Legal Issues in Protection of Local Wisdom by Right Holders Against Infringement or Misrepresentation
Article Sidebar
Main Article Content
Abstract
This research article aims to 1) examine the definition of rights holders of local wisdom; 2) study the rights of these holders in cases of infringement or distortion of their local wisdom; and 3) propose guidelines for protecting against such infringements or distortions. This study employs a documentary and comparative research methodology. The findings reveal that existing intellectual property laws are ineffective in protecting local wisdom, as the collective and continuously inherited nature of local wisdom conflicts with legal principles emphasizing individual ownership and novelty.
Although Thai law currently recognizes communities as primary rights holders under the Constitution and the Cultural Heritage Intellectual Property Act, such recognition remains limited to aspects of preservation and custodianship. Consequently, legal gaps persist in preventing and litigating commercial exploitation, such as biopiracy.
To address these challenges, the study proposes the establishment of a sui generis protection system tailored specifically for local wisdom. This framework should clearly define community co-right holders and introduce a standardized benefit-sharing mechanism, empowering communities with legal authority to regulate commercial use and to obtain a fair share of benefits derived from the sustainable utilization and development of their local wisdom.
Article Details
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
References
กนกพร ฉิมพลี. (2555). รูปแบบการจัดการความรู้ภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านหัตถกรรมเครื่องจักรสาน: กรณีศึกษาวิสาหกิจชุมชน จังหวัดนครราชสีมา (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
กรมทรัพย์สินทางปัญญา. (2566). ภูมิปัญญาท้องถิ่น. สืบค้นเมื่อ 23 พฤษภาคม 2568, จาก https://www.ipthailand.go.th/
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2552). คู่มือการขึ้นทะเบียนมรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรมของชาติ. กรุงเทพฯ: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์.
กรมส่งเสริมวัฒนธรรม. (2555). วัฒนธรรม วิถีชีวิตและภูมิปัญญา. กรุงเทพฯ: กรมส่งเสริมวัฒนธรรม.
กระทรวงวัฒนธรรม. (2558). ร่างพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม พ.ศ. 2559. กรุงเทพฯ: สำนักนโยบายและยุทธศาสตร์.
กระทรวงสาธารณสุข. (2568, 19 มีนาคม). ขอความร่วมมือประชาสัมพันธ์ประกาศโฆษณาคำขอจดทะเบียนสิทธิในภูมิปัญญาการแพทย์แผนไทย (เอกสารเลขที่ มท 0821.4/ว 1-83). กรุงเทพฯ:
กรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น.
กลุ่มงานผลิตเอกสาร สำนักประชาสัมพันธ์ สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร. (2563). สิทธิชุมชน. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร.
กิตติพร ใจบุญ, & กิ่งทอง มหาพรไพศาล. (2550). การประชุมเชิงปฏิบัติการระดับอนุภูมิภาคเอเชีย เรื่องมรดกร่วมทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้. วารสารวัฒนธรรมไทย, 47(1), 8–9.
จารุวรรณ ธรรมวัตร. (2543). ภูมิปัญญาอีสาน. อุบลราชธานี: ศิริธรรมออฟเซท.
ณัฐชัย ณ ลำปาง. (2558). การคุ้มครองมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ภายใต้อนุสัญญาว่าด้วยการสงวนรักษามรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ พ.ศ. 2546: ศึกษากรณีของประเทศไทยในการเข้าเป็นภาคี (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรมหาบัณฑิต). จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ทวีพฤทธิ์ ศิริศักดิ์บรรจง. (2556). มาตรการคุ้มครองการแสดงออกทางวัฒนธรรมแบบประเพณี: ศึกษากรณีผ้าไหมสุรินทร์ (วิทยานิพนธ์นิติศาสตรดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์.
เทียมสูรย์ สิริศรีศักดิ์. (2555). อนุสัญญาเพื่อการปกป้องคุ้มครองมรดกวัฒนธรรมที่ไม่ใช่กายภาพ. วารสารเมืองโบราณ, 38(2), 1-15.
บุษกร วัฒนบุตร และ ยุภดี แหยมสุขสวัสดิ์. (2568). แนวทางการส่งเสริมภูมิปัญญาท้องถิ่นเพื่อการท่องเที่ยวชุมชนบ้านเกาะเกิด อำเภอบางปะอิน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา. วารสารการบริหารการปกครองและนวัตกรรมท้องถิ่น, 9(2), 377–392.
ประชิต สกุณะพัฒน์ และคณะ. (2551). มรดกทางวัฒนธรรม: ภาคกลางและภาคตะวันออก. กรุงเทพฯ: แสงดาว.
ประเวศ วะสี. (2538). ยุทธศาสตร์ทางปัญญาแห่งชาติ. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย.
พรเทพ สิทธิพรหม. (2562). การคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่นของประเทศไทยและประเทศอินเดีย. วารสารสุทธิปริทัศน์, 33(106), 253–270.
พัฒนา สุขประเสริฐ. (2558). ภูมิปัญญาท้องถิ่นกับการส่งเสริมการเกษตร. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัย เกษตรศาสตร์.
พระราชบัญญัติเครื่องหมายการค้า พ.ศ. 2534. (2534, 15 มีนาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 108, หน้า 1.
พระราชบัญญัติลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537. (2537, 21 ธันวาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 111, หน้า 1.
พระราชบัญญัติสิทธิบัตร พ.ศ. 2522. (2522, 11 พฤษภาคม). ราชกิจจานุเบกษา, 96, หน้า 1.
พระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษามรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม พ.ศ. 2559. (2559, 23 มีนาคม).
ราชกิจจานุเบกษา, 133, หน้า 1.
รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พุทธศักราช 2560. (2560, 6 เมษายน). ราชกิจจานุเบกษา, 134,
หน้า 1.
ราศี บุรุษรัตนพันธุ์. (2544). มรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้คืออะไรและมีความเกี่ยวข้องกับภารกิจงานของกรมศิลปากรอย่างไรบ้าง. นิตยสารศิลปากร, 114–117.
วิวิธ วงศ์ทิพย์. (2563). กรอบความตกลงอาเซียนว่าด้วยการคุ้มครองภูมิปัญญาท้องถิ่น (วิทยานิพนธ์ดุษฎีบัณฑิต). สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์.
สถาบันแห่งชาติว่าด้วยภูมิปัญญาและการศึกษาไทย. (2542). แนวคิดและกรณีศึกษาเรื่องแนวทางการส่งเสริมภูมิปัญญาในต่างประเทศ. กรุงเทพฯ: ที. พี. พรินท์.
สำนักงานคณะกรรมการวัฒนธรรมแห่งชาติ. (2552). มรดกภูมิปัญญาทางวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก ในพระบรมราชูปถัมภ์.
สุดเขต บริบูรณ์. (2555). ภูมิปัญญาท้องถิ่น. ใน ตำรากฎหมายทรัพย์สินทางปัญญา. กรุงเทพฯ: เนติบัณฑิตยสภา.
อมรา พงศาพิชญ์. (2553). สิทธิมนุษยชนในมิติวัฒนธรรม: แด่ศักดิ์ศรีเสมอกันทุกชั้นชน. กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
เอี่ยม ทองดี, และคณะ. (2542). พลังประวัติศาสตร์ท้องถิ่นต่อการพัฒนาชุมชน. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล.
Cang, V. G. (2007). Defining intangible cultural heritage and its stakeholders: The case of Japan. Oxford: Oxford University Press.
Girsberger, M. A. (2008). Intellectual property and traditional cultural expressions in a digital environment. Cheltenham: Edward Elgar.
Lixinski, L. (2013). Intangible cultural heritage in international law. Oxford: Oxford University Press.
Lloyd, G. (2009). The safeguarding of intangible cultural heritage: Law and policy (Unpublished doctoral dissertation). University of Sydney.
UNESCO. (2003). Convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. Paris: UNESCO.
United Nations. (1945). Charter of the United Nations. San Francisco: United Nations.
Urbinati, S. (2012). The role for communities, groups and individuals under the convention for the safeguarding of the intangible cultural heritage. In S. Wiessner (Ed.), Cultural heritage, cultural rights, cultural diversity: New developments in international law. Leiden: Martinus Nijhoff.
World Intellectual Property Organization (WIPO). (2013). Intellectual property, traditional knowledge and traditional cultural expressions/folklore. Geneva: World Intellectual Property Organization (WIPO).
World Intellectual Property Organization (WIPO). (2018). The protection of traditional cultural expressions: Draft articles 2018. Geneva: World Intellectual Property Organization (WIPO).
Yang, C. C. (2010). A comparative study of the models employed to protect indigenous traditional cultural expressions. Asian-Pacific Law & Policy Journal, 11(2), 51–53.
Yu, P. K. (2008). Cultural relics, intellectual property and intangible heritage. College Station: Texas A&M University Press.
