อธิปไตยแห่งรัฐธรรมนูญในยุคดิจิทัล บทวิเคราะห์นิติวิธีของสภาแห่งรัฐฝรั่งเศสในคดี French Data Network สู่การถ่วงดุลระหว่างความมั่นคงแห่งชาติกับสิทธิในข้อมูลส่วนบุคคล
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
บทความนี้มุ่งวิเคราะห์วิกฤตการณ์ความขัดแย้งของบรรทัดฐานกฎหมายระหว่างความมั่นคงของรัฐกับสิทธิความเป็นส่วนตัวในยุคดิจิทัล ผ่านกรณีศึกษาคำวินิจฉัยเชิงประวัติศาสตร์ของสภาแห่งรัฐฝรั่งเศส (Conseil d”État) ที่ประชุมใหญ่ ลงวันที่ 21 เมษายน 2021 ในคดี French Data Network et autres ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการวางสถานะทางกฎหมายของการจัดเก็บข้อมูลจราจรทางคอมพิวเตอร์ (Conservation des données de connexion) ท่ามกลางแรงกดดันจากศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรปที่มีแนววินิจฉัยห้ามมิให้รัฐจัดเก็บข้อมูลเป็นการทั่วไปและไม่เจาะจง (Conservation généralisée et indifférenciée)
ผลการศึกษาพบว่า สภาแห่งรัฐได้ใช้นิติวิธีอันแยบยลในการหลีกเลี่ยงสงครามระหว่างตุลาการโดยมิได้ประกาศตัดขาดอำนาจของศาลยุโรป แต่กลับเลือกใช้การตีความกฎหมายแบบประสานประโยชน์เพื่อยืนยันหลักความเป็นกฎหมายสูงสุดของรัฐธรรมนูญ (Primauté de la Constitution) เหนือกฎหมายลำดับรองของสหภาพยุโรป ในกรณีที่มีความเสี่ยงต่อการกระทบกระเทือนสาระสำคัญของเอกลักษณ์ทางรัฐธรรมนูญ พร้อมทั้งวางหลักกฎหมายใหม่โดยจำแนกประเภทความเข้มข้นของการจัดเก็บข้อมูลระหว่าง “เลขที่อยู่ไอพี” (Adresse IP) กับข้อมูลจราจรอื่น ๆ และนิยามเงื่อนไข “ภัยคุกคามร้ายแรงต่อความมั่นคงแห่งชาติ” (Menace grave pour la sécurité nationale) ให้สอดคล้องกับบริบทความเป็นจริง เพื่อรักษาไว้ซึ่งเครื่องมือในการสืบสวนสอบสวนทางอาญาและการป้องกันการก่อการร้าย
บทความนี้จึงนำเสนอข้อมูลและความเห็นทางวิชาการเพื่อเป็นกรณีศึกษาเปรียบเทียบเป็นแนวทางพิจารณาสำหรับประเทศไทยในการออกแบบกฎหมายความมั่นคงไซเบอร์และกฎหมายว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ ให้มีดุลยภาพที่ยั่งยืนระหว่างอำนาจอธิปไตยของรัฐในการรักษาความสงบเรียบร้อยกับพันธกรณีในการคุ้มครองสิทธิข้อมูลส่วนบุคคลตามมาตรฐานสากล
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
##default.contextSettings.thaijo.licenseTerms##เอกสารอ้างอิง
กฎหมาย (Normes juridiques)
1 กฎหมายต่างประเทศและระหว่างประเทศ
Charte des droits fondamentaux de l’Union européenne.
Constitution du 4 octobre 1958 (France).
Directive 2002/58/CE du Parlement européen et du Conseil du 12 juillet 2002 (Directive vie privée et communications électroniques).
Règlement (UE) 2016/679 du Parlement européen et du Conseil du 27 avril 2016 (RGPD).
Code de la sécurité intérieure (France).
Code des postes et des communications électroniques (France).
Loi n° 2004-575 du 21 juin 2004 pour la confiance dans l'économie numérique (LCEN, France).
Traité sur l'Union européenne (Traité de Lisbonne).
2 กฎหมายไทย
พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ. 2562.
พระราชบัญญัติการรักษาความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ พ.ศ. 2562.
พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550 (และที่แก้ไขเพิ่มเติม).
คำวินิจฉัยของศาล (Jurisprudence)
1 ศาลยุติธรรมแห่งสหภาพยุโรป (Cour de justice de l'Union européenne)
CJUE, Gde ch., 6 octobre 2020, La Quadrature du Net et autres, aff. jointes C-511/18, C-512/18 et C-520/18, ECLI:EU:C:2020:791.
2 ศาลฝรั่งเศส (Juridictions françaises)
Conseil d’État, Ass., 21 avril 2021, French Data Network et autres, n° 393099 (และดูบทวิเคราะห์ประกอบ Analyse de la décision และคำแถลงการณ์ตุลาการผู้แถลงคดี Conclusions de M. Alexandre Lallet ทาง https://www.conseil-etat.fr/arianeweb).
Conseil d’État, Ass., 8 février 2007, Société Arcelor Atlantique et Lorraine et autres, n° 287110.
Conseil constitutionnel, 12 juin 2025, décision n° 2025-885 DC, Loi visant à sortir la France du piège du narcotrafic.
3 ศาลเยอรมัน (Juridictions allemandes)
BVerfG, Urteil des Zweiten Senats vom 5. Mai 2020 - 2 BvR 859/15 - (Weiss / PSPP).
BVerfG, 29 mai 1974, Internationale Handelsgesellschaft mbH (BVerfGE 37, 271 - Solange I).
เอกสารวิชาการ (Doctrine)
AZOULAI, L. et RITLENG, D. « “L’État, c’est moi”. Le Conseil d’État, la sécurité et la conservation des données », Revue trimestrielle de droit européen (RTD eur.), 2021.
BERTRAND, B. « L’arrêt French Data Network du Conseil d’Etat : un dialogue des juges en trompe l’œil », Le Club des juristes, 7 mai 2021, [en ligne].
DE MONTECLER, M.-C. « Conservation des données : la guerre des juges n’aura pas lieu », Dalloz actualité, 26 avril 2021, [en ligne].
DUPRÉ DE BOULOIS, X. (dir.), Les grands arrêts du droit des libertés fondamentales, 5e éd., Paris, Dalloz, 2025.
GRYNBAUM, L., Droit des activités numériques, 2e éd., Paris, Dalloz, 2023.
MILLET, F.-X. « Le glissement jurisprudentiel en matière de données de connexion : l'expansion des compétences de l'Union et sa réception dans les États membres », RFDA, 2023.
ทรัพยากรอื่น ๆ (Autres sources)
Vie-publique, « Qu'est-ce que la Charte des droits fondamentaux de l'Union européenne ? », 9 août 2024, [en ligne].
Minority Report (ภาพยนตร์), กำกับโดย Steven Spielberg, ค่าย 20th Century Fox / DreamWorks Pictures, 2002.
