วิเคราะห์ปัญหาว่าด้วยการเข้าถึงสิทธิของคนไร้รัฐ ไร้สัญชาติ
คำสำคัญ:
ความเหลื่อมล้ำทางสังคม, สิทธิในการเข้าถึงทะเบียนราษฎร, คนไร้รัฐ ไร้สัญชาติบทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอเกี่ยวกับการศึกษาในการเข้าถึงสิทธิของคนไร้รัฐไร้สัญชาติในประเทศไทย ที่เป็นประเด็นที่สะท้อนความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างทางสังคมอย่างเด่นชัด โดยเฉพาะในกรณีของสามเณรในพื้นที่ภาคเหนือ ซึ่งหลายรูปมาจากกลุ่มชาติพันธุ์ที่ไม่มีสถานะทางทะเบียนราษฎรอย่างถูกต้อง ส่งผลให้ไม่สามารถเข้าถึงสิทธิมนุษยชนขั้นพื้นฐาน เช่น การศึกษา, การรักษาพยาบาล และเสรีภาพในการเดินทางได้อย่างเต็มที่ แม้พระพุทธศาสนาในประเทศไทยจะมีบทบาทในการส่งเสริมโอกาสทางสังคมสำหรับผู้ด้อยโอกาส แต่ข้อจำกัดทางกฎหมายกลับเป็นอุปสรรคสำคัญในการพัฒนาโอกาสชีวิตของสามเณรเหล่านี้ บทความนี้วิเคราะห์สาเหตุของปัญหาโดยอาศัยกรอบกฎหมายสิทธิมนุษยชนระหว่างประเทศและนโยบายของรัฐไทย พร้อมทั้งเสนอแนวทางการแก้ไข เช่น การปฏิรูปกฎหมายสัญชาติ, การพัฒนากระบวนการพิสูจน์ตัวตนที่มีประสิทธิภาพ และการส่งเสริมบทบาทของวัดในฐานะกลไกช่วยเหลือทางสังคม เพื่อให้สามเณรและคนไร้รัฐไร้สัญชาติสามารถเข้าถึงสิทธิอย่างเสมอภาคและมีศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ที่สมบูรณ์
เอกสารอ้างอิง
กรมการปกครอง. (2560). แนวทางการพิสูจน์สถานะบุคคลตามมาตรา 38 วรรคสอง. กรุงเทพฯ: กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย.
ธนาพล อิ๋วสกุล. (2550). คนไร้รัฐในสังคมไทย. กรุงเทพฯ: ฟ้าเดียวกัน.
มูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน. (2561). การเข้าถึงสิทธิในระบบทะเบียนราษฎร. กรุงเทพฯ: มูลนิธิศูนย์ข้อมูลชุมชน.
ศานิตย์ ปราโมช ณ อยุธยา. (2564). การศึกษาโอกาสทางการศึกษาของสามเณรไร้สัญชาติ. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
ศิริพร แซ่ตั้ง. (2563). การพิสูจน์ตัวตนของกลุ่มคนไร้รัฐในภาคเหนือ. กรุงเทพฯ: สถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล.
สมชาย ปรีชาศิลปกุล. (2555). กฎหมายกับการไร้สัญชาติ. เชียงใหม่: ศูนย์ศึกษากฎหมายและการพัฒนา มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
สมศักดิ์ ชูโต. (2549). ปัญหาคนไร้รัฐกับสิทธิมนุษยชน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สำนักงานข้าหลวงใหญ่เพื่อสิทธิมนุษยชนแห่งสหประชาชาติ (OHCHR). (2021). Report on the Situation of Stateless Persons in Thailand. Geneva: UN.
สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ. (2560). รายงานสถานการณ์สามเณรไร้สัญชาติ. กรุงเทพฯ: สำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ.
อังคณา นีละไพจิตร. (2557). สิทธิในสัญชาติของกลุ่มชาติพันธุ์ในประเทศไทย. กรุงเทพฯ: มูลนิธิผสานวัฒนธรรม.
Institute for Population and Social Research. (2018). Report on Stateless Children in Northern Thailand. Bangkok: Mahidol University.
Philip Alston. (2017). Report of the Special Rapporteur on Extreme Poverty and Human Rights. Geneva: United Nations.
United Nations High Commissioner for Refugees (UNHCR). (2021). Thailand: Statelessness Fact Sheet. Bangkok: UNHCR.
Waritsara Tunyasiri. (2020). Statelessness in Thailand: Current Situation and Challenges. Bangkok: UNHCR Thailand.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารรัฐศาสตร์ มจร โคราช

อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร