การพัฒนาระบบเครือข่ายแบบมีส่วนร่วมในการจัดการเครื่องมือแพทย์ เพื่อเสริมสร้างทุนมนุษย์ด้านสุขภาพอย่างยั่งยืนในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้
คำสำคัญ:
ระบบเครือข่ายแบบมีส่วนร่วม, การจัดการเครื่องมือแพทย์, ทุนมนุษย์ด้านสุขภาพ, จังหวัดชายแดนภาคใต้, การพัฒนาที่ยั่งยืนบทคัดย่อ
บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) พัฒนาระบบเครือข่ายแบบมีส่วนร่วมในการจัดการเครื่องมือแพทย์สำหรับสถานพยาบาลในพื้นที่จังหวัดชายแดนภาคใต้ ให้มีมาตรฐานและมีประสิทธิภาพในการดำเนินงานด้านการบำรุงรักษาเชิงป้องกัน (PM) และการสอบเทียบ (CAL) 2) พัฒนาศักยภาพบุคลากรด้านเครื่องมือแพทย์ และ 3) วิเคราะห์ความสอดคล้องของระบบดังกล่าวกับเป้าหมาย การพัฒนาที่ยั่งยืน การวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนาผสานแนวคิดการวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม ดำเนินการในโรงพยาบาลสังกัดสำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุขในพื้นที่สามจังหวัดชายแดนภาคใต้ 33 แห่ง กลุ่มตัวอย่างเป็นบุคลากรที่เกี่ยวข้องกับการจัดการเครื่องมือแพทย์ จำนวน 158 คน ที่มีข้อมูลสมบูรณ์ เครื่องมือวิจัยประกอบด้วยเครื่องมือเชิงปฏิบัติการ ระบบเครือข่ายแบบมีส่วนร่วม แบบบันทึกการปฏิบัติการ แบบประเมินสมรรถนะบุคลากร และแบบวิเคราะห์ความสอดคล้องกับ SDGs วิเคราะห์ข้อมูลด้วยความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า ระบบที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยกลไกการมีส่วนร่วม 5 ระดับ ได้แก่ Inform, Consult, Involve, Collaborate และ Empower and High Impact โดยหน่วยงานในเครือข่ายสามารถให้บริการ CAL ได้อย่างถูกต้อง 4 รายการ ออกรายงาน CAL ได้ 5,148 เครื่อง และมีหน่วยงานที่พัฒนาระบบบริหารจัดการเครื่องมือแพทย์ได้ 2 แห่ง บุคลากร 152 คน คิดเป็นร้อยละ 96.20 ผ่านเกณฑ์สมรรถนะ ขั้นต่ำที่กำหนดไว้ล่วงหน้า โดยมีคะแนนสมรรถนะเฉลี่ย 92.91 ± 12.91 คะแนนร้อยละ นอกจากนี้ ระบบมีความสอดคล้องกับ SDG 3, SDG 4, SDG 10 และ SDG 17 สรุปได้ว่า ระบบเครือข่ายแบบมีส่วนร่วมที่พัฒนาขึ้นช่วยยกระดับการจัดการเครื่องมือแพทย์ เสริมสร้างทุนมนุษย์ด้านสุขภาพ และมีศักยภาพต่อการขยายผลในพื้นที่เปราะบางอื่นได้
เอกสารอ้างอิง
กองวิศวกรรมการแพทย์. (2562). คู่มือการจัดการศูนย์เครื่องมือแพทย์ในโรงพยาบาล. กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ กระทรวงสาธารณสุข.
รังสิยา สุคนธ์. (2567). หลักสูตรการสอบเทียบเครื่องชั่งทารกและเครื่องชั่งผู้ใหญ่. สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ.
สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ. (2567a). วิธีการมาตรฐานสำหรับเครื่องมือแพทย์: เครื่องวัดความดันโลหิต แบบไม่รุกล้ำ ส่วนที่ 1 วิธีการสอบเทียบเครื่องวัดความดัน
โลหิตแบบไม่รุกล้ำ (SMM 02-1:2024). สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ.
สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ. (2567b). วิธีการมาตรฐานสำหรับเครื่องมือแพทย์: เครื่องควบคุมการให้สารละลายทางหลอดเลือดดำ ชนิดคุมปริมาตร ส่วนที่ 1 วิธี
การสอบเทียบเครื่องควบคุมการให้สารละลายทางหลอดเลือดดำ ชนิดคุมปริมาตรและชนิดนับหยด (SMM 03-1:2024). สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ.
สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม. (2562). ข้อแนะนำประกอบการตรวจประเมินตาม มอก. 17025-2561 (GLA-23). สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์
อุตสาหกรรม.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561–2580. สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
แนวโน้มธุรกิจ/อุตสาหกรรม ปี 2566-2568: อุตสาหกรรมเครื่องมือแพทย์, 12 กันยายน 2566, เข้าถึงได้
จาก: https://www.krungsri.com/th/research/industry/industry-outlook/other-industries/ medical -devices/io/medical- devices-2023-
11 ธันวาคม 2568
Global Prehospital Consortium. (2025). Challenges, opportunities, and priorities for tier-1 emergency medical services (EMS)
development in low- and middle-income countries: A modified Delphi-based consensus study among the global prehospital
consortium. Injury, 56.
Jaidee, P. H., Bundittayanurak, A., Jindasawat, R., Wongdontree, S., Sangjun, S., Patipat, P., & Yingklang, M. (2025). Health impact
assessment of decentralization of emergency medical services: A case study in Chonburi Province, Thailand. Scientific Reports, 15.
Leyns, C., Ascarrunz, C., Rasguido, S., Rodriguez, P., Eid, D., & Guitiana, J. (2025). Engaging communities in health promotion through
community-based primary care and participatory research during the COVID-19 pandemic in Bolivia. Archives of Medical Research,
Tarricone, R., Amatucci, F., Armeni, P., Banks, H., Borsoi, L., Callea, G., Ciani, O., Costa, F., Federici, C., Torbica, A., & Marletta, M. (2021).
Establishing a national HTA program for medical devices in Italy: Overhauling a fragmented system to ensure value and equal
access to new medical technologies. Health Policy, 125(5), 602–608.
United Nations. (2022). United Nations sustainable development cooperation framework Thailand 2022–2026. United Nations.
World Health Organization. (2017). Medical device technical series: Maintenance and calibration.
World Health Organization. (2020). Strengthening health systems through integrated people-centred services.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารการจัดการยุคใหม่ มหาวิทยาลัยชินวัตร

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.