นิเวศท่องเที่ยวอัจฉริยะรับมือภูมิอากาศสุดขั้ว
คำสำคัญ:
การท่องเที่ยวเชิงนิเวศตามฤดูกาล, การท่องเที่ยวอย่างอัจฉริยะอิงสภาพภูมิอากาศ, การเปลี่ยนแปลง สภาพภูมิอากาศสุดขั้ว, มาตรฐานการจัดกลุ่มกิจกรรมทางเศรษฐกิจ, ความยืดหยุ่นเชิงสังคม-นิเวศบทคัดย่อ
วิกฤตสภาพอากาศสุดขั้วที่ทวีความรุนแรงส่งผลกระทบโดยตรงต่อทรัพยากรท่องเที่ยวและวิถีชีวิตชุมชน บทความวิชาการนี้นำเสนอการบูรณาการแนวคิดมาตรฐานการจัดกลุ่มกิจกรรมทางเศรษฐกิจหรือ taxonomy ร่วมกับกรอบการจัดการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืน โดยประยุกต์ใช้แนวทางการท่องเที่ยวอัจฉริยะอิงสภาพภูมิอากาศเพื่อเพิ่มขีดความสามารถผู้มีส่วนได้ส่วนเสียด้านการท่องเที่ยวในการปรับตัวและการลดความเสี่ยงที่เกิดจากภัยพิบัติอย่างเป็นระบบ วิเคราะห์เอกสารที่เผยแพร่โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องกับการท่องเที่ยว องค์การแห่งสหประชาชาติ องค์การท่องเที่ยวโลกและงานวิจัยระดับชาติและนานาชาติ ในช่วงปี 2021-2026 ใช้วิธีวิเคราะห์เชิงประเด็น สรุปผลการวิเคราะห์และข้อเสนอแนะการออกแบบจุดหมายปลายทางที่สอดคล้องกับวิกฤติสภาพภูมิอากาศตามฤดูกาลและขีดความสามารถในการรองรับของระบบนิเวศเป็น 3 ประเด็น ได้แก่ 1) การใช้มาตรฐานจัดกลุ่มกิจกรรมเศรษฐกิจเพื่อวางรากฐานการพัฒนาท่องเที่ยว 2) การประยุกต์นวัตกรรมการจัดการที่มุ่งเน้นความยั่งยืน และ 3) การออกแบบผลิตภัณฑ์ท่องเที่ยวเชิงนิเวศและวัฒนธรรมตามฤดูกาลที่เหมาะสมกับบริบทของประเทศไทย โดยแนวทางดังกล่าวจัดเป็นกลยุทธ์เพื่อใช้ในการเตรียมความพร้อมรับมือความไม่แน่นอนของภูมิอากาศในทุกฤดูกาล โดยมุ่งเน้นการสร้างความยืดหยุ่นเชิงสังคม-นิเวศให้แก่ชุมชนเจ้าของพื้นที่ ลดความสูญเสียจากภัยธรรมชาติ และยกระดับประเทศไทยสู่การเป็นจุดหมายปลายทางที่ปลอดภัยและยั่งยืน พร้อมรับมือความผันผวนของภูมิอากาศโลกในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพและชาญฉลาด
เอกสารอ้างอิง
Bank of Thailand. (2025a). Thailand background: Policy context on climate change (S01_TH_ Thailand Background). https://www.bot.or.th/content/dam/bot/financial-innovation/ sustainable-finance/green/taxonomy/S01_TH_Thailand%20Background.pdf
Bank of Thailand. (2025b). Thailand taxonomy-Energy sector (07_TH_Thailand_Taxonomy-
Booking.com. (2026). Booking.com’s latest travel and sustainability research reveals unexpected generational paradox. https://news.booking.com/bookingcoms-latest-travel-and-sustainability-research-reveals-unexpected-generational-paradox
Buhalis, D., Yang, J. (2024). Smart Tourism. In: Jafari, J., Xiao, H. (eds) Encyclopedia of Tourism. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-74923-1_175
Butler, R. W. (2001). Seasonality in tourism: Issues and implications. In Seasonality in
tourism (pp. 5-21). Routledge.
Chalermpong, S., Sanghatawatana, P., Wongkaew, W., Thaithatkul, P., & Anuchitchanchai, O. (2026). Challenges in climate action planning and implementation in developing countries: A case study of low-carbon urban mobility governance in Thailand. Transportation Research Record, 2680(2), 938-947. https://doi.org/10.1177/03611981251368329
Cooper, MA., Buckley, R. (2024). Ecotourism. In: Jafari, J., Xiao, H. (eds) Encyclopedia of
Tourism. Springer, Cham. https://doi.org/10.1007/978-3-030-74923-1_65
Cohen, E. (1972). Toward a sociology of international tourism. Social research, 39(1), 164-182.
Czyz, M., & Javed, M. (2025). Revolutionizing travel: The role of smart tourism technologies in
enhancing tourist satisfaction and shaping sustainable destination images: Insights from Istanbul. Geojournal of Tourism and Geosites, 58(1), 446– 455. https://doi.org/10.30892/gtg.58141-1426Designated Areas for Sustainable Tourism Administration (Public Organization). (n.d.). Low carbon tourism. Smart DASTA. Retrieved June 17, 2026, from https://smartdastaapp.dasta.or.th
Demiröz, M., Åberg, H. E., & De Luca, C. (2025). Shaping the relation between heritage and
tourism: Taxonomies of sustainable cultural tourism for local development. Heritage
& Society, 1–21. https://doi.org/10.1080/2159032X.2025.2470077
Dube K. (2024).Evolving Narratives in Tourism and Climate Change Research: Trends, Gaps,
and Future Directions. Atmosphere.; 15(4):455. https://doi.org/10.3390/atmos15040455
Folke, C. (2006). Resilience: The emergence of a perspective for social–ecological systems
analyses. Global environmental change, 16(3), 253-267. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2006.04.002
Fuente-Robles, Y. M. D. L., Muñoz-de-Dios, M. D., Mudarra-Fernández, A. B., & Ricoy-Cano, A.J.(2020).
Understanding stakeholder attitudes, needs and trends in accessible tourism: A systematic review of qualitative studies. Sustainability, 12(24), 10507. https://doi.org/10.3390/su122410507
Gössling, S., & Scott, D. (2025). Tourist demand and destination development under climate
change: complexities and perspectives. Journal of Sustainable Tourism, 1-31. https://doi.org/10.1080/09669582.2025.2543953
Gretzel, U., Sigala, M., Xiang, Z., & Koo, C. (2015). Smart tourism: foundations and
developments: U. Gretzel et al. Electronic markets, 25(3), 179-188.
Inmor, S., Na-Nan, K., Phanniphong, K., Jaturat, N., & Kustka, M. (2025). The role of smart
green tourism technologies in shaping tourist intentions: Balancing authenticity and sustainability in natural tourism. Environmental Challenges, 19, 101171. https://doi.org/10.1016/j.envc.2025.101171
Jackson, G. (2022). Ecotourism. In H. Shugart (Ed.), Oxford research encyclopedia of
environmental science. Oxford University Press. https://doi.org/10.1093/acrefore/9780199389414.013.378
Liu, J., Hall, C. M., Zhu, C., & Ting Pong Cheng, V. (2024). Redefining the concept of smart
tourism in tourism and hospitality. Anatolia, 35(3), 566-578. https://doi.org/10.1080/13032917.2023.2282712
Loehr, J., & Becken, S. (2021). The tourism climate change knowledge system. Annals of
Tourism Research, 86, 103073. https://doi.org/10.1016/j.annals.2020.103073
Pappas, N., Michopoulou, E., & Farmaki, A. (2023). Tourism innovation and resilience during
uncertainty. Tourism Planning & Development, 20(2), 135-137. https://doi.org/10.1080/21568316.2023.2176647
Plog, S. (2001). Why destination areas rise and fall in popularity: An update of a Cornell
Quarterly classic. Cornell Hotel and Restaurant Administration Quarterly, 42(3), 13-24. https://doi.org/10.1177/0010880401423001
Richards, G. (2018). Cultural tourism: A review of recent research and trends. Journal of
hospitality and tourism management, 36, 12-21. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2018.03.005
Rizaldi, A. S., Rumanti, A. A., & Andrawina, L. (2024). Sustainable tourism industry in
Indonesia through mapping natural tourism potential: Taxonomy approach.
Sustainability, 16(10), 4201. https://doi.org/10.3390/su16104201
Saarinen, J., & Hall, M. C. (2025). Towards good governance in tourism. In Handbook on
tourism governance (pp. 384-393). Edward Elgar Publishing. https://doi.org/10.4337/9781800374287.00039
Sachs, J. D., Schmidt-Traub, G., Kroll, C., Lafortune, G., & Fuller, G. (2023). Sustainable
Development Report 2023: Implementing the SDGs. Cambridge University Press. https://doi.org/10.25546/102924
Samancioglu, E., Kumlu, S., & Ozkul, E. (2024). Smart tourism destinations and sustainability:
Evidence from the tourism industry. Worldwide Hospitality and Tourism Themes, 16(6), 680–693. https://doi.org/10.1108/WHATT-07-2024-0167
Sangnak, D. (2025). Sustainable tourism development in Thailand: The role of agricultural
tourism and government support for SMEs. Sustainable Futures, 9, 100782. https://doi.org/10.1016/j.sftr.2025.100782
Scott, D., Gössling, S., & Hall, C. M. (2012). International tourism and climate change. Wiley
Interdisciplinary Reviews: Climate Change, 3(3), 213-232. https://doi.org/10.1002/wcc.165
SDSN. (2024a). About the SDSN and COP Resource Hub. Retrieved from
https://www.unsdsn.org/resources/cop-resource-hub/
SDSN. (2024b). Guide to sustainable tourism. Sustainable Development Solutions Network.
https://files.unsdsn.org/2020%20Guide-to-a-sustainable-tourism-web.pdf
Simpson, M.C., Gössling, S., Scott, D., Hall, C.M. and Gladin, E. (2008) Climate Change
Adaptation and Mitigation in the Tourism Sector: Frameworks, Tools and Practices. UNEP, University of Oxford, UNWTO, WMO: Paris, France.
Sommese, F. (2024). Nature-based solutions to enhance urban resilience in the climate
change and post-pandemic era: a taxonomy for the built environment.
Buildings, 14(7), 2190. https://doi.org/10.3390/buildings14072190
Sutthichaimethee, P., Saraphirom, P., & Junsiri, C. (2025). Efficiency of national governance in
managing long-term greenhouse gas emission reduction in the agricultural sector towards the Thailand 5.0 goal. Sustainability, 17(9), 3959. https://doi.org/10.3390/su17093959
Wang, Z., Xue, Z., Zhang, X., Yan, H., & Liu, G. (2025). Adaptive Capacity to Climate Change
in Pastoral Areas. Sustainability, 17(3), 1337. https://doi.org/10.3390/su17031337
Wathinputthiporn, D., & Sukiam, K. (2025). Value co-creation of carbon-neutral tourism route:
a case in Thailand. Anatolia, 36(2), 319-332. https://doi.org/10.1080/13032917.2024.2404922
Wilkins, E. J., & Horne, L. (2024). Effects and perceptions of weather, climate, and climate
change on outdoor recreation and nature-based tourism in the United States: A systematic review. PLoS Climate, 3(4), e0000266. https://doi.org/10.1371/journal.pclm.0000266
World Tourism Organization. (WTO) (2023a), Climate Action in Tourism – An overview of
methodologies and tools to measure greenhouse gas emissions, UNWTO, Madrid, DOI: https://doi.org/10.18111/9789284423927.
World Tourism Organization. (WTO).(2023b, December 5). Tourism at COP28 – delivering on
the climate action commitments of the Glasgow Declaration. United Nations World Tourism Organization.https://www.untourism.int/news/tourism-at-cop28-delivering-on-the-climate-action-commitments-of-the-glasgow-declaration
Xiao, X., Li, P., & Seekamp, E. (2024). Sustainable adaptation planning for cultural heritage in
coastal tourism destinations under climate change: A mixed-paradigm of preservation and conservation optimization. Journal of Travel Research, 63(1), 215–233. https://doi.org/10.1177/00472875221143479
UNEP. (2023). Transforming tourism value chains: Climate’s knowledge products. United
Nations Environment Programme. https://www.oneplanetnetwork.org/knowledge-centre/resources/unep-transforming-tourism-value-chains-climates-knowledge-products
เผยแพร่แล้ว
รูปแบบการอ้างอิง
ฉบับ
ประเภทบทความ
สัญญาอนุญาต
ลิขสิทธิ์ (c) 2026 วารสารมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ราชนครินทร์เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
บทความนี้ได้รับการเผยแพร่ภายใต้สัญญาอนุญาต Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) ซึ่งอนุญาตให้ผู้อื่นสามารถแชร์บทความได้โดยให้เครดิตผู้เขียนและห้ามนำไปใช้เพื่อการค้าหรือดัดแปลง หากต้องการใช้งานซ้ำในลักษณะอื่น ๆ หรือการเผยแพร่ซ้ำ จำเป็นต้องได้รับอนุญาตจากวารสาร
