การประเมินผลการดำเนินโครงการ Creative Tourism: การจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์บนฐานอัตลักษณ์และภูมิปัญญาเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน

อนรรฆมณี โภคสวัสดิ์; นริศรา คำสิงห์; คัมภีรพรรณ จักรบุตร

ผู้แต่ง

อนรรฆมณี โภคสวัสดิ์ สาขาวิชาการโรงแรมและการท่องเที่ยว คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
นริศรา คำสิงห์ สาขาวิชาการโรงแรมและการท่องเที่ยว คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม
คัมภีรพรรณ จักรบุตร สาขาวิชาการโรงแรมและการท่องเที่ยว คณะวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏมหาสารคาม

คำสำคัญ:

การประเมินผล, การท่องเที่ยวเชิงสร้างสรรค์, การท่องเที่ยวโดยชุมชน

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ประเมินผลการดำเนินโครงการ Creative Tourism: การจัดการท่องเที่ยว โดยชุมชนเชิงสร้างสรรค์บนฐานอัตลักษณ์และภูมิปัญญาเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นอย่างยั่งยืน 2) ศึกษาผลลัพธ์ที่ผู้เข้าร่วมโครงการรับรู้ และ 3) เพื่อศึกษาข้อเสนอแนะของผู้เข้าร่วมโครงการเพื่อใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาโครงการในอนาคต เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ ประชากรในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่ ผู้เข้าร่วมโครงการ จำนวน 70 คน โดยใช้วิธีการเก็บข้อมูลจากประชากรทั้งหมด (Census) เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือแบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ผู้เข้าอบรมมีความพึงพอใจต่อโครงการโดยรวมอยู่ในระดับมาก (𝑥̄ = 4.35) โดยด้านวิทยากรมีค่าเฉลี่ยสูงสุด อยู่ในระดับมากที่สุด (𝑥̄ = 4.52) รองลงมา ได้แก่ ด้านเนื้อหา (𝑥̄ = 4.40) ด้านการจัดกิจกรรม (𝑥̄ = 4.33) และด้านการนำไปใช้ประโยชน์ (𝑥̄ = 4.15) ตามลำดับ สำหรับผลลัพธ์ที่ผู้เข้าร่วมโครงการรับรู้ โดยรวมอยู่
ในระดับมาก (𝑥̄ = 4.36) โดยด้านการอนุรักษ์และต่อยอดอัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่นมีค่าเฉลี่ยสูงสุด (𝑥̄ = 4.47) รองลงมา ได้แก่ ด้านการพัฒนาศักยภาพของชุมชน (𝑥̄ = 4.38) ด้านการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน (𝑥̄ = 4.32) และด้านการสร้างคุณค่าทางเศรษฐกิจและสังคม (𝑥̄ = 4.25) ผลการวิจัยสะท้อนว่าโครงการสามารถเสริมสร้างศักยภาพของชุมชน ส่งเสริมการอนุรักษ์และต่อยอดอัตลักษณ์และภูมิปัญญาท้องถิ่น ตลอดจนวางรากฐานการพัฒนาการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน อย่างไรก็ตาม การนำองค์ความรู้ไปใช้ประโยชน์และการเปลี่ยนทุนทางวัฒนธรรมให้เป็นมูลค่าทางเศรษฐกิจอย่างต่อเนื่องยังเป็นประเด็นที่ควรได้รับการพัฒนาเพิ่มเติม ดังนั้น ควรส่งเสริมการติดตามผลหลังการอบรม การพัฒนาผลิตภัณฑ์และกิจกรรมการท่องเที่ยว การตลาดดิจิทัล และการเชื่อมโยงภาคีเครือข่าย เพื่อยกระดับผลลัพธ์ของโครงการให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชนอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน

เอกสารอ้างอิง

Biggs, J. (1999). Teaching for quality learning at university. Open University Press.

Brookfield, S. D. (2013). Powerful techniques for teaching adults. Jossey-Bass.

Duxbury, N., & Richards, G. (Eds.). (2019). A research agenda for creative tourism. Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781788110723

Goodwin, H., & Santilli, R. (2009). Community-based tourism: A success? (ICRT Occasional Paper No. 11). International Centre for Responsible Tourism.

Hattie, J. (2009). Visible learning: A synthesis of over 800 meta-analyses relating to achievement. Routledge.

Knowles, M. S. (1984). The adult learner: A neglected species (3rd ed.). Gulf Publishing.

Knowles, M. S., Holton, E. F., III, & Swanson, R. A. (2015). The adult learner: The definitive classic in adult education and human resource development (8th ed.). Routledge.

Kolb, D. A. (1984). Experiential learning: Experience as the source of learning and development. Prentice Hall.

Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing management (15th ed.). Pearson.

Likert, R. (1932). A technique for the measurement of attitudes. Archives of Psychology, 22(140), 1–55.

Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2nd ed.). McGraw-Hill.

OECD. (2014). Tourism and the creative economy. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264207875-en

OECD. (2018). OECD tourism trends and policies 2018. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/tour-2018-en

Pine, B. J., II, & Gilmore, J. H. (1999). The experience economy: Work is theatre and every business a stage. Harvard Business School Press.

Richards, G., & Raymond, C. (2000). Creative tourism. ATLAS News, 23, 16–20.

Richards, G. (2011). Creativity and tourism: The state of the art. Annals of Tourism Research, 38(4), 1225–1253. https://doi.org/10.1016/j.annals.2011.07.008

Rogers, E. M. (2003). Diffusion of innovations (5th ed.). Free Press.

Scheyvens, R. (1999). Ecotourism and the empowerment of local communities. Tourism Management, 20(2), 245–249. https://doi.org/10.1016/S0261-5177(98)00069-7

Smith, M. K. (2009). Issues in cultural tourism studies (2nd ed.). Routledge.

Suriyankietkaew, S., Krittayaruangroj, K., Thinthan, S., & Lumlongrut, S. (2025). Creative tourism as a driver for sustainable development: A model for advancing SDGs through community-based tourism and environmental stewardship. Environmental and Sustainability Indicators, 27, Article 100828. https://doi.org/10.1016/j.indic.2025.100828

Suvannin, W., & Sowkietrung, S. (2019). The development of community model based on sufficiency economy and local wisdom to promote community creative tourism in Nong Khai Province. BU Academic Review, 18(1), 178–190.

Tan, S. K., Kung, S. F., & Luh, D. B. (2013). A model of “creative experience” in creative tourism. Annals of Tourism Research, 41, 153–174. https://doi.org/10.1016/j.annals.2012.12.002

Teanthaworn, Y., Wongbuangam, B., Srisuwan, N., & Suebplai, P. (2026). Management of cultural capital and utilization of local wisdom to enhance creative tourism activities and develop the local economy, Uthai Thani Province. The Golden Teak: Humanity and Social Science Journal, 32(3), 91–105.

UNESCO. (2013). Creative tourism and sustainable development.

UNESCO. (2020). Culture and sustainable development.

World Tourism Organization. (2022). Global report on cultural tourism.

Wongbuangam, B., Kuntawong, N., Lengphaiboon, S., & Chaireuk, C. (2025). Promoting community participation in the development of cultural capital and local wisdom to enhance creative tourism in Uthai Thani Province. Journal of Faculty of Humanities and Social Sciences Thepsatri Rajabhat University, 16(2), 1–16.