การพัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวเชิงสุขภาพโดยใช้ภูมิปัญญาสมุนไพรเป็นฐาน ตำบลหัวขวาง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม

บทคัดย่อ

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาศักยภาพทรัพยากรการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพของตำบลหัวขวาง อำเภอโกสุมพิสัย จังหวัดมหาสารคาม 2) พัฒนาเส้นทางท่องเที่ยวเชิงสุขภาพโดยใช้ทรัพยากรและ ภูมิปัญญาท้องถิ่นเป็นฐาน และ 3) ประเมินความเหมาะสมของเส้นทางท่องเที่ยวเชิงสุขภาพที่พัฒนาขึ้น การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน กลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 50 คน ประกอบด้วย กลุ่มตัวอย่างเชิงปริมาณ คือ นักท่องเที่ยวทดลอง จำนวน 30 คน ผู้ให้ข้อมูลสำคัญในการวิจัยเชิงคุณภาพ จำนวน 20 คน ได้แก่ ผู้นำชุมชน 5 คน ปราชญ์ชาวบ้าน 5 คน สมาชิกกลุ่มสมุนไพร 5 คน และผู้ประกอบการท่องเที่ยว 5 คน เก็บรวบรวมข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และแบบประเมินความเหมาะสมของเส้นทางท่องเที่ยว วิเคราะห์ข้อมูลเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เนื้อหา และข้อมูลเชิงปริมาณด้วยสถิติเชิงพรรณนา ผลการวิจัยพบว่า ตำบลหัวขวางมีศักยภาพด้านทรัพยากรการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพจากฐานทรัพยากรธรรมชาติ วิถีชีวิตชุมชน และภูมิปัญญาด้านสมุนไพรพื้นบ้านสามารถพัฒนาเป็นเส้นทางท่องเที่ยวเชิงสุขภาพภายใต้แนวคิด “พักกาย ฟื้นใจ เรียนรู้ภูมิปัญญาสมุนไพรกับชุมชน” ประกอบด้วย6 ฐานกิจกรรม ได้แก่ กราบพระและให้อาหารลิง ชิมชาสมุนไพร เรียนรู้สมุนไพรพื้นบ้าน ทำอาหารถิ่น การทำลูกประคบสมุนไพร และการนวดเพื่อสุขภาพ ผลการประเมินความเหมาะสมของเส้นทางท่องเที่ยวอยู่ในระดับมากที่สุด (𝑥̄ = 4.69) ผลการวิจัยชี้ให้เห็นว่าการบูรณาการภูมิปัญญาท้องถิ่นร่วมกับแนวคิดการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพสามารถเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ สร้างรายได้แก่ชุมชน และส่งเสริมการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน นอกจากนี้ ผู้วิจัยได้กรอบแนวทางที่สังเคราะห์จากผลการวิจัย“HUAKWANG WELLNESS MODEL” เป็นแนวทางการขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงสุขภาพโดยใช้ทุนและศักยภาพของชุมชนเป็นฐาน