การวิเคราะห์ห่วงโซ่อุปทานและห่วงโซ่คุณค่าจากเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรของชุมชน อำเภอหัวไทร จังหวัดนครศรีธรรมราช

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1. ศึกษาลักษณะการบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทานเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรทุกกระบวนการ ตั้งแต่ต้นน้ำ กลางน้ำ และปลายน้ำ และ 2. วิเคราะห์ห่วงโซ่อุปทานและห่วงโซ่คุณค่าของผลิตภัณฑ์จากเศษวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตร เป็นการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยใช้ทั้งการวิจัยเชิงปริมาณและการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามกับกลุ่มตัวอย่าง จำนวน 315 คน ใช้แบบสัมภาษณ์ จำนวน 40 คน และจัดการสนทนากลุ่ม จำนวน 20 คน วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติพื้นฐาน ได้แก่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และกำหนดระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ 0.05 ผลการวิจัยพบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย ร้อยละ 53.02 อายุระหว่าง 50–59 ปี ร้อยละ 34.60 ระดับการศึกษาต่ำกว่าปริญญาตรี รายได้ต่อเดือนต่ำกว่า 10,000 บาท และมีอาชีพหลักเป็นเกษตรกร ผลิตภัณฑ์จากเศษวัสดุเหลือใช้ส่วนใหญ่คือมูลสัตว์ ร้อยละ 31.11 การวิจัยเชิงคุณภาพ พบว่า เศษวัสดุเหลือใช้หลัก คือ มูลแพะ เนื่องจากชาวบ้านเลี้ยงแพะเป็นอาชีพเสริมจากการเกษตร การบริหารจัดการห่วงโซ่อุปทานมีการจัดการที่เหมาะสมด้านสถานที่ มีการเลือกพ่อพันธุ์ แม่พันธุ์ที่เป็นที่ต้องการของตลาด สุขลักษณะในการเลี้ยงเกษตรกรยังขาดความรู้ สุขลักษณะของโรงเรือนที่ไม่ได้มาตรฐาน ด้านโภชนาการอาหารสัตว์ ทำให้เกิดปัญหาอาหารลูกแพะและได้รับผลกระทบจากราคาตลาดที่ลดลง เนื่องจากการนำเข้า การวิเคราะห์ห่วงโซ่อุปทานและห่วงโซ่คุณค่า นอกจากนี้ยังพบว่า มีกิจกรรมหลักและกิจกรรมสนับสนุนครบถ้วน ตั้งแต่การจัดหาวัตถุดิบ การควบคุมคุณภาพ กระบวนการเลี้ยง การผสมพันธุ์ และการควบคุมโรค การพัฒนาองค์ความรู้ของเกษตรกร การจัดการอาหารสัตว์ และการสร้างมูลค่าเพิ่มจากเศษวัสดุ เป็นแนวทางสำคัญในการเสริมศักยภาพการแข่งขัน และความยั่งยืนของระบบการผลิต