การวิเคราะห์เปรียบเทียบองค์คณะผู้พิพากษาระหว่างศาลในประเทศไทยและประเทศสิงคโปร์: ศึกษามิติโครงสร้าง การสรรหา การดำรงตำแหน่ง และความเป็นอิสระของตุลาการ
คำสำคัญ:
องค์คณะผู้พิพากษา, ระบบตุลาการไทย, ระบบตุลาการสิงคโปร์, ความเป็นอิสระของตุลาการบทคัดย่อ
ระบบตุลาการในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ยังขาดการวิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบด้านองค์คณะผู้พิพากษาในมิติโครงสร้างและความเป็นอิสระของตุลาการในทางปฏิบัติ การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) วิเคราะห์เปรียบเทียบองค์คณะผู้พิพากษาระหว่างศาลไทยและศาลสิงคโปร์ใน 5 มิติหลัก และ 2) สังเคราะห์โมเดลความยืดหยุ่นองค์คณะผู้พิพากษาในบริบทเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ การวิจัยใช้วิธีการเปรียบเทียบกฎหมายเชิงคุณภาพภายใต้กรอบแนวคิดการเปรียบเทียบเชิงหน้าที่ของ Zweigert & Kötz (1998) โดยวิเคราะห์เอกสารชั้นต้น ได้แก่ รัฐธรรมนูญ กฎหมาย และระเบียบที่เกี่ยวข้อง ควบคู่กับเอกสารชั้นรองที่เผยแพร่ในช่วงปี ค.ศ. 2021–2026 ผลการศึกษาพบว่าศาลสิงคโปร์มีความยืดหยุ่นขององค์คณะสูงกว่าไทยอย่างมีนัยสำคัญ ผ่านกลไกผู้พิพากษาระหว่างประเทศและกรรมาธิการตุลาการซึ่งไทยยังไม่มี ระบบสรรหาของไทยดำเนินการผ่านคณะกรรมการตุลาการศาลยุติธรรม ขณะที่สิงคโปร์ให้นายกรัฐมนตรีและประธานาธิบดีมีบทบาทร่วมกับอัครตุลาการ แม้ทั้งสองประเทศรับรองความเป็นอิสระของตุลาการในรัฐธรรมนูญ แต่ไทยยังเผชิญข้อกังขาด้านการแทรกแซงทางการเมืองมากกว่า โมเดลที่พัฒนาขึ้นประกอบด้วยตัวแปร 5 ประการ ได้แก่ ความหลากหลายของบทบาทตุลาการ ความยืดหยุ่นของวาระ ความเปิดกว้างของกระบวนการสรรหา กลไกการปรับขนาดองค์คณะ และความเป็นสากล ข้อเสนอเชิงนโยบายสำหรับประเทศไทย ได้แก่ การนำกลไกผู้พิพากษาระหว่างประเทศมาใช้ในศาลชำนัญพิเศษและการปฏิรูปกระบวนการสรรหาให้โปร่งใสยิ่งขึ้น เพื่อยกระดับประสิทธิภาพและความน่าเชื่อถือของระบบตุลาการในระดับสากล
เอกสารอ้างอิง
Act on Judicial Service of the Courts of Justice, B.E. 2543. (2000). Royal Gazette, 117(95A). http://www.ratchakitcha.soc.go.th
Act on Rules for Appointment and Tenure of Senior Judges, B.E. 2542. (1999). Royal Gazette, 116(87A). http://www.ratchakitcha.soc.go.th
Bell, J. (2006). Judiciaries within Europe: A comparative review. Cambridge University Press.
Constitution of the Republic of Singapore. (1965). Constitution of the Republic of Singapore. Singapore Statutes Online. https://sso.agc.gov.sg/Act/CONS1963
Constitution of the Kingdom of Thailand B.E. 2560. (2017). Constitution of the Kingdom of Thailand B.E. 2560. Government Gazette.
Djankov, S., La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., & Shleifer, A. (2003). Courts. The Quarterly Journal of Economics, 118(2), 453–517. https://doi.org/10.1162/003355303321675437
Dressel, B. (2010). Judicialization of politics or politicization of the judiciary? Considerations from recent events in Thailand. The Pacific Review, 23(5), 671–691. https://doi.org/10.1080/09512748.2010.521253
Dressel, B. (2024). Courts and politics in Southeast Asia. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108770088
Dworkin, R. (1986). Law’s empire. Harvard University Press.
Feld, L. P., & Voigt, S. (2003). Economic growth and judicial independence: Cross-country evidence using a new set of indicators. European Journal of Political Economy, 19(3), 497–527. https://doi.org/10.1016/S0176-2680(03)00017-X
Ginsburg, T. (2003). Judicial review in new democracies: Constitutional courts in Asian cases. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511511189
Hamilton, A. (1788). Federalist No. 78: The judiciary department. In A. Hamilton, J. Madison, & J. Jay, The Federalist Papers.
Hirschl, R. (2004). Towards juristocracy: The origins and consequences of the new constitutionalism. Harvard University Press.
La Porta, R., Lopez-de-Silanes, F., Pop-Eleches, C., & Shleifer, A. (2004). Judicial checks and balances. Journal of Political Economy, 112(2), 445–470. https://doi.org/10.1086/381480
Landes, W. M., & Posner, R. A. (1975). The independent judiciary in an interest-group perspective. The Journal of Law and Economics, 18(3), 875–901. https://doi.org/10.1086/466814
McCargo, D. (2006). Network monarchy and legitimacy crises in Thailand. The Pacific Review, 18(4), 499–519. https://doi.org/10.1080/09512740500338937
Merryman, J. H., & Pérez-Perdomo, R. (2007). The civil law tradition: An introduction to the legal systems of Europe and Latin America (3rd ed.). Stanford University Press.
Michaels, R. (2006). The functional method of comparative law. In M. Reimann & R. Zimmermann (Eds.), The Oxford handbook of comparative law (pp. 339–382). Oxford University Press.
Montesquieu, C. de Secondat, Baron de. (1748). The spirit of laws.
OECD, & Asian Development Bank. (2025). Government at a glance: Southeast Asia 2025. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/bc89cb32-en
Posner, R. A. (1993). What do judges and justices maximize? The same thing everybody else does. Supreme Court Economic Review, 3, 1–41.
Rajah, J. (2012). Authoritarian rule of law: Legislation, discourse and legitimacy in Singapore. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9781139196296
Raz, J. (1979). The authority of law: Essays on law and morality. Oxford University Press.
Siems, M. (2022). Comparative law (3rd ed.). Cambridge University Press.
Singapore Judiciary. (2025). Supreme Court: Judges and judicial officers. https://www.judiciary.gov.sg
Voigt, S. (2012). How to measure the rule of law. Kyklos, 65(2), 262–284. https://doi.org/10.1111/j.1467-6435.2012.00532.x
World Bank. (2020). Doing business 2020: Comparing business regulation in 190 economies. World Bank. https://doi.org/10.1596/978-1-4648-1440-2
World Justice Project. (2024). Rule of law index 2024. https://worldjusticeproject.org/rule-of-law-index
Yap, P. J. (2017). Courts and democracies in Asia. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108186049
Zweigert, K., & Kötz, H. (1998). An introduction to comparative law (3rd ed.). Oxford University Press.
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ราชนครินทร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
