การศึกษากระบวนการเสริมสร้างพลังอำนาจมารดาวัยรุ่นตั้งครรภ์ไม่พร้อมและทีมสหวิชาชีพ โรงพยาบาลราชวิถี
คำสำคัญ:
มารดาวัยรุ่นตั้งครรภ์ไม่พร้อม, ทีมสหวิชาชีพ, กระบวนการเสริมสร้างพลังอำนาจบทคัดย่อ
วัตถุประสงค์: เพื่อศึกษากระบวนการเสริมสร้างพลังอำนาจมารดาวัยรุ่นตั้งครรภ์ไม่พร้อม โรงพยาบาลราชวิถี และเพื่อศึกษาบทบาททีมสหวิชาชีพในกระบวนการเสริมสร้างพลังอำนาจมารดาวัยรุ่นตั้งครรภ์ไม่พร้อม โรงพยาบาลราชวิถี
วิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลหลักประกอบด้วยบุคคล 2 กลุ่ม คือ 1) มารดาวัยรุ่นตั้งครรภ์ไม่พร้อม จำนวน 5 ราย 2) ทีมสหวิชาชีพ จำนวน 5 ราย รวมทั้งสิ้น จำนวน 10 ราย เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสัมภาษณ์แบบมีโครงสร้าง และการวิเคราะห์ข้อมูลบรรยายเชิงพรรณนา
ข้อค้นพบ: แม้มารดาวัยรุ่นตั้งครรภ์ไม่พร้อมจะเผชิญปัญหาที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน แต่สาเหตุและกระบวนการเสริมสร้างพลังอำนาจมีความแตกต่างกันตามปัจจัยเฉพาะบุคคลและบริบททางสังคม เช่น รูปแบบการเลี้ยงดู ระดับการศึกษา ระบบความคิด ความเชื่อ และความสัมพันธ์ในครอบครัว อย่างไรก็ตาม สามารถสังเคราะห์องค์ประกอบร่วมของกระบวนการเสริมสร้างพลังอำนาจ ได้แก่ การค้นพบสถานการณ์จริง การสะท้อนคิดอย่างมีวิจารณญาณ การตัดสินใจเลือกวิธีการปฏิบัติที่เหมาะสมกับตนเอง และการคงไว้ซึ่งการปฏิบัติที่มีประสิทธิภาพ นอกจากนี้ผลการศึกษายังสะท้อนให้เห็นว่า ทีมสหวิชาชีพแม้จะมีบทบาทแตกต่างกันตามขอบเขตวิชาชีพ แต่มีการประสานงานแบบไร้รอยต่อ การแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารแบบองค์รวม การร่วมแรงร่วมใจในการเสริมสร้างพลังอำนาจ และการให้ความร่วมมือในการทำงานอย่างหลากหลายต่อเนื่อง
การประยุกต์ใช้จากการศึกษานี้: พัฒนาบทบาทของทีมสหวิชาชีพในกระบวนการเสริมสร้างพลังอำนาจให้แก่มารดาวัยรุ่นตั้งครรภ์ไม่พร้อม เพื่อส่งเสริมคุณภาพชีวิตของมารดาวัยรุ่นตั้งครรภ์ไม่พร้อมและบุตรอย่างยั่งยืน
Downloads
เอกสารอ้างอิง
กมลวิภา พางาม. (2568). ประสบการณ์ของมารดาวัยรุ่นที่ปฏิเสธการฝังยาคุมกำเนิด. วารสารสุขภาพและการศึกษาพยาบาล, 31(2), 187–204.
กรมอนามัย. (2568). รายละเอียดรายการข้อมูลเฝ้าระวังการส่งเสริมสุขภาพและอนามัยสิ่งแวดล้อม พ.ศ. 2568. สืบค้นเมื่อ 10 มกราคม 2568 จาก https://dashboard.anamai.moph.go.th/kpitemplate/template_12_2025.pdf
กฤษดา เสือสา. (2566). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจผู้ดูแลผู้ป่วยจิตเภท (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ภาควิชาสังคมสงเคราะห์ศาสตร์). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
กีรติ เลี้ยวสกุล. (2564). การศึกษาแนวทางการพัฒนาบทบาททีมสหวิชาชีพต่อการเลี้ยงดูเด็กด้วยวินัยเชิงบวกในสถานรองรับเด็กแห่งหนึ่ง (การค้นคว้าอิสระปริญญามหาบัณฑิต ภาควิชาสังคมสงเคราะห์ศาสตร์). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
กุนนที พุ่มสงวน. (2557). การสร้างเสริมพลังอำนาจทางสุขภาพ: บทบาทที่สำคัญของพยาบาล. วารสารพยาบาลทหารบก, 15(3), 88–89.
จรรยา แก้วใจบุญ, อรทัย แซ่ตั้ง และทักษิกา ชัชวรัตน์. (2562). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับการแสดงบทบาทมารดาวัยรุ่น. วารสารการพยาบาล การสาธารณสุข และการศึกษา, 20(3), 95–218.
ไฉไล ผาเงิน, ชัชชฎาภร พิศมร, วรรณ์วิการ์ ใจกล้า และอนงค์พร อุปสิทธิ์. (2566). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมสุขภาพของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น. วารสารวิชาการสุขภาพภาคเหนือ, 11(2), 28–43.
ชญานุตม์ นิลดี. (2565). การสังเคราะห์งานวิจัยด้านการตั้งครรภ์ในวัยรุ่นภายใต้ฐานคิดสิทธิมนุษยชน (ดุษฎีนิพนธ์ปริญญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิชานโยบายสังคม). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ชมพูนุช พัฒนพงษ์ดิลก. (2558). แนวทางการพัฒนาการปฏิบัติงานของทีมสหวิชาชีพในการช่วยเหลือผู้ถูกกระทำด้วยความรุนแรงในครอบครัวของศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็กและสตรีโรงพยาบาลสังกัดกรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและนโยบายสวัสดิการสังคม). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ธีราภรณ์ แสนเยีย. (2562). การประยุกต์ใช้โปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจของผู้ดูแลผู้สูงอายุในเขตชุมชนบางกอกน้อย กรุงเทพมหานคร (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต ภาควิชาสังคมสงเคราะห์ศาสตร์). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
นัยนา ธนวัฑโฒ. (2551). การทำงานของสหวิชาชีพในการคุ้มครองสวัสดิภาพเด็กหญิงที่ถูกทารุณกรรมทางเพศ:วิเคราะห์จากมุมมองสตรีนิยม (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาสตรีศึกษา). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
บุญธิดา บุญแก้ว. (2559). การปฏิบัติงานสังคมสงเคราะห์ของนักสังคมสงเคราะห์ทางการแพทย์ที่ได้รับใบอนุญาต (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาวิชาการบริหารและนโยบายสวัสดิการสังคม). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ปวรวรรณ เผือกผาสุข. (2561). บทบาทของทีมสหวิชาชีพในการคุ้มครองคนไร้ที่พึ่งตามแผนฟื้นฟูรายบุคคล: กรณีศึกษาโครงการสร้างชีวิตใหม่ให้คนขอทาน คนเร่ร่อน คนไร้ที่พึ่ง (บ้านน้อยในนิคม) ในนิคมสร้างตนเองนำร่อง 5 แห่ง (สารนิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต สาขาการบริหารและนโยบายสวัสดิการสังคม). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
ระบบคลังข้อมูลด้านการแพทย์และสุขภาพ. (2568). ร้อยละของการตั้งครรภ์ซ้ำในหญิงอายุน้อยกว่า 20 ปี. สืบค้นเมื่อ 10 มกราคม 2568 จาก https://dashboard.anamai.moph.go.th/kpis/portal/view?id=8&ChartSearchForm%5Byear%5D=2568&ChartSearchForm%5Bzone%5D=99
รัชฏากรณ์ ธรรมรัตน์ และพิริยาศุภศรี สุพิศศิริอรุณรัตร์. (2560). ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับความสำเร็จในการดำรงบทบาทมารดาของมารดาวัยรุ่นมุสลิม. วารสารมหาวิทยาลัยนราธิวาสราชนครินทร์, 9(3), 37–47.
โรงพยาบาลราชวิถี. (2559). ประวัติโรงพยาบาลราชวิถี. สืบค้นเมื่อ 10 มกราคม 2568 จาก https://surgery.rajavithi.go.th/surgery/home/?page_id=27
วรณัน ประสารอธิคม. (2557). Home health care concept (สไลด์). กรุงเทพฯ: การอบรมเชิงปฏิบัติการ เรื่องการพยาบาลผู้ป่วยและครอบครัว
ศิริวรรณ ทุมเชื้อ และพรพรรณ พุ่มประยูร. (2561). วัยรุ่นตั้งครรภ์ : แนวคิดแก้ปัญหาด้วยกระบวนการระบบสุขภาพอำเภอ. วารสารวิจัยทางวิทยาศาสตร์สุขภาพ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี จังหวัดนนทบุรี, 12(2), 29–38.
สรรพสิทธิ์ คุมพ์ประพันธ์ และพยงค์ศรี ขันธิกุล. (2546). คู่มือปฏิบัติงานในการบำบัดฟื้นฟูหญิงและเด็กที่ตกเป็นผู้เสียหายจากการค้ามนุษย์. กรุงเทพฯ: มูลนิธิศูนย์พิทักษ์สิทธิเด็ก.
สุดกัญญา ปานเจริญ, ภรภัทร สนองคุณ และอัจฉโรบล แสงประเสริฐ. (2566). ผลของโปรแกรมการเสริมสร้างพลังอำนาจต่อพฤติกรรมส่งเสริมสุขภาพและผลลัพธ์ของการตั้งครรภ์ของหญิงตั้งครรภ์วัยรุ่น. วารสารสภาการพยาบาลและการผดุงครรภ์, 38(1), 93–97.
สุรางค์รัตน์ วศินารมณ์. (2554). การจัดการรายกรณีในงานสังคมสงเคราะห์. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
สุลักษณ์ วงศ์ธีรภัค. (2556). Home health care in 2013. ใน การประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่อง Home health care in Ramathibodi hospital (น. 105). กรุงเทพฯ: โรงพยาบาลรามาธิบดี.
อารีรัตน์ นฤดมพงศ์. (2547). การบริหารการจัดการในการให้ความช่วยเหลือเด็กถูกทารุณกรรม: ศึกษาเฉพาะกรณีเด็กถูกทารุณกรรมของสำนักงานพัฒนาสังคมและสวัสดิการจังหวัดปทุมธานี (วิทยานิพนธ์ปริญญามหาบัณฑิต). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
อุษมา ช้อนนาค และวีรวิทย์ ปิยะมงคล. (2565). การตั้งครรภ์ในวัยรุ่น (Teenage pregnancy). สืบค้นเมื่อ 9 กุมภาพันธ์ 2568 จาก https://w1.med.cmu.ac.th/obgyn/lecturestopics/49484/
Adams, R. (1996). Social work and empowerment. Malaysia: Macmillan Press LTD.
Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed. New York: Continuum.
Gibson, C.H. (1991). A concept analysis of empowerment. Journal of Advanced Nursing, 16(1), 354–361.
Kieffer C.H. (1983). Citizen empowerment: a developmental perspective. Prevention in human services, 3(2-3), 9–36.
Mercer, R.T. (1985). The process of maternal role attainment over the first year. Nursing Research, 34(1), 198–204.
Rodwell, C.M. (1996). An analysis of the concept of empowerment. Journal of advanced nursing, 23(2), 305–313.
Rubin, R. (1984). Maternal identity and the maternal experience. New York: Springer Publishing.
Staub-Bernasconi, S. (1992). Social Action, Empowerment, and Social Work with Groups. Social Work with Groups, 14(3/4): 35–52.
Tenaw, L.A., Ngai, F.W., & Lam, K. (2024). Explore the lived childbirth experiences, challenges following childbirth, and coping strategies of teenage mothers: A qualitative meta-synthesis. Midwifery, 137, 104128.
UNFPA (2013). Motherhood in Childhood Facing the Challenge of Adolescent Pregnancy. New York: The United Nations Population Fund.
UNICEF. (2020). Early Childbearing. Retrieved 16 April 2026, from https://data.unicef.org/resources/dataset/early-childbearing
United Nations. (2022). World Population Prospects 2024. Retrieved 24 April 2026, from https://population.un.org/wpp/
WHO. (2024). Adolescent pregnancy. Retrieved 10 January 2025, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/adolescent-pregnancy
World Bank. (2024). Adolescent fertility rate (births per 1,000 women ages 15–19) – Thailand. Retrieved 24 April 2026, from https://genderdata.worldbank.org/en/economies/thailand
ดาวน์โหลด
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารพิพัฒนสังคม
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
