การพัฒนารูปแบบการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลของชุมชน ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพปัจจุบัน สภาพที่พึงประสงค์และความต้องการจำเป็นของการบริหารงานวิชาการแบบการมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลของชุมชน ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก 2) เพื่อพัฒนารูปแบบ 3) เพื่อทดลองใช้รูปแบบ และ 4) ประเมินและปรับปรุงรูปแบบ รูปแบบการวิจัยเป็นการวิจัยและพัฒนา แบ่งเป็น 4 ขั้นตอน คือ ขั้นตอนที่ 1 ใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึกโรงเรียนต้นแบบโครงการส่งเสริมการจัดการศึกษาเพื่อพัฒนาศักยภาพและคุณลักษณะของผู้เรียนด้วยการเรียนรู้อย่างมีความสุข "เรียนที่ชอบ เส้นทางที่ใช่ ได้ความสุข" ในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) จากประกาศสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน จำนวน 7 โรงเรียน รวม 21 คน และเก็บข้อมูลเชิงปริมาณจากผู้บริหาร ครู และบุคลากรทางการศึกษา จำนวน 359 คน ขั้นตอนที่ 2 ใช้เทคนิคเดลฟายแบบปรับปรุงในการตรวจสอบรูปแบบ โดยผู้ทรงคุณวุฒิ 17 ท่าน จำนวน 2 รอบ ขั้นตอนที่ 3 ใช้แบบแผนการวิจัยแบบกลุ่มเดียววัดก่อนและหลังในโรงเรียนมัธยมศึกษา กลุ่มตัวอย่างจำนวน 20 คน และขั้นตอนที่ 4 ใช้วิธีการสังเคราะห์ผลก่อนและหลังทดลองใช้ร่วมกับความคิดเห็นและข้อเสนอแนะของกลุ่มตัวอย่างเพื่อปรับปรุงรูปแบบ ผลการวิจัยพบว่า 1) สภาพปัจจุบันโดยรวมของการบริหารงานวิชาการแบบการมีส่วนร่วมที่มีประสิทธิผลของชุมชน ในโรงเรียนมัธยมศึกษา เขตพื้นที่ระเบียงเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออกอยู่ในระดับมาก ขณะที่สภาพที่พึงประสงค์โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด และมีค่าดัชนีความต้องการจำเป็นภาพรวมเท่ากับ 0.209 2) รูปแบบที่พัฒนาขึ้น มี 4 องค์ประกอบ คือ หลักการ วัตถุประสงค์ กระบวนการบริหาร และแนวทางการประเมินผลประกอบด้วยขั้นตอน 5 ขั้นตอน คือ บริบทแวดล้อม ปัจจัยนำเข้า กระบวนการ ผลผลิต/ผลลัพธ์ และข้อมูลย้อนกลับ จากการตรวจสอบรูปแบบพบว่ามีค่ามัธยฐานเท่ากับ 5 และค่าพิสัยระหว่างควอไทล์เท่ากับ 0 3) ผลการทดลองใช้รูปแบบ พบว่า ค่าเฉลี่ยประสิทธิผลหลังใช้รูปแบบสูงกว่าก่อนใช้รูปแบบอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และ 4) ผลการประเมินรูปแบบ พบอุปสรรคด้านเวลา ภาระงาน ความต่อเนื่องของภาคีเครือข่าย และความพร้อมด้านการสื่อสาร จึงปรับรูปแบบให้ยืดหยุ่น ลดงานซ้ำซ้อน และใช้การสื่อสารแบบผสมผสานเพื่อเพิ่มความต่อเนื่องและความเป็นไปได้ในการปฏิบัติจริง
องค์ความรู้จากงานวิจัยนี้ คือ สามารถนำข้อมูลไปใช้เป็นกรอบแนวทางในการบริหารงานวิชาการ โดยอาศัยความร่วมมือจากผู้เกี่ยวข้องและเครือข่ายชุมชนอย่างต่อเนื่อง ทั้งยังใช้เป็นฐานข้อมูลเพื่อกำหนดเป้าหมาย ตัวชี้วัด และลำดับความสำคัญของการพัฒนา ลดงานซ้ำซ้อน และยกระดับคุณภาพผู้เรียนได้
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กอบชัย เมฆดี, ธีระวัฒน์ มอนไธสง และอัจฉรา นิยมาภา. (2568). การมีส่วนร่วมของชุมชนในสถานศึกษายุคใหม่ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา. วารสารสังคมพัฒนศาสตร์, 8(12), 249–257.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2550). กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการกระจายอำนาจการบริหารและการจัดการศึกษา พ.ศ. 2550. กรุงเทพฯ: กระทรวงศึกษาธิการ.
กระทรวงศึกษาธิการ. (2565). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2565–2579. กรุงเทพฯ: สำนักงานปลัดกระทรวงศึกษาธิการ.
กัญญาณี หลอดทอง และศิริพร พึ่งเพ็ชร์. (2568). การพัฒนาผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนและคุณลักษณะอันพึงประสงค์ด้านอยู่อย่างพอเพียง โดยใช้การจัดการเรียนรู้ชุมชนเป็นฐาน ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา
ปีที่ 1. วารสารเสียงธรรมจากมหายาน, 11(6), 326–337.
กัลยา สมปอง. (2568). การมีส่วนร่วมของชุมชนในการบริหารโรงเรียนคุณภาพประจำตำบล สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 3. วารสารส่งเสริมและพัฒนาวิชาการสมัยใหม่, 3(2), 651–681.
เกศรา ตุ่มคำ. (2562). การศึกษาการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนบ้านแม่ขะปู อำเภอสะเมิง จังหวัดเชียงใหม่ ตามกระบวนการ PDCA (การค้นคว้าอิสระครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงใหม่.
เกียรติพงษ์ อุดมธนะธีระ. (2565). การบริหารแบบมีส่วนร่วม (Participative management). สืบค้นเมื่อ 25 มิถุนายน 2568, จาก https://pubhtml5.com/qrbv/umoh/basic/
ขวัญเรือน โยคะสัย และสุเทพ เมยไธสง. (2567). ปัจจัยที่ส่งผลต่อประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาร้อยเอ็ด. วารสารการบริหารการศึกษา มมร. วิทยาเขตร้อยเอ็ด, 4(1), 31–45.
จริยา พันกินรี และธัชชัย จิตรนันท์. (2568). การพัฒนาแนวทางการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมของศูนย์ส่งเสริมการเรียนรู้ระดับอำเภอ ในสังกัดสำนักงานส่งเสริมการเรียนรู้ประจำจังหวัดมหาสารคาม. Journal of Social Science for Local Development Rajabhat Mahasarakham University, 9(3), 91–105.
จุรีพร รักสบาย. (2564). การบริหารจัดการสถานศึกษาในเขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก (วิทยานิพนธ์ปรัชญาดุษฎีบัณฑิต). มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ดุสิตา เลาหพันธุ์. (2566). รูปแบบการบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมเพื่อส่งเสริมการจัดการเรียนรู้ยุคใหม่สำหรับโรงเรียนสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษาจันทบุรี ตราด. วารสารสหวิทยาการวิจัยและวิชาการ, 3(5), 811–834.
บุญมี พันธุ์ไทย. (2565). การวิจัยเชิงคุณภาพ. วารสารปรัชญาดุษฎีบัณฑิตทางสังคมศาสตร์, 1(2), 1–10.
ปริญวัฒน์ ถมกระจ่าง. (2561). ความสัมพันธ์ระหว่างการบริหารแบบมีส่วนร่วมกับประสิทธิผลของโรงเรียนบางละมุง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 18 (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยบูรพา.
ภารดี อนันต์นาวี และสิทธิพร ประวัติรุ่งเรือง. (2568). รูปแบบการบริหารความเป็นเลิศของผู้บริหารสถานศึกษามัธยมศึกษาในพื้นที่เขตเศรษฐกิจพิเศษภาคตะวันออก. วารสารวิชาการธรรมทรรศน์, 25(2), 323–338.
รัตติกาล หมานสะยะ. (2567). การบริหารงานวิชาการแบบมีส่วนร่วมโดยใช้ชุมชนเป็นฐาน เพื่อเสริมสร้างทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรมของนักเรียน โรงเรียนเทศบาล 4 (วัดคลองเรียน) อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา. วารสารเทคโนโลยีและสื่อสารการศึกษา, 7(21), 47–58.
รัถยานภิศ รัชตะวรรณ และคณะ. (2561). กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชนในการพัฒนาสุขภาวะ. วารสารเทคโนโลยีภาคใต้, 11(1), 231–238.
วรรณภา ไทยประยูร. (2564). ภาวะผู้นำของผู้บริหารที่ส่งผลต่อประสิทธิผลของสถานศึกษาสังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสระบุรี (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.
วิบูลอร นิลพิบูลย์ และนุชนรา รัตนศิระประภา. (2565). การบริหารแบบมีส่วนร่วมกับประสิทธิผลของโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานนทบุรี เขต 1. วารสารบัณฑิตศาส์น มมร., 20(1), 154–168.
ยุพา พรมแย้ม. (2562). การบริหารงานวิชาการของผู้บริหารสถานศึกษาในอำเภอบางบัวทอง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษานนทบุรี เขต 2 (วิทยานิพนธ์อุตสาหกรรมมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลธัญบุรี.
ศรีสว่าง สุพันธ์. (2568). การนำเทคโนโลยีสารสนเทศมาใช้ในการบริหารสถานศึกษา สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาศรีสะเกษ เขต 3. วารสารบริหารการศึกษาบัวบัณฑิต, 25(2), 187–205.
ศูนย์บริหารข้อมูลตลาดแรงงานภาคตะวันออก. (2565). ข้อมูลพื้นฐานด้านแรงงาน ภาคตะวันออก ปี 2565. กรุงเทพฯ: กรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงาน.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2552). มาตรฐานการปฏิบัติงานโรงเรียนมัธยมศึกษา พ.ศ. 2552. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2566). รายงานผลการดำเนินงานการปฏิรูปการศึกษา. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน.
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก. (2561). พระราชบัญญัติเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก พ.ศ. 2561. สืบค้นเมื่อ 25 มิถุนายน 2568, จาก https://www.eeco.or.th/th/ filedownload/1198/f5620a3344b45ba678cb557dfd905ca4.pdf
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2564). รายงานการวิจัยการศึกษาแนวทางการผลิตและพัฒนากำลังคนตามช่วงวัยการศึกษาขั้นพื้นฐาน. กรุงเทพฯ: สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา.
สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ. (2562). รายงานการคาดประมาณประชากรของประเทศไทย พ.ศ. 2553–2583. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุภาภรณ์ นฤภัย, และไพฑูรย์ โพธิสว่าง. (2565). การนำนโยบายการพัฒนาการศึกษาในพื้นที่เขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก ระยะ 5 ปี (พ.ศ. 2560–2564) ไปปฏิบัติ. วารสารการเมือง การบริหาร และกฎหมาย, 14(2), 1–19.
เสกสันต์ สัมฤทธิ์. (2568). รูปแบบการบริหารแบบมีส่วนร่วมโดยใช้กลยุทธ์การบริหารงานวิชาการเพื่อพัฒนาคุณภาพผู้เรียนของโรงเรียนวีรวัฒน์โยธิน จังหวัดสุรินทร์. วารสารสหศาสตร์การพัฒนาสังคม, 3(4), 343–366.
อนันตภรณ์ บุญมี. (2568). การมีส่วนร่วมของครูในการบริหารงานวิชาการกลุ่มโรงเรียนพิบูลย์รักษ์ สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาอุดรธานี เขต 3. วารสารวิทยาการจัดการ มหาวิทยาลัยราชภัฏสกลนคร, 5(3), 1246–1259.
อรรณพ นาคบุรี, และภูมิพิพัฒน์ รักพรมงคล. (2568). แนวทางการพัฒนาการปฏิบัติงานตามเกณฑ์มาตรฐานวิชาชีพครู ของบุคลากรในสถานศึกษาสังกัดเทศบาลเมืองกำแพงเพชร จังหวัดกำแพงเพชร. วารสารสมาคมพัฒนาวิชาชีพการบริหารการศึกษาแห่งประเทศไทย, 7(3), 83–108.
Bryk, A. S., et al. (2010). Organizing schools for improvement: Lessons from Chicago. Chicago, IL: University of Chicago Press.
Epstein, J. L. (2018). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools. New York, NY: Routledge.
Fullan, M. (2020). Leading in a culture of change (2nd ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Harris, A., Jones, M., & Hashim, N. (2021). System leaders and system leadership: Exploring the contemporary evidence base. School Leadership & Management, 41(4–5), 387–408.
Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2005). Educational administration: Theory, research, and practice (8th ed.). New York, NY: McGraw-Hill.
Jain, N. (2023). What is community engagement? Definition, examples, models, frameworks, strategies, and best practices. IdeaScale. Retrieved June 25, 2025, from https://ideascale.com
Johnson, D. W., Johnson, R. T., & Smith, K. A. (1998). Cooperative learning returns to college: What evidence is there that it works? Change: The Magazine of Higher Learning, 30(4), 26–35.
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607–610.
Nation Thailand. (2023). Eastern Economic Corridor continues to flourish, official says. Retrieved June 25, 2025, from https://www.nationthailand.com/thailand/economy/40028016
OECD. (2022). Education at a glance 2022: OECD indicators. Paris: OECD Publishing.
Reichardt, J. K. V. (2021). Why academic administration was the right choice for me. Nature. Retrieved June 25, 2025, from https://www.nature.com/articles/d41586-021-01775-5
UNESCO. (2020). Education for sustainable development goals: Learning objectives. Paris: UNESCO.
