สิ่งบ่งชี้การใช้ในงานออกแบบ: การประเมินการออกแบบผ่านมุมมองปัจจัยมนุษย์และการรับรู้ของผู้ใช้
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
ในมิติของศาสตร์การสื่อสาร งานออกแบบไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่ตอบสนองประโยชน์ใช้สอยทางกายภาพหรือสุนทรียภาพเท่านั้น หากแต่ทำหน้าที่เสมือนสื่อกลางในการส่งสาร (Design as a Communication Medium) ระหว่างผู้ออกแบบและผู้ใช้ บทความวิชาการฉบับนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อนำเสนอแนวทางการประเมินงานออกแบบร่วมสมัย โดยการสังเคราะห์วรรณกรรมและบูรณาการกรอบความคิดทฤษฎีรากฐานใน 3 แกนหลัก ได้แก่ จิตวิทยาการรับรู้เชิงนิเวศของเจมส์ เจ. กิบสัน (James J. Gibson) จิตวิทยาการออกแบบของโดนัลด์ นอร์แมน (Donald Norman) เรื่องสิ่งบ่งชี้การใช้งาน (Affordance) และสัญญะบ่งชี้ (Signifiers) ควบคู่กับศาสตร์ปัจจัยมนุษย์และการยศาสตร์ (Human Factors and Ergonomics) เพื่อวิเคราะห์ขีดจำกัดทางพุทธิปัญญาและแบบจำลองทางความคิดของผู้ใช้งานที่มีการสังเคราะห์ ทฤษฎีดังกล่าวได้รับการอธิบายและยืนยันผ่านการวิเคราะห์กรณีศึกษาเชิงแนวคิด (Conceptual Case Illustration) จาก 3 บริบท ได้แก่ งานออกแบบผลิตภัณฑ์ งานออกแบบส่วนปฏิสัมพันธ์เชิงดิจิทัล (User Interface Design) เช่น แอปพลิเคชัน Spotify และงานออกแบบสถาปัตยกรรมเชิงพื้นที่ เช่น กลไกประตูนิรภัยและพื้นที่จัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ ข้อสรุปจากการวิเคราะห์พบว่า ความล้มเหลวในการใช้งานผลิตภัณฑ์ส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดจากความประมาทเลินเล่อเฉพาะบุคคล แต่เกิดขึ้นเมื่อข้อมูลการรับรู้ทางสายตา (Perceived Affordance) ขัดแย้งกับสรีระการเข้าถึงจริง (Real Affordance) หรือระบบขาดแคลนการตอบกลับที่เป็นรูปธรรม (Feedback) ผลจากการสังเคราะห์ในบทความนี้นำมาสู่การตกผลึกเป็น “แนวทางการตรวจการรับรู้และสัญญะบ่งชี้เชิงการออกแบบ (Design Perception and Signifier Evaluation Checklist: DP-SEC)” เพื่อทำหน้าที่เป็นเครื่องมือและดัชนีนำทางเชิงปฏิบัติสำหรับนักศึกษา นักวิชาการ และวิชาชีพทางศิลปะการออกแบบ ในการประเมินและตรวจสอบคุณภาพความปลอดภัยงานออกแบบร่วมสมัยได้อย่างปลอดภัยและสัมฤทธิ์ผลสูงสุด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสารเอกสารอ้างอิง
Albrechtsen, H., Andersen, H. H. K., Bødker, S., & Pejtersen, A. M. (2001). Affordances in activity theory and cognitive systems engineering. Risø National Laboratory. http://www.risoe.dk/rispubl/SYS/syspdf/ris-r-1287.pdf
Baerentsen, K. B., & Trettvik, J. (2002). An activity theory approach to affordance. In Proceedings of NordiCHI 2002 (pp. 51–60). ACM Press.
Bridger, R. S. (2018). Introduction to human factors and ergonomics (4th ed.). CRC Press.
Davis, T. J., Riley, M. A., Shockley, K., & Cummins-Sebree, S. (2010). Perceiving affordances for joint actions. Perception, 39(12), 1624–1644.
Gibson, J. J. (1979). The ecological approach to visual perception. Houghton Mifflin.
Gropius, W. (1965). The new architecture and the Bauhaus. MIT Press. (Original work published 1935)
Hartson, H. R. (2003). Cognitive, physical, sensory, and functional affordances in interaction design. Behaviour & Information Technology, 22(5), 315–338.
Lee, S., & Self, J. A. (2018). Afforded exploration: An approach to novel yet understandable product experiences. Artifact: Journal of Design Practice, 5(2), Article 2.3. https://doi.org/10.1386/art_00002_1
Norman, D. A. (1988). The design of everyday things. Basic Books.
Norman, D. A. (1999). Affordance, conventions, and design. interactions, 6(3), 38–43.
Norman, D. A. (2008). Signifiers, not affordances. interactions, 15(6).
Norman, D. A. (2011). Living with complexity. MIT Press.
Norman, D. A. (2013). The design of everyday things: Revised and expanded edition. Basic Books.
Rams, D. (n.d.). Ten principles for good design. Vitsoe. https://www.vitsoe.com/us/about/good-design
Still, J. D., & Dark, V. J. (2013). Cognitively describing and designing affordances. Design Studies, 34, 285–301.
Sullivan, L. H. (1896). The tall office building artistically considered. Lippincott's Magazine, 57, 403–409.
The Ergonomics Research Society. (1949). Founding of the Ergonomics Research Society.
Waterson, P. (2011). World War II and other historical influences on the formation of the Ergonomics Research Society. Ergonomics, 54(12), 1111–1129. https://doi.org/10.1080/00140139.2011.622796
Wickens, C. D., Lee, J. D., Liu, Y., & Gordon-Becker, S. (2004). An introduction to human factors engineering (2nd ed.). Pearson.
