ผลการส่งต่อความช่วยเหลือครัวเรือนยากจนตามมิติทุนการดำรงชีพ: กรณีศึกษาจังหวัดนครราชสีมา
คำสำคัญ:
ครัวเรือนยากจน, มิติทุนการดำรงชีพ, การส่งต่อความช่วยเหลือ, ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ, นครราชสีมาบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อวิเคราะห์การกระจายปัญหาของครัวเรือนยากจนตามมิติทุนการดำรงชีพ 5 ด้าน ในจังหวัดนครราชสีมา ปี พ.ศ. 2567 และ (2) เพื่อประเมินผลการส่งต่อความช่วยเหลือครัวเรือนยากจนผ่านกลไกภาคีเครือข่ายในพื้นที่ โดยมุ่งเชื่อมโยงการจำแนกปัญหาเชิงมิติเข้ากับผลลัพธ์การช่วยเหลือที่เกิดขึ้นจริง เพื่อสะท้อนช่องว่างและแนวทางยกระดับประสิทธิภาพการแก้ไขปัญหาความยากจนเชิงพื้นที่ระดับจังหวัด
วิธีการศึกษา: การศึกษาใช้รูปแบบการวิจัยเชิงพรรณนา วิเคราะห์ข้อมูลทุติยภูมิจากฐานข้อมูลโครงการวิจัยเชิงพื้นที่ที่สนับสนุนโดยหน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) ปีงบประมาณ 2567 ประกอบด้วยฐานข้อมูล TPMAP ปี พ.ศ. 2566 ระบบสนับสนุนการตัดสินใจ (DSS) และแบบสำรวจครัวเรือนเชิงลึก ครอบคลุมครัวเรือนที่สอบทาน 22,000 ครัวเรือน ใน 32 อำเภอ 535 ตำบล วิเคราะห์ด้วยสถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ และค่าเฉลี่ย จำแนกตามมิติทุนการดำรงชีพ
ข้อค้นพบ: พบครัวเรือนยากจนตามเกณฑ์ TPMAP จำนวน 3,873 ครัวเรือน (ร้อยละ 17.60) โดยมิติด้านรายได้บกพร่องสูงสุด (ร้อยละ 56.00) ระบบ DSS ส่งต่อความช่วยเหลือผ่านภาคีเครือข่าย 89 หน่วยงาน รวม 20,000 ครัวเรือน การประเมินศักยภาพทุนการดำรงชีพ 5 ด้าน ของครัวเรือน 2,797 ครัวเรือน พบทุนทางสังคมมีศักยภาพต่ำที่สุด (ค่าเฉลี่ย = 1.63) รองลงมาคือทุนการเงิน (ค่าเฉลี่ย = 1.86) ขณะที่ทุนมนุษย์มีศักยภาพสูงสุด (ค่าเฉลี่ย = 2.57)
การประยุกต์ใช้จากการศึกษานี้: ผลการศึกษาเป็นประโยชน์ต่อหน่วยงานด้านการพัฒนาสังคมและการกำหนดนโยบายแก้ไขปัญหาความยากจนระดับจังหวัด โดยเสนอรูปแบบการบูรณาการระบบสนับสนุนการตัดสินใจเข้ากับกลไกภาคีเครือข่ายที่มีโครงสร้างชัดเจน ซึ่งสามารถขยายผลไปยังจังหวัดอื่นในภาคตะวันออกเฉียงเหนือได้ ทั้งนี้ควรประเมินความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐานด้านข้อมูลและกำลังคนก่อนนำไปปรับใช้ เหมาะสำหรับสาขาการพัฒนาสังคม นโยบายสาธารณะ และระบบสารสนเทศเพื่อการพัฒนา
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กรมการพัฒนาชุมชน. (2566). รายงานสรุปผลการดำเนินงานโครงการขจัดความยากจนและพัฒนาคนทุกช่วงวัยอย่างยั่งยืนตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ประจำปีงบประมาณ 2565. กรุงเทพฯ: กรมการพัฒนาชุมชน กระทรวงมหาดไทย.
กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์. (2566). รายงานสถานการณ์ทางสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ ปี 2566. กรุงเทพฯ: กระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.
กฤตพงศ์ ปานผา. (2568). การแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำในสังคมไทยผ่านนโยบายสาธารณะ. วารสารสหวิทยาการนวัตกรรมปริทรรศน์, 8(3), 385–397.
จันทิมา ล่ามแขก และอจิรภาส์ เพียรขุนทด. (2564). การแก้ไขปัญหาความยากจนแบบบูรณาการ: กรณีศึกษาโครงการคู่เสี่ยว เกี่ยวก้อย แก้จน คนขอนแก่น. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 21(2), 109–122.
ชนินทร์ วะสีนนท์, นันทกาญจน์ เกิดมาลัย, ปทุมทิพย์ ม่านโคกสูง, มาลี ศรีพรหม, กาญจนา วงษ์สวัสดิ์, ภาวิณี แสนชนม์, นิรมล เนื่องสิทธะ, ปริฉัตร ภูจิตร และรจิตรา กาญบุตร. (2567). การสร้างต้นแบบนโยบายการแก้ไขปัญหาความยากจนในพื้นที่นำร่อง ตำบลกุดบาก อำเภอกุดบาก จังหวัดสกลนคร. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 4(1), 13–28.
สำนักงานสถิติแห่งชาติ. (2566). รายงานการสำรวจภาวะเศรษฐกิจและสังคมของครัวเรือน พ.ศ. 2565. กรุงเทพฯ: สำนักงานสถิติแห่งชาติ.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566ก). ระบบบริหารจัดการข้อมูลการพัฒนาคนแบบชี้เป้า (TPMAP): หลักการและแนวทางการดำเนินงาน. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2566ข). รายงานความยากจนและความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย ปี 2565. กรุงเทพฯ: สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
Alkire, S., & Foster, J. (2011). Counting and multidimensional poverty measurement. Journal of Public Economics, 95(7–8), 476–487.
Bebbington, A. (1999). Capitals and capabilities: A framework for rural livelihoods and their analysis. World Development, 27(12), 2021–2044.
Chambers, R., & Conway, G. (1992). Sustainable rural livelihoods: Practical concepts for the 21st century. Brighton: Institute of Development Studies.
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). Thousand Oaks, CA: SAGE Publications.
Department for International Development. (1999). Sustainable livelihoods guidance sheets. London: DFID.
Glasbergen, P., Biermann, F., & Mol, A. (2007). Partnerships, governance and sustainable development: Reflections on theory and practice. Cheltenham: Edward Elgar.
Sachs, J. D., Lafortune, G., Fuller, G., & Drumm, E. (2023). Implementing the SDG stimulus: Sustainable Development Report 2023. Paris: Dublin University Press.
Sen, A. (1999). Development as freedom. New York: Anchor Books.
Turban, E., Sharda, R., & Delen, D. (2018). Decision support and intelligent systems (10th ed.). New Jersey: Pearson Education.
UNDP & Oxford Poverty and Human Development Initiative. (2019). How to build a national multidimensional poverty index: Using the MPI to inform the SDGs. Oxford: OPHI.
United Nations Department of Economic and Social Affairs. (2023). The Sustainable Development Goals Report 2023: Special edition. New York: United Nations.
United Nations. (2015). Transforming our world: The 2030 Agenda for Sustainable Development (A/RES/70/1). New York: United Nations.
Wang, X., Guo, J., & Li, H. (2023). Multidimensional poverty of persons with disabilities in China: An analysis of poverty reduction effect of employment services. Frontiers in Public Health, 11, 1093978.
World Bank. (2020). Thailand - Country economic memorandum: Restoring Thailand's growth. Washington, DC: World Bank Group.
World Bank. (2023). Social protection and jobs. Washington, DC: World Bank.
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารพิพัฒนสังคม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
