://setsustainability.com/download/jhl5wx37uym2pq4.
ธนาคารแห่งประเทศไทย. (2568). หลักการและกรอบการดำเนินการ (Conceptual Framework & Methodological Approach). https://www.bot.or.th/content/dam/bot/financial-innovation/sustainable-finance/green/taxonomy/01_TH_Thailand_Taxonomy-Introduction.pdf.
สภาวิชาชีพบัญชี ในพระบรมราชูปถัมภ์. (2565). การบริหารความเสี่ยงขององค์กร: การประยุกต์ใช้การบริหารความเสี่ยงขององค์กรกับความเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับสิ่งแวดล้อม สังคม และการกำกับดูแล (ESG). สืบค้น 4 พฤศจิกายน 2568 จาก https://setsustainability.com/download/vqnhtci5gxpm6jo.
สมาคมผู้ตรวจสอบภายในแห่งประเทศไทย. (2563). THE IIA’s Three Lines Model: แนวป้องกันสามด่าน (ฉบับปรับปรุงใหม่). สืบค้น 4 พฤศจิกายน 2568 จาก https://www.theiia.org/globalassets/documents/resources/the-iias-three-lines-model-an-update-of-the-three-lines-of-defense-july-2020/three-lines-model-updated-thai.pdf.
Alkatiri, A., Basuki, F. H., & Loupatty, L. G. (2023). The Effect of Audit Knowledge, Accountability and Independence on Internal Audit Quality. Jurnal Ilmiah Akuntansi Kesatuan, 11(3), 653–662. https://doi.org/10.37641/jiakes.v11i3.2689.
Bonrath, A., Eulerich, M., & Lopez-Kasper, V. (2022). Internal auditor’s role in ESG disclosure and assurance: An analysis of practical insights. Corporate Ownership & Control, 20(1), 78–86. https://doi.org/10.22495/cocv20i1art7.
Delmas, M. A., & Toffel, M. W. (2010). Institutional pressures and organizational characteristics: Implications for environmental strategy. SSRN. https://doi.org/10.2139/ssrn.1711785.
Freeman, R. E., & Dmytriyev, S. (2017). Corporate social responsibility and stakeholder theory: Learning from each other. Symphonya: Emerging Issues in Management, 1(1), 7–15. https://doi.org/10.4468/2017.1.02freeman.dmytriyev.
Gaonkar, S., & Chetty, P. (2020, September 21). The stakeholder theory of corporate social responsibility. Project Guru. Retrieved November 8, 2025, from https://www.projectguru.in/the-stakeholder-theory-of-corporate-social-responsibility/.
Hair, J. F., Black, W. C., Babin, B. J., & Anderson, R. E. (2019). Multivariate data analysis (8th ed). Cengage Learning EMEA.
IFRS Foundation. (2023). Effects analysis: IFRS S1 general requirements for disclosure of sustainability-related financial information and IFRS S2 climate-related disclosures (PDF). Retrieved November 8, 2025, from https://www.ifrs.org/content/dam/ifrs/project/general-sustainability-related-disclosures/effects-analysis.pdf.
KPMG. (2024). The move to mandatory reporting: Survey of sustainability reporting 2024. Retrieved November 8, 2025, from https://kpmg.com/xx/en/our-insights/esg/the-move-to-mandatory-reporting.html.
Kruger, J., & Dunning, D. (1999). Unskilled and unaware of it: How difficulties in recognizing one’s own incompetence lead to inflated self-assessments. Journal of Personality and Social Psychology, 77(6), 1121–1134. https://doi.org/10.1037//0022-3514.77.6.1121.
Meehan, M. (2015). Sustainability reporting as a tool for better risk management. MIT Sloan Management Review. Retrieved November 8, 2025, from https://sloanreview.mit.edu/article/sustainability-reporting-as-a-tool-for-better-risk-management/.
Mitchell, R. K., Agle, B. R., & Wood, D. J. (1997). Toward a theory of stakeholder identification and salience: Defining the principle of who and what really counts. Academy of Management Review, 22(4), 853–886. https://doi.org/10.2307/259247.
Nelson, M. W. (2009). A model and literature review of professional skepticism in auditing. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 28(2), 1–34. https://doi.org/10.2308/aud.2009.28.2.1.
Jamil, M. M., Kassim, S. N. B., Radzi, N. A. S. M., Zuraini, N. K., & Roslan, S. A. (2024). The internal auditors in catalyst for sustainability performance through environmental audit. International Journal of Research and Innovation in Social Science, 8(7), 1141–1147. https://doi.org/10.47772/IJRISS.2024.80709.
OECD. (n.d.). Environmental policies and evaluation. Retrieved November 8, 2025, from https://www.oecd.org/en/topics/environmental-policies-and-evaluation.htm.
Owhoso, V., & Weickgenannt, A. (2009). Auditors’ self-perceived abilities in conducting domain audits. Critical Perspectives on Accounting, 20(1), 3–21. https://doi.org/10.1016/j.cpa.2007.04.005.
Shih, K.-H., Chen, H.-J., & Chen, J. C. H. (2006). Assessment of sustainable development and knowledge of environmental management: Internal auditors’ perspectives. Industrial Management & Data Systems, 106(6), 896–909. https://doi.org/10.1108/02635570610671542.
Soh, D. S. B., & Martinov-Bennie, N. (2015). Internal auditors’ perceptions of their role in environmental, social and governance assurance and consulting. Managerial Auditing Journal, 30(1), 80–111. https://doi.org/10.1108/maj-08-2014-1075.
The Institute of Internal Auditors (Internal Audit Foundation). (2021). Internal Audit Foundation premier global research study 2021 [PDF]. Retrieved November 8, 2025, from https://www.theiia.org/globalassets/documents/content/research/foundation/iaf-premier-global-research-2021-deloitte.pdf.
World Economic Forum. (2022). Annual report 2021–2022. Retrieved November 8, 2025, from https://www.weforum.org/publications/annual-report-2021-2022/.
