วิดีโออาร์ตเชิงวิพากษ์เกี่ยวกับการมองความรุนแรงในวัฒนธรรมไทย: ลืมตากว้างในดินแดนแห่งการชนโคไทย The Eyes Wide Shut: Realm of Thai Bullfight
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้นำเสนอกระบวนการสร้างสรรค์และวิเคราะห์ผลงานวิดีโออาร์ตเชิงวิพากษ์เรื่อง “The Eyes Wide Shut: Realm of Thai Bullfight” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อพัฒนาแนวคิด “การมองความรุนแรง” (Violence Gaze) ซึ่งขยายกรอบทฤษฎี Male Gaze ของ Mulvey (1975) และ Scopic Register ของ Lacan (1998) สู่บริบทการวิพากษ์วัฒนธรรมไทยร่วมสมัย กระบวนการประกอบด้วยสามระยะ ได้แก่ 1) การเก็บข้อมูลภาคสนามในสนามชนวัวบ้านน้ำกระจาย จังหวัดสงขลา (พ.ศ. 2555) ตามหลักมานุษยวิทยาทัศนาที่ไม่แทรกแซงเหตุการณ์ 2) การพัฒนาแนวคิดและทฤษฎีการมองจากงานของ Mulvey, Lacan, Sartre, Foucault และ Arendt และ 3) การออกแบบและสร้างสรรค์ผลงานด้วยการยืดเวลาประมาณ 150 เท่า การปรับความคมชัดและความเข้มของภาพเกินธรรมชาติ และการตัดต่อแบบคู่ขนานบนจอคู่ ผลการวิจัยพบว่า การออกแบบกระบวนการที่เน้นประสบการณ์การเผชิญหน้า (Confrontational Experience) สามารถกระตุ้นให้ผู้ชมตระหนักถึงการมีส่วนร่วมของตนกับความรุนแรง ผ่าน 1) การยืดเวลาที่ทำลายภาวะด้านชา 2) ภาพคมชัดเกินจริงที่สร้างความรู้สึกถูก “จ้องมองกลับ” และ 3) การจัดวางจอคู่ที่บังคับให้เลือกมอง การประเมินกระบวนการผ่านการทดสอบกับผู้ชมกลุ่มเล็กยืนยันสมมติฐานเรื่องการสมรู้ร่วมคิดทางวัฒนธรรม องค์ความรู้ใหม่ที่ได้คือ 1) แนวคิด Violence Gaze ที่อธิบายกลไกการทำให้ความรุนแรงเป็นเรื่องปกติในวัฒนธรรมไทย 2) กระบวนการออกแบบศิลปะเพื่อสังคมที่เน้นการสร้างประสบการณ์มากกว่าการให้ข้อมูล และ 3) วิธีประเมินผลงานศิลปะผ่านการสังเกตพฤติกรรมและปฏิกิริยาทางร่างกายของผู้ชม
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
ขจรจิต บุนนาค. (2554). ความขัดแย้ง VS ความรุนแรง: บทวิเคราะห์สังคมไทยร่วมสมัย. วารสารสังคมศาสตร์, 15(2), 45–72.
รงค์ บุญสวยขวัญ. (2559). การเมืองของการพนัน: กรณีศึกษาการชนวัวภาคใต้. วารสารมานุษยวิทยา, 22(1), 15–38.
Arendt, H. (1963). Eichmann in Jerusalem: A report on the banality of evil. Viking Press.
Arendt, H. (1970). On violence. Harcourt Brace Jovanovich.
Benjamin, W. (2008). The work of art in the age of its technological reproducibility, and other writings on media (E. Jephcott, Trans.).
Harvard University Press. (Original work published 1936)
Berger, J. (1972). Ways of seeing. BBC & Penguin Books.
Bishop, C. (2005). Installation art: A critical history. Tate Publishing.
Bourdieu, P. (1977). Outline of a theory of practice (R. Nice, Trans.). Cambridge University Press.
Bourriaud, N. (2002). Relational aesthetics (S. Pleasance & F. Woods, Trans.). Les presses du réel.
Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison (A. Sheridan, Trans.). Pantheon Books.
Galtung, J. (1969). Violence, peace, and peace research. Journal of Peace Research, 6(3), 167–191. https://doi.org/10.1177/002234336900600305
Kemp, M. (2015). Bullfights, Thai-style. Asia Literary Review. https://www.asialiteraryreview.com/bullfights-thai-style
Krauss, R. (1999). A voyage on the north sea: Art in the age of the post-medium condition. Thames and Hudson.
Kubrick, S. (Director). (1999). Eyes Wide Shut [Motion picture]. Warner Bros. Pictures.
Lacan, J. (1998). The four fundamental concepts of psychoanalysis (A. Sheridan, Trans.). W. W. Norton & Company. (Original work published 1973)
MacDougall, D. (2006). The corporeal image: Film, ethnography, and the senses. Princeton University Press.
Meigh-Andrews, C. (2014). A history of video art (2nd ed.). Bloomsbury Academic.
Mulvey, L. (1975). Visual pleasure and narrative cinema. Screen, 16(3), 6–18. https://doi.org/10.1093/screen/16.3.6
Rancière, J. (2004). The politics of aesthetics (G. Rockhill, Trans.). Continuum.
Sartre, J.-P. (2018). Being and nothingness (H. Barnes, Trans.). Washington Square Press. (Original work published 1943)
Schechner, R. (2020). Performance studies: An introduction (4th ed.). Routledge.
Sontag, S. (2003). Regarding the pain of others. Farrar, Straus and Giroux.
Terry, B. (2016). Thai bullfighting. St. Edward's University Documentary Photography. https://sites.stedwards.edu/thailand2016/
projects/ thai-bullfighting/
Viola, B. (1995). Reasons for knocking at an empty house: Writings 1973–1994 (R. Violette, Ed.). MIT Press.
