บทบาทของเทศกาลสร้างสรรค์ในการดึงดูดกลุ่มผู้ทำงานทางไกล (นักดิจิทัลสัญจร): การวิเคราะห์ผลกระทบและการปรับตัวของเศรษฐกิจท้องถิ่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย

มัลลิกา เจแคน

ผู้แต่ง

มัลลิกา เจแคน สาขาการท่องเที่ยว คณะบริหารธุรกิจ มหาวิทยาลัยภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

คำสำคัญ:

เทศกาลสร้างสรรค์, นักดิจิทัลสัญจร, ตัวคูณทางเศรษฐกิจ, เศรษฐกิจสร้างสรรค์, ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ

บทคัดย่อ

บทความนี้วิเคราะห์บทบาทของเทศกาลสร้างสรรค์ในการดึงดูดนักดิจิทัลสัญจรเข้าสู่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทย โดยใช้กรอบการสร้างสรรค์เชิงพื้นที่ (Richards, 2020) และการยึดครองพื้นที่เชิงสร้างสรรค์ชั่วคราว (Stevens & Dovey, 2023) เป็นฐานทางทฤษฎี การวิเคราะห์ครอบคลุมห้ามิติที่สอดประสานกัน ได้แก่ การเคลื่อนย้ายของนักดิจิทัลสัญจรจากเมืองหลักสู่เมืองรอง บทบาทของเทศกาลสร้างสรรค์ในฐานะสมอทางวัฒนธรรมที่ลดกำแพงความแปลกแยกระหว่างนักดิจิทัลสัญจรกับชุมชน ระบบนิเวศดิจิทัลและพื้นที่ทำงานร่วมในจังหวัดนำร่อง ตัวคูณทางเศรษฐกิจที่สูงกว่าการท่องเที่ยวแบบกลุ่มทัวร์อันเนื่องมาจากพฤติกรรมการจับจ่ายที่กระจายตัวและอัตราการรั่วไหลทางเศรษฐกิจที่ต่ำกว่า และกลยุทธ์การปรับตัวของธุรกิจท้องถิ่นที่รักษาสมดุลระหว่างนวัตกรรมบริการกับความแท้จริงทางวัฒนธรรม ผลการศึกษาพบว่าอีสานมีศักยภาพพัฒนาสู่จุดหมายปลายทางเชิงสร้างสรรค์ได้โดยไม่ต้องเดินตามรอยเชียงใหม่หรือบาหลี แต่ต้องอาศัยยุทธศาสตร์เชิงบูรณาการที่เชื่อมต่อเทศกาล ระบบนิเวศดิจิทัล และวิสาหกิจชุมชนเข้าด้วยกัน บทความเสนอกรอบยุทธศาสตร์สร้างสรรค์ที่นี่ซึ่งยกระดับจากแนวคิดทำงานที่นี่ของ Bednorz (2024) พร้อมข้อเสนอแนะทั้งเชิงปฏิบัติและเชิงนโยบายสำหรับการพัฒนาเศรษฐกิจสร้างสรรค์ในภูมิภาค

เอกสารอ้างอิง

กองวิจัยการตลาดการท่องเที่ยว. (2566). โครงการศึกษาพฤติกรรมการเดินทางท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวต่างประเทศกลุ่ม Digital Nomad ในประเทศไทย. การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย. https://tatreviewmagazine.com/article/digital-nomads-2023/

ธนาคารแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคเหนือ. (2566). โอกาสทางเศรษฐกิจภาคเหนือจากการเข้ามาของ Digital Nomad. ธนาคารแห่งประเทศไทย. https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/articles/regional-articles/reg-article-2023-09-27.html

ปุญญวิชญ์ เศรษฐ์สมบูรณ์, ศิรินัดดา ปรีชา, และอภิชญา ศรีรัตน์. (2566). แรงงานอีสานคืนถิ่น กลับไปพื้นที่เศรษฐกิจเดิมมากน้อยแค่ไหน. ธนาคารแห่งประเทศไทย สำนักงานภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. https://www.bot.or.th/th/research-and-publications/articles-and-publications/articles/regional-articles/reg-article-2023-04.html

ศศิพัชร์ เมฆรา, นครินทร์ นำใจดี, กัลยาณี สายสุข, และณัฐทิยา วัฒนศิริศาสตร์. (2567). การพัฒนาเมืองขอนแก่นตามแนวคิดการพัฒนาย่านสร้างสรรค์ กรณีศึกษา ย่านศรีจันทร์สร้างสรรค์ อำเภอเมือง จังหวัดขอนแก่น. วารสารการบริหารปกครอง มหาวิทยาลัยกาฬสินธุ์. https://so01.tci-thaijo.org/index.php/gjournal-ksu/article/view/271286

สหสัญญ์ สัจจกุลวนิชย์, ทิพวัลย์ ตั้งพูนทรัพย์ศิริ, และChapman, W. (2565). แนวทางสำหรับเศรษฐกิจสร้างสรรค์: การเพิ่มคุณค่าให้แก่ทรัพยากรทางวัฒนธรรมและธรรมชาติในเมืองรอง กรณีศึกษาจังหวัดจันทบุรี. วารสารมหาวิทยาลัยนเรศวร: วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี. https://so03.tci-thaijo.org/index.php/npuj/article/view/242798

Adventure Travel Trade Association. (2023). 20 years of adventure travel research. ATTA.

Bassyiouny, M., & Wilkesmann, M. (2025). From leisure to labor: How workations are reshaping hospitality and destination marketing in the era of New Work. Journal of Hospitality and Tourism Technology, 16(1), 1–18. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2025.01.001

Bednorz, J. (2024). Working from anywhere? Work from here! Approaches to attract digital nomads. Annals of Tourism Research, 105, 103715. https://doi.org/10.1016/j.annals.2023.103715

Chaitanya, A. V. K., & Swain, S. K. (2024). Economic leakages in tourism: A comprehensive review of theoretical and empirical perspectives. Tourism Economics, 30(5), 1306–1323. https://doi.org/10.1177/13548166231204648

Creative Economy Agency. (2024). Isan Creative Festival 2024: Proud of Isan. https://www.cea.or.th/en/single-project/isan-creative-festival-2024

Dias, A., Silva, G. M., Patuleia, M., & Gonzalez-Rodriguez, M. R. (2023). Developing sustainable business models for creative tourism: A multiple case study. Sustainability, 15(5), 4400. https://doi.org/10.3390/su15054400

Drori, I., Honig, B., & Wright, M. (2025). Digital nomads and coworking spaces’ infrastructures: Disruptions and repairs of place, bodies and labour during pandemic times. New Technology, Work and Employment, 40(1), 1–22. https://doi.org/10.1080/23800127.2025.2466883

Freedom House. (2024). Thailand: Freedom on the Net 2024. https://freedomhouse.org/country/thailand/freedom-net/2024

Global Citizen Solutions. (2025). Global Digital Nomad Report 2025. https://www.globalcitizensolutions.com/report/global-digital-nomad-report-2025-full-report/

Gomez-Rico, M., Molina-Collado, A., Santos-Vijande, M. L., Molina-Collado, M. V., & Imhoff, B. (2022). The role of novel and traditional food experiences in a creative tourism destination: Exploring the influence of satisfaction and authenticity on behavioral intentions. British Food Journal, 124(13), 316–337. https://doi.org/10.1108/BFJ-02-2022-0180

Jiwasiddi, A., Schlagwein, D., Cahalane, M., & Finnegan, P. (2024). Digital nomadism as a new part of the visitor economy: The case of the “digital nomad capital” Chiang Mai, Thailand. Information Systems Journal, 34(3), 678–710. https://doi.org/10.1111/isj.12496

Kasemsarn, K., Harrison, D., & Nickpour, F. (2024). The attributes of heritage, cultural, and creative tourism in the context of sustainability before and after the COVID-19 pandemic: A comprehensive review. Journal of Infrastructure, Policy and Development, 8(9), 3979. https://doi.org/10.24294/jipd.v8i9.3979

KC, B., & Triandafyllidou, A. (2025). Digital nomad visas and remote work migration: Policy frameworks and implications. International Migration Review, 59(1), 1–28. https://doi.org/10.1177/01979183241306343

Khan, A., Bibi, S., Lorenzo, A., Lyu, J., & Babar, Z. U. (2021). Tourism and development in developing economies: A policy implication perspective. Sustainability, 13(3), 1578. https://doi.org/10.3390/su13031578

Koskela, K., & Beckers, P. (2024). Typologizing digital nomad visas: Comparing policy rationales from tourism to wealth accumulation to immigration. Migration Studies, 12(2), 1–22. https://doi.org/10.1093/migration/mnae009

Kozak, M., Volgger, M., & Fennell, D. (2024). Repositioning work and leisure: Digital nomads versus tourists. International Journal of Tourism Research, 26(5), e2732. https://doi.org/10.1002/jtr.2732

Lacher, R. G., & Nepal, S. K. (2010). From leakages to linkages: Local-level strategies for capturing tourism revenue in northern Thailand. Tourism Geographies, 12(1), 77–99. https://doi.org/10.1080/14616680903493654

Lynch, D., & Quinn, B. (2022). Understanding the influence of place on festival making and artistic production in the local urban festival context. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure and Events, 14(3), 242–261. https://doi.org/10.1080/19407963.2022.2033250

MBO Partners. (2025). Digital nomad trends report 2025: Nomads are here to stay. https://www.mbopartners.com/state-of-independence/digital-nomads/

Naprathansuk, N. (2017). A national pilot project on smart city policy in Thailand: A case study on Phuket, Khon Kaen, Chiang Mai province. European Journal of Multidisciplinary Studies, 6(6), 337–346.

Opensignal. (2025). Thailand 5G experience report, June 2025. https://insights.opensignal.com/reports/2025/06/thailand/mobile-network-experience-5g

Park, E., Muangasame, K., & Kim, S. (2022). Food tourism experience and changing destination foodscape: An exploratory study of an emerging food destination. Tourism Management Perspectives, 42, 100964. https://doi.org/10.1016/j.tmp.2022.100964

Pechpakdee, P. (2020). Secondary cities and smart cities: A case study of Khon Kaen, Thailand. Social Science Asia, 6(4), 73–89. https://socialscienceasia.nrct.go.th/index.php/SSAsia/article/view/222

Rainoldi, M., Ladkin, A., & Buhalis, D. (2025). Work-leisure management practices among digital nomads. Annals of Tourism Research, 106, 103812. https://doi.org/10.1016/j.annals.2024.103812

Richards, G. (2020). Designing creative places: The role of creative tourism. Annals of Tourism Research, 85, 102922. https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.102922

Richards, G., & Leal Londono, M. P. (2022). Festival cities and tourism. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure and Events, 14(3), 195–210. https://doi.org/10.1080/19407963.2022.2082087

Sciuva, G. (2025). Geographies of digital nomadism: A research agenda. Geography Compass, 19(1), e70016. https://doi.org/10.1111/gec3.70016

Sequera, J. (2025). Struggling with the digital nomad: Transnational teleworkers as the new “creative class” in the urban marketplace. International Journal of Urban and Regional Research, 49(1), 204–213. https://doi.org/10.1111/1468-2427.13277

Stevens, Q., & Dovey, K. (2023). Temporary urbanism and the future of urban space. Routledge.

Suckley, L., & Orel, M. (2024). Coworking environments and digital nomadism: Balancing work and leisure whilst on the move. In M. Orel (Ed.), The flexible workplace (2nd ed.). Springer.

Suryana, M., Susanto, E., Chendraningrum, D., Septyandi, C. B., Yadnya, I. D. G. S. A., & Gaffar, V. (2025). Evolution of food innovation in hospitality and tourism: An SLR on local heritage and gastronomy resilience. Journal of Tourism Sustainability, 5(1), 1–27.

Teece, D. J., Pisano, G., & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509–533. https://doi.org/10.1002/(SICI)1097-0266(199708)18:7%3C509::AID-SMJ882%3E3.0.CO;2-Z

Zhou, Y., Liu, C., & Zhong, L. (2024). Smart destination strategies for digital nomads: Balancing work readiness and cultural experience. Journal of Destination Marketing & Management, 31, 100862. https://doi.org/10.1016/j.jdmm.2024.100862