ความผาสุกด้านจิตวิญญาณของพนักงาน ปัจจัยสำคัญในการสร้างคุณค่าและความผูกพันต่อองค์กร
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิด ความหมาย องค์ประกอบ และแนวทางการส่งเสริมความผาสุกด้านจิตวิญญาณ (Spiritual Well-being: SWB) ของพนักงานในภาคอุตสาหกรรมการผลิต (Manufacturing Sector) โดยใช้วิธีการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบจากเอกสารและงานวิจัยที่เกี่ยวข้องทั้งในประเทศและต่างประเทศ ในประเด็นความผาสุกด้านจิตวิญญาณ จิตวิญญาณในที่ทำงาน ความผูกพันต่อองค์กร และวัฒนธรรมองค์กร ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2558-2568 (ค.ศ. 2015-2025)
ผลการศึกษาพบว่า ความผาสุกด้านจิตวิญญาณเป็นปัจจัยสำคัญที่มีความสัมพันธ์เชิงบวกกับความสุขในการทำงาน ความพึงพอใจในงาน และความผูกพันต่อองค์กร องค์ประกอบหลักประกอบด้วย 4 ด้าน ได้แก่ ความสงบสุขภายใน (Personal Domain) ความสัมพันธ์กับผู้อื่น (Communal Domain) การเชื่อมโยงกับสิ่งแวดล้อม (Environmental Domain) และการเชื่อมโยงกับสิ่งที่อยู่เหนือตน (Transcendental Domain)
ผลการทบทวนวรรณกรรมยังชี้ให้เห็นว่า ภาวะผู้นำทางจิตวิญญาณ การออกแบบงานที่มีความหมาย โปรแกรมการฝึกสติ และวัฒนธรรมองค์กรที่เน้นคุณค่าและจริยธรรม เป็นปัจจัยสำคัญในการส่งเสริมความผาสุกด้านจิตวิญญาณของพนักงาน บทความนี้จึงเสนอแนวทางเชิงกลยุทธ์สำหรับการบริหารทรัพยากรมนุษย์ในการพัฒนาสุขภาวะองค์รวมของพนักงานในภาคอุตสาหกรรมการผลิต
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
ธนิต โสรัตน์. (2568). ทิศทางตลาดแรงงานและการจ้างงาน ปี พ.ศ. 2568. สืบค้นเมื่อ 15 มกราคม 2568, จาก https://www.matichon.co.th/article/news_5048561
สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน. (2568). ข้อมูลประชากรและแรงงาน. สืบค้นเมื่อ 15 มกราคม 2568, จาก https://www.boi.go.th
สำนักงานประกันสังคม. (2567). รายงานจำนวนผู้ประกันตนมาตรา 33. สืบค้นเมื่อ 15 มกราคม 2568, จาก https://catalog.sso.go.th
Ahmad Syahir, A. N., et al. (2025). Workplace spirituality and its impact on employee well-being: A systematic literature review of global evidence. Journal of Religion and Health, 64(5), 3313-3345.
Allen, N. J. & Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational Psychology, 63(1), 1-18.
Ashmos, D. P. & Duchon, D. (2000). Spirituality at work: A conceptualization and measure. Journal of Management Inquiry, 9(2), 134-145.
Benefiel, M., Fry, L. W. & Geigle, D. (2014). Spirituality and religion in the workplace: History, theory, and research. Psychology of Religion and Spirituality, 6(3), 175-187.
Cameron, K. S. & Quinn, R. E. (2011). Diagnosing and changing organizational culture: Based on the competing values framework (3rd ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Denison, D. R. (1990). Corporate culture and organizational effectiveness. New York: Wiley.
Devvrat. (2025). Examining the role of spiritual well-being and employee engagement in the relationship between strategic management, innovation, and customer satisfaction in the management sector. International Journal of Scientific Research in Humanities and Social Sciences, 2(6), 119-128.
Ellison, C. W. (1983). Spiritual well-being: Conceptualization and measurement. Journal of Psychology and Theology, 11(4), 330-340.
Fisher, J. (1998). Spiritual health: Its nature and place in the school curriculum. Journal of Religious Education, 47(2), 9-16.
Fisher, J. (2010). Development and application of a spiritual well-being questionnaire called SHALOM. Religious Education Journal of Australia, 26(2), 9-14.
Fry, L. W. (2003). Toward a theory of spiritual leadership. The Leadership Quarterly, 14(6), 693-727.
Fry, L. W. & Kriger, M. (2009). Towards a theory of being-centered leadership: Multiple levels of being as context for effective leadership. Human Relations, 62(11), 1667-1696.
Garg, N. & Saini, D. (2024). Workplace spirituality and creativity: A review and research agenda. Journal of Business Ethics, 189(3), 451-468.
Garg, N. & Sharma, N. (2024). Does spirituality at work promote work-to-family enrichment among Indian female employees. International Journal of Organizational Analysis, 33(8),1809–1830.
Garg, N. & Yadav, N. (2014). The impact of spiritual intelligence on organizational commitment: A study of MSMEs in India. Vision: The Journal of Business Perspective, 18(2), 109-119.
Giacalone, R. A. & Promislo, M. D. (2010). Unethical and unwell: Decrements in well-being and unethical activity at work. Journal of Business Ethics, 91(2), 275-297.
Gomez, R. & Fisher, J. (2003). Domains of spiritual well-being and development and validation of the spiritual well-being questionnaire. Personality and Individual Differences, 35(8), 1975-1991.
Grant, A. M. (2012). Giving time, time after time: Work design and sustained employee participation in corporate volunteering. Academy of Management Review, 37(4), 589-615.
Kaur, S. & Kumar, R. (2024). Workplace spirituality: A systematic review and future research agenda. Journal of Management, Spirituality & Religion, 21(1), 83-128.
Kolodinsky, R. W., Giacalone, R. A. & Jurkiewicz, C. L. (2008). Workplace values and outcomes: Exploring personal, organizational, and interactive workplace spirituality. Journal of Business Ethics, 81(2), 465-480.
Koul, S. (2025). Does workplace spirituality enhance employee well-being The mediating role of workplace happiness. Global Business and Organizational Excellence, 44(2), 35-50.
Lips-Wiersma, M. & Wright, S. (2012). Measuring the meaning of meaningful work: Development and validation of the Comprehensive Meaningful Work Scale (CMWS). Group & Organization Management, 37(5), 655-685.
Milliman, J., Czaplewski, A. J. & Ferguson, J. (2003). Workplace spirituality and employee work attitudes: An exploratory empirical assessment. Journal of Organizational Change Management, 16(4), 426-447.
Mitroff, I. I. (2003). Do not promote religion, promote spirituality: A grand idea whose time has come. Journal of Organizational Change Management, 16(4), 384-386.
Mowday, R. T., Porter, L. W. & Steers, R. M. (1982). Employee-organization linkages: The psychology of commitment, absenteeism, and turnover. New York: Academic Press.
Petchsawang, P. & Duchon, D. (2012). Workplace spirituality, meditation, and work performance. Journal of Management, Spirituality & Religion, 9(2), 189-208.
Petchsom, T. (2018). Spiritual well-being in the workplace: A literature review. Journal of Human Resources and Organization Development, 10(2), 1-15.
Reb, J., Narayanan, J. & Ho, Z. W. (2015). Mindfulness at work: Antecedents and consequences of employee awareness and absent-mindedness. Mindfulness, 6(1), 111-122.
Rego, A. & Pina e Cunha, M. (2008). Workplace spirituality and organizational commitment: An empirical study. Journal of Organizational Change Management, 21(1), 53-75.
Schein, E. H. (2010). Organizational culture and leadership (4th ed.). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Steger, M. F., Dik, B. J. & Duffy, R. D. (2012). Measuring meaningful work: The Work and Meaning Inventory (WAMI). Journal of Career Assessment, 20(3), 322-337.
Vilas Kulkarni, R., Gupta, M. & Singh, V. (2024). Exploring workplace spirituality, mindfulness, digital technology, and psychological well-being: A complex interplay in organizational contexts. Acta Psychologica, 251, Article 104597.
