ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะนักศึกษาครูปฐมวัย ด้านการจัดประสบการณ์คณิตศาสตร์เพื่อส่งเสริมการคิดเชิงพีชคณิตเบื้องต้น และความสอดคล้องระหว่างการรับรู้กับการปฏิบัติ ในพื้นที่ชายแดนพหุวัฒนธรรมไทย-เมียนมา
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1. เพื่อวิเคราะห์ความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะนักศึกษาครูปฐมวัยด้านการออกแบบประสบการณ์ส่งเสริมการคิดเชิงพีชคณิตเบื้องต้น (EAT) ในพื้นที่ชายแดนพหุวัฒนธรรมไทย-เมียนมา และ 2. เพื่อศึกษาความสอดคล้องระหว่างการรับรู้สมรรถนะด้านการจัดประสบการณ์คณิตศาสตร์กับสมรรถนะที่ปรากฏในการปฏิบัติการสอนของนักศึกษาฝึกประสบการณ์วิชาชีพครูสาขาปฐมวัย ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสานเชิงขนาน กลุ่มเป้าหมายคือนักศึกษาสาขาการศึกษาปฐมวัย มหาวิทยาลัยราชภัฏกาญจนบุรี ที่ลงทะเบียนเรียนฝึกประสบการณ์วิชาชีพครู 1 และ 2 ในภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2568 จำนวน 45 คน วิเคราะห์ผู้ที่ส่งข้อมูลครบ 3 ช่วงเวลา จำนวน 40 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ได้แก่ (1) แบบประเมินความต้องการจำเป็นในการพัฒนาสมรรถนะ 35 ตัวบ่งชี้ ครอบคลุม 7 ด้าน (2) แบบบันทึกการสะท้อนคิด และ (3) แบบบันทึกการวิเคราะห์วิดีโอตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลเชิงปริมาณด้วยดัชนีความต้องการจำเป็นแบบปรับปรุง และเชิงคุณภาพด้วยการวิเคราะห์เชิงประเด็นแบบสะท้อนคิด
ผลการวิจัยพบว่าด้านคณิตศาสตร์ชาติพันธุ์ (EM) มีความต้องการจำเป็นสูงสุด และความรู้เนื้อหาวิชา (SMK) มีค่าเฉลี่ย 0.1086 สูงกว่าความรู้เนื้อหาเชิงวิธีสอน (PCK) ที่ 0.0971 ชี้ว่าปัญหาหลักอยู่ที่ความรู้คณิตศาสตร์ของครู ไม่ใช่เทคนิควิธีสอนเพียงอย่างเดียว การวิเคราะห์เชิงคุณภาพพบรูปแบบความสัมพันธ์ระหว่างการรับรู้กับการปฏิบัติ 3 รูปแบบ ได้แก่ (1) นักศึกษาเห็นเด็กแสดงพฤติกรรมเชิงพีชคณิตแต่ไม่ขยายผล ปรากฏใน 4 ด้าน ได้แก่ แบบรูป ความสัมพันธ์เชิงปริมาณ ความสัมพันธ์เชิงฟังก์ชัน และเมล็ดพันธุ์การคิดเชิงพีชคณิต (2) นักศึกษาวางแผนรับมือความเข้าใจผิดของเด็กแต่เฉลยแทนการใช้คำถามกระตุ้น ปรากฏในด้านคุณสมบัติการดำเนินการ และ (3) นักศึกษาทั้งไม่รับรู้และไม่ปฏิบัติด้าน EM และการสอนที่ตอบสนองต่อวัฒนธรรม (CRT) ซึ่งเป็นความสอดคล้องเชิงลบ ต่างจากกรณีที่ตั้งใจแต่ปฏิบัติไม่ได้ ปรากฏการณ์นี้มองเห็นได้เมื่อใช้กรอบ EM ควบคู่กับ MKT ตามหลักการ Networking of Theories (NoT) ซึ่งไม่ปรากฏหากใช้กรอบ MKT เพียงกรอบเดียว การพัฒนาครูในพื้นที่ชายแดนพหุวัฒนธรรมจึงต้องเริ่มจากการสร้างความตระหนักด้าน EM และการพัฒนา SMK ก่อนการฝึกทักษะการสอน โดยกำหนด EM เป็นสมรรถนะเฉพาะในหลักสูตร พร้อมระบุเกณฑ์เชิงพฤติกรรมที่วัดได้ในการฝึกประสบการณ์วิชาชีพ
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ. (2565). ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ปีการศึกษา 2565. นนทบุรี: สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน).
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ. (2566). ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ปีการศึกษา 2566. นนทบุรี: สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน).
สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ. (2567). ผลการทดสอบทางการศึกษาระดับชาติขั้นพื้นฐาน (O-NET) ปีการศึกษา 2567. นนทบุรี: สถาบันทดสอบทางการศึกษาแห่งชาติ (องค์การมหาชน).
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2568). หลักสูตรการศึกษาปฐมวัย พุทธศักราช 2568 สำหรับเด็กอายุ 3-6 ปี. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
สุวิมล ว่องวาณิช. (2562). การวิจัยประเมินความต้องการจำเป็น (พิมพ์ครั้งที่ 4). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
Abah, J. A. (2025). Conceptual foundation for ethnomathematics instructional design in mathematics teacher preparation. Open Books and Proceedings. Advance online publication. https://doi.org/10.38140/obp3-2025-10
Abiam, P. O. & Odok, J. K. (2021). Knowledge and practice of wait-time in mathematics classroom instructions. Global Journal of Educational Research, 19(2), 159–166.
Ball, D. L., Thames, M. H. & Phelps, G. (2008). Content knowledge for teaching: What makes it special? Journal of Teacher Education, 59(5), 389–407.
Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101.
Byrne, D. (2022). A worked example of Braun and Clarke's approach to reflexive thematic analysis. Quality & Quantity, 56(3), 1391–1412.
Calderhead, J. (1981). Stimulated recall: A method for research on teaching. British Journal of Educational Psychology, 51(2), 211–217.
Copur-Gencturk, Y. & Tolar, T. D. (2022). Mathematics teaching expertise: A study of the dimensionality of content knowledge, pedagogical content knowledge, and content-specific noticing skills. Teaching and Teacher Education, 114, 103696.
Dominikus, W. S., Udil, P. A., Nubatonis, O. E. & Blegur, I. K. S. (2023). Exploration of the weaving activities in Timor Island for mathematics learning. Ethnomathematics Journal, 4(1), 1–18.
Ergene, Ö., Ergene, B. Ç. & Yazıcı, E. Z. (2020). Ethnomathematics activities: Reflections from the design and implementation process. Türk Bilgisayar ve Matematik Eğitimi Dergisi, 11(3), 695–736.
Ferreira, M. C. N., Ponte, J. P. da, & Ribeiro, A. J. (2022). Towards an approach to teachers' professional development: How to work with algebraic thinking in the early years. PNA, 16(2), 167–190.
Fischhoff, B. (2025). Fifty years of hindsight bias research—Reflection on Fischhoff (1975). Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 51(2), 143–150.
Guba, E. G., & Lincoln, Y. S. (1994). Competing paradigms in qualitative research. In N. K. Denzin & Y. S. Lincoln (Eds.), Handbook of qualitative research (pp. 105–117). Thousand Oaks, CA: Sage.
Hunter, J. & Miller, J. (2022). Using a culturally responsive approach to develop early algebraic reasoning with young diverse learners. International Journal of Science and Mathematics Education, 20(1), 111–131.
Jatuporn, O., et al. (2026). Culturally responsive curriculum and pedagogical practices for ethnic minority students in the northern province of Thailand. Kasetsart Journal of Social Sciences, 47, 470106.
Kulgemeyer, C., et al. (2021). Exploring the impact of pre-service science teachers' reflection skills on the development of professional knowledge during a field experience. International Journal of Science Education, 43(18), 3035–3057.
Kusi, P. & Bonyah, E. (2025). A systematic review and bibliometric report: Ethnomathematics and culturally responsive pedagogy in mathematics education. European Journal of Education Studies, 12(9), 113–133.
Lee, H.-J. & Herner-Patnode, L. (2025). Approaches to empowering preservice teachers to enact culturally responsive mathematical teaching. The Educational Forum, 89(1), 3–21.
Levin, M. & Walkoe, J. (2022). Seeds of algebraic thinking: A Knowledge in Pieces perspective on the development of algebraic thinking. ZDM–Mathematics Education, 54(6), 1303–1314.
Luzano, J. F. (2025). Culturally-responsive mathematics teaching strategies in the contemporary academic tapestry: A scoping review. International Journal on Studies in Education, 7(2), 373–387.
Lyle, J. (2003). Stimulated recall: A report on its use in naturalistic research. British Educational Research Journal, 29(6), 861–878.
Mabotja, K. S. (2025). Ethnomathematics in pre-service mathematics teacher education: A glance through culturally responsive pedagogy. In Education and Human Development. London, England: IntechOpen.
Mauigoa-Tekene, L. (2023). Enhancing teachers' questioning skills to improve children's learning and thinking in Pacific Island early childhood centres. Teachers Work, 20(1), 98–108.
Mujica-Stach, A. M. & Márquez-Torres, M. (2024). Pensamiento algebraico emergente en niñas y niños de educación inicial. Estudios Pedagógicos, 50(1), 231–253.
OECD. (2023). PISA 2022 results (Volume I): The state of learning and equity in education. Paris, France: OECD Publishing.
Oliveira, W. et al. (2025). Challenges of pedagogical supervision in the contemporary educational context. Archives of Current Research International, 25(4), 477–484.
Pedro, J. (2005). Reflection in teacher education: Exploring pre-service teachers' meanings of reflective practice. Reflective Practice, 6(1), 49–66.
Peungcharoenkun, T. & Waluyo, B. (2024). Understanding migrant school-aged children's education in public schools Thailand: Teachers' perspectives and classroom narratives. SAGE Open, 14(2), 1–14.
Perry, M., et al. (2022). Impacting teachers' reflection on elementary mathematics classroom videos in online asynchronous professional learning contexts. Teaching and Teacher Education: Leadership and Professional Development, 1, 100003.
Pincheira, N. & Alsina, Á. (2025). Mathematical knowledge of early algebra exhibited by pre-service early childhood education teachers. International Journal of Science and Mathematics Education, 23(2), 461–487.
Scheiner, T. & Bosch, M. (2025). Dialogues between theoretical approaches in mathematics education research: A systematic review. ZDM–Mathematics Education, 57(4), 711–728.
Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. New York: Basic Books.
Supising, J., et al. (2025). An administrative model of educational management in a multicultural society for ethnic groups: A case study of Watdonchan School. Asia Social Issues, 18(6), 277010.
Trinick, T. & Allen, P. (2024). Wayfinding in an indigenous initial teacher education mathematics programme. ZDM–Mathematics Education, 56(3), 485–495.
Vandendriessche, É. & Pinxten, R. (2022). Indigenous knowledge and ethnomathematics. Cham, Switzerland: Springer International Publishing.
Walkoe, J., Walton, M., & Levin, M. (2022). Supporting teacher noticing of moments of algebraic potential. Journal of Educational Research in Mathematics, 32(3), 271–286.
Witkin, B. R., & Altschuld, J. W. (1995). Planning and conducting needs assessments: A practical guide. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Zhai, X., et al. (2024). A systematic review of stimulated recall (SR) in educational research from 2012 to 2022. Humanities and Social Sciences Communications, 11(1), 559.
