ความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพการสอบบัญชีกับราคาหุ้นสามัญของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

เกณิกา  แหเกิด; นิ่มนวล  วิเศษสรรพ์

ผู้แต่ง

เกณิกา แหเกิด นักศึกษาหลักสูตรบัญชีมหาบัณฑิต คณะบัญชี มหาวิทยาลัยรังสิต
นิ่มนวล วิเศษสรรพ์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร., คณะบัญชี มหาวิทยาลัยรังสิต

คำสำคัญ:

คุณภาพการสอบบัญชี, ราคาหุ้นสามัญ, ความผิดปกติในงบการเงิน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างคุณภาพการสอบบัญชีกับราคาหุ้นสามัญของบริษัทในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย โดยใช้ขนาดสำนักงานสอบบัญชี ค่าธรรมเนียมการสอบบัญชี และความผิดปกติในงบการเงินที่คำนวณตามโมเดล M-Score ของ Beneish (1999) เป็นตัวชี้วัดคุณภาพการสอบบัญชี เป็นการศึกษาจากข้อมูลทุติยภูมิที่อยู่ในระบบฐานข้อมูล Bloomberg และรายงานฉบับบูรณาการของบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย รวม 404 บริษัท ย้อนหลัง 3 ปี ตั้งแต่ปี 2564-2566 รวมข้อมูลทั้งสิ้น 1,212 รายปีรายบริษัท ใช้สถิติเชิงพรรณนาและวิธีวิเคราะห์การถดถอยเชิงพหุแบบ Robustness ในการวิเคราะห์ข้อมูล ผลการวิจัยแสดงให้เห็นว่า คุณภาพการสอบบัญชี ได้แก่ ขนาดสำนักงานสอบบัญชีมีความสัมพันธ์ทางบวกกับราคาหุ้นสามัญ และความผิดปกติในงบการเงินมีความสัมพันธ์ทางลบกับราคาหุ้นสามัญ โดยมีขนาดของกิจการซึ่งวัดด้วยสินทรัพย์รวมเป็นตัวแปรควบคุมซึ่งมีผลกระทบทางบวกต่อราคาหุ้นสามัญของบริษัทเช่นเดียวกัน ผลการวิจัยนี้จึงสะท้อนถึงความเกี่ยวข้องในมูลค่าของหุ้นสามัญของขนาดสำนักงานสอบบัญชี และความผิดปกติในงบการเงิน ที่นักลงทุนสามารถใช้ประโยชน์ในการตัดสินใจลงทุนในตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย

เอกสารอ้างอิง

Alexeyeva, I. (2025). Board members' outside directorships and the demand for audit quality: Large sample evidence from private firms. Journal of Accounting, Auditing & Finance, 40(2), 613-638. https://doi.org/10.1177/0148558X231183758

Almaharmeh, M. I., Shehadeh, A. A., Iskandrani, M., & Saleh, M. H. (2021). Audit quality and stock price synchronicity: Evidence from emerging stock markets. Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(3), 833-843. https://doi.org/10.13106/jafeb.2021.vol8.no3.0833

Al-Thuneibat, A. A., Issa, R. T. I. A., & Baker, R. A. A. (2011). Do audit tenure and firm size contribute to audit quality? Empirical evidence from Jordan. Managerial Auditing Journal, 26(4), 317-334. https://doi.org/10.1108/02686901111124648

Alzoubi, E. S. S. (2018). Audit quality, debt financing, and earnings management: Evidence from Jordan. Journal of International Accounting, Auditing and Taxation, 30, 69-84. https://doi.org/10.1016/j.intaccaudtax.2017.12.001

Becker, C. L., De-Fond, M. L., Jiambalvo, J., & Subramanyam, K. R. (1998). The effect of audit quality on earnings management. Contemporary Accounting Research, 15(1), 1-24. https://doi.org/10.1111/j.1911-3846.1998.tb00547.x

Beneish, M. D. (1999). The detection of earnings manipulation. Financial Analysts Journal, 55(5), 24-36. https://doi.org/10.2469/faj.v55.n5.2296

Beneish, M. D., Lee, C. M. C., & Nichols, D. C. (2013). Earnings manipulation and expected returns. Financial Analysts Journal, 69(2), 57-82. https://doi.org/10.2469/faj.v69.n2.1

Bushman, R. M., & Smith, A. J. (2001). Financial accounting information and corporate governance. Journal of Accounting and Economics, 32(1), 237-333. https://doi.org/10.1016/S0165-4101(01)00027-1

Callen, J. L., Khan, M., & Lu, H. (2013). Accounting quality, stock price delay, and future stock returns. Contemporary Accounting Research, 30(1), 269-295.

Chirakul, R. (2019). Audit quality and earnings management of listed companies in the Stock Exchange of Thailand (Unpublished Master’s thesis). Thammasat University, Bangkok.

Christianto, W., & Budiharta, P. (2014). The effect of earnings manipulation with using M-score on stock return. Jurnal Bisnis dan Akuntansi, 16(1), 92-101.

DeFond, M. L., Francis, J. R., & Wong, T. J. (2000). Auditor industry specialization and market segmentation: Evidence from Hong Kong. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 19(1), 49-66. https://doi.org/10.2308/aud.2000.19.1.49

Fama, E. F. (1970). Efficient capital markets: A review of theory and empirical work. The Journal of Finance, 25(2), 383-417. https://doi.org/10.2307/2325486

Fufeungsombut, N. (2016). Audit quality and profit decoration (Unpublished Master’s thesis). Thammasat University, Bangkok.

Galloppo, G., & Paimanova, V. (2018). Efficiency and transparency effects on Eastern European financial markets. International Economics & Economic Policy, 15(1), 185-213. https://doi.org/10.1007/s10368-017-0372-8

Geiger, M. A., & Rama, D. V. (2003). Audit fees, nonaudit fees, and auditor reporting on stressed companies. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 22(2), 53-69. https://doi.org/10.2308/aud. 2003.22.2.53

Gul, F. A., Lim, C. Y., Wang, K., & Xu, Y. (2019). Stock price contagion effects of low-quality audits at the individual audit partner level. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 38(2), 151-178. https://doi.org/10.2308/ajpt-52284

Ha, T. P. D., Dao, T. H., Pham, X. K., & Duong, T. V. A. (2025). Determining the factors affecting the audit quality of Vietnamese-listed companies. Financial & Credit Activity: Problems of Theory & Practice, 2(61), 155-167. https://doi.org/10.55643/fcaptp.2.61.2025.4668

Hussainey, K., & Aal-Eisa, J. (2009). Disclosure and dividend signalling when sustained earnings growth declines. Managerial Auditing Journal, 24(5), 445-454. https://doi.org/10.1108/02686900910956801

Jensen, M. C., & Meckling, W. H. (1976). Theory of the firm: Managerial behavior, agency costs and ownership structure. Journal of Financial Economics, 3(4), 305-360. https://doi.org/10.1016/0304-405X(76)90026-X

Khaldi, H., & Hamama, F. (2024). Value relevance of accounting information in uncertain economic policy context: Evidence from Tunisia. Journal of Accounting & Management Information Systems, 23(3), 570-595. https://doi.org/10.24818/jamis.2024.03006

Khan, A., Mihret, D. G., & Muttakin, M. B. (2016). Corporate political connections, agency costs and audit quality. International Journal of Accounting & Information Management, 24(4), 357-374. https://doi.org/10.1108/IJAIM-05-2016-0061

Krishnan, G. V. (2003). Audit quality and the pricing of discretionary accruals. Auditing: A Journal of Practice & Theory, 22(1), 109-125. https://doi.org/10.2308/aud.2003.22.1.109

Krishnan, G. V., & Tanyi, P. (2024). Are abnormal audit fees informative about audit quality? The moderating role of office resource availability. International Journal of Auditing, 28(1), 1-23. https://doi.org/10.1111/ijau.12311

Kunsrison, R. (2021). The effect of auditing on earnings management through real activities. Journal of Liberal Arts and Management Science, Kasetsart University, 8(2), Article 2.

Lawrence, A. (2023). Audit quality and earnings management of listed manufacturing firms in Nigeria. Journal of Accounting and Financial Management, 9(8), 97-112. https://doi.org/10.56201/jafm. v9.no8.2023.pg97.112

Lawrence, A., Minutti-Meza, M., & Zhang, P. (2011). Can Big 4 versus non-Big 4 differences in audit-quality proxies be attributed to client characteristics? The Accounting Review, 86(1), 259-286. https://doi.org/10.2308/accr.00000009

Lee, H. L., & Lee, H. (2013). Do Big 4 audit firms improve the value relevance of earnings and equity? Managerial Auditing Journal, 28(7), 628-646. https://doi.org/10.1108/MAJ-07-2012-0728

Loudis, J. A. (2024). Stock price reactions to the information and bias in analyst-expected returns. The Accounting Review, 99(4), 281-313. https://doi.org/10.2308/TAR-2022-0309

Mahmoud-Mohamed, M. M. (2023). The effect of audit quality on stock price crash risk: An empirical study on Egyptian listed companies. Financial & Business Studies Journal, 33(2), 38-59.

Nimpi, P., & Jantarakolica, T. (2021). Audit quality and real earnings management: Evidence from Thailand. Journal of Business Innovation, Management and Social Sciences, 2(3), 63-86.

Onaolapo, A. A., Ajulo, O. B., & Onifade, H. O. (2017). Effect of audit fees on audit quality: Evidence from cement manufacturing companies in Nigeria. European Journal of Accounting, Auditing and Finance Research, 5(1), 28-39.

Phadungsajjakul, O., & Pongpattrachai, D. (2015). Can audit quality differences between Big 4 and non-Big 4 audit firms indicate client characteristics? Evidence from listed companies in the Stock Exchange of Thailand. Journal of Accounting Profession, 11(32), 34. https://doi.org/10.14456/jap.2015.19

Pham, H. H., Nguyen, T. H. L., Doan, V. A., & Tran, M. T. (2025). Audit quality of financial statements of commercial banks, whether or not there is a difference in audit quality provided by Big4 and non-Big4 audit firms. International Journal of Economics & Financial Issues, 15(1), 159-181. https://doi.org/10.32479/ijefi.17541

Pham, N. K., Duong, H. N., Pham, T. Q., & Ho, N. T. T. (2017). Audit firm size, audit fee, audit reputation and audit quality: The case of listed companies in Vietnam. Asian Journal of Finance & Accounting, 9(1), 129-151. https://doi.org/10.5296/ajfa.v9i1.10074

Prihatni, R., Pahala, I., Sumiati, A., & Musyaffi, A. M. (2023). The value relevance of accounting information moderated by earnings management: Evidence from listed companies in the developing market. Corporate & Business Strategy Review, 4(3), 118-126. https://doi.org/10.22 495/cbsrv4i3art12

Svabova, L., Kramarova, K., Chutka, J., & Strakova, L. (2020). Detecting earnings manipulation and fraudulent financial reporting in Slovakia. Oeconomia Copernicana, 11(3), 485-508. https://doi. org/10.24136/oc.2020.020

Teoh, S. H., & Wong, T. J. (1993). Perceived auditor quality and the earnings response coefficient. The Accounting Review, 68(2), 346-366.

Thanirananon, A. (2020). Earnings management analysis: A case study of delisted companies in the Stock Exchange of Thailand. Journal of Innovation in Management and Administration, Rajamangala University of Technology Rattanakosin, 8(3), Article 3.

Tiron-Tudor, A., & Achim, A. M. (2019). Accounting quality and stock price informativeness: A cross-country study. Economic Research-Ekonomska Istrazivanja, 32(1), 2481–2499. https://doi.org/10.1080/1331677X.2019.1650655

Wang, Y. (2025). Audit quality, board independence, and investment decisions: Empirical evidence from emerging markets. Applied Economics, 57(12), 1-15. https://doi.org/10.1080/00036846.2025.2501354

Zaafaranie, S. D., Wati, N. N., Angga, A., & Rosnidah, I. (2024). The influence of audit fees, audit tenure, and auditor switching on audit quality. Indonesian Interdisciplinary Journal of Sharia Economics, 7(3), 1523-1540. https://doi.org/10.31538/iijse.v7i3.5375