ผลของการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนรายวิชาวิทยาศาสตร์ เรื่อง การจำแนกพืชดอก ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4

ฉายแสง  พรมกอง; สุภัทร สายรัตนอินทร์

ผู้แต่ง

ฉายแสง พรมกอง สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป คณะครุศาสตร์และการพัฒนามนุษย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ
สุภัทร สายรัตนอินทร์ สาขาวิชาวิทยาศาสตร์ทั่วไป คณะครุศาสตร์และการพัฒนามนุษย์ มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ

คำสำคัญ:

การจัดการเรียนรู้เชิงรุก, ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน, การจำแนกพืชดอก, วิทยาศาสตร์ระดับประถมศึกษา

บทคัดย่อ

การศึกษาวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน เรื่อง การจำแนกพืชดอก โดยใช้การจัดการเรียนการสอนรูปแบบเชิงรุก (Active Learning) ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ กลุ่มเป้าหมายคือนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 จำนวน 12 คน ซึ่งได้มาจากการเลือกแบบเจาะจง เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแผนการจัดการเรียนรู้รูปแบบเชิงรุกและแบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนที่ครอบคลุมทั้งด้านความรู้และทักษะการคิดวิเคราะห์ ผู้วิจัยดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลโดยการทดสอบก่อนเรียน จัดกิจกรรมการเรียนรู้ตามแผน และทดสอบหลังเรียน จากนั้นนำคะแนนที่ได้มาวิเคราะห์ด้วยสถิติพื้นฐานและการทดสอบค่าที (t-test for dependent samples)

ผลการศึกษาพบว่า 1) ด้านผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน: นักเรียนที่ได้รับการจัดการเรียนรู้รูปแบบเชิงรุกมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 (t = 18.88) โดยมีคะแนนพัฒนาการเฉลี่ยเพิ่มขึ้น 7.75 คะแนน ทั้งนี้ นักเรียนมีพัฒนาการด้านทักษะการคิดวิเคราะห์และการจำแนกประเภทพืชสูงขึ้นอย่างโดดเด่น 2) ด้านกระบวนการเรียนรู้: การจัดการเรียนรู้รูปแบบเชิงรุกช่วยให้นักเรียนสามารถสร้างองค์ความรู้ได้ด้วยตนเองผ่านการลงมือปฏิบัติจริง และเกิดการตรวจสอบความเข้าใจที่คลาดเคลื่อน (Misconceptions) ผ่านการอภิปรายโต้แย้งร่วมกับเพื่อนในชั้นเรียน 3) ด้านบทบาทผู้สอนและบรรยากาศชั้นเรียน: การจัดกิจกรรมที่มีความเป็นพลวัตผสานกับการที่ผู้สอนทำหน้าที่เสริมต่อการเรียนรู้ (Scaffolding) ช่วยสร้างปฏิสัมพันธ์ที่มีประสิทธิภาพ ส่งผลให้นักเรียนมีความใส่ใจและสามารถบรรลุตัวชี้วัดการเรียนรู้ได้อย่างเป็นรูปธรรม

เอกสารอ้างอิง

สุภัทธิรา คงนาวัง และนฤมล ภูสิงห์. (2565). ผลการจัดการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่มีต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน หน่วยการเรียนรู้ วัสดุและสสาร และการคิดวิเคราะห์ ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4. วารสารวิทยาลัยนครราชสีมา สาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์, 16(3), 1-12.

สุดารัตน์ เจนเชี่ยวชาญ, สุวิสาข์ จรัสกมลพงศ์ และพิจิตรา ธงพานิช. (2567). นวัตกรรมการเรียนรู้แบบเชิงรุกเพื่อพัฒนาทักษะการคิดวิเคราะห์วิชาวิทยาศาสตร์เรื่องรอบรู้สิ่งมีชีวิตสำหรับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 3. วารสารการศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครสวรรค์, 7(1), 10-21.

สุทธิดา บุญกว้าง และวิไล พลพวก. (2568). ผลการจัดการเรียนรู้แบบร่วมมือแบบ CIRC เสริมด้วยแผนผังความคิดต่อความสามารถในการอ่านจับใจความภาษาไทยของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4. วารสารวิจัยและวิชาการพิชญทรรศน์, 1(2), 9–16.

Bandura, A. (1977). Social Learning Theory. USA: Prentice Hall.

Bonwell, C. C., & Eison, J. A. (1991). Active learning: Creating excitement in the classroom. USA: School of Education and Human Development, George Washington University.

National Research Council [NRC]. (2000). Inquiry and the national science education standards: A guide for teaching and learning. USA: National Academies Press.

Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes (M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, & E. Souberman, Eds.). USA: Harvard University Press.

World Economic Forum [WEF]. (2023). The future of jobs report 2023. Switzerland: World Economic Forum.