การประเมินผลลัพธ์โครงการเกษตรทฤษฎีใหม่ด้วยแบบจำลองเชิงตรรกะและความสัมพันธ์กับเกษตรปลอดภัย

บทคัดย่อ

โครงการพัฒนาเกษตรกรรมยั่งยืน (เกษตรทฤษฎีใหม่) ปี 2566 มุ่งเน้นให้เกษตรกรปรับเปลี่ยนแนวคิดการผลิตสินค้าระบบเกษตรปลอดภัยในพื้นที่เกษตรทฤษฎีใหม่ ประชากรเป้าหมาย 71 จังหวัด เกษตรกร 10,900 ราย ดำเนินการโดยหน่วยงานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ 7 หน่วยงาน ในการประเมินผลมีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลลัพธ์จากการดำเนินงานและเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ของการทำเกษตรทฤษฎีใหม่กับความพร้อมในการทำเกษตรปลอดภัย โดยประยุกต์ใช้แบบจำลองเชิงตรรกะเป็นกรอบแนวคิด เก็บรวบรวมข้อมูลจากกลุ่มตัวอย่าง 22 จังหวัดด้วยวิธีเฉพาะเจาะจง จำนวน 327 ตัวอย่าง เก็บข้อมูลด้วยแบบสอบถาม วิเคราะห์ด้วยสถิติพรรณนาและสถิติไคสแควร์ ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรร้อยละ 13.46 เริ่มปรับเปลี่ยนรูปแบบการผลิตจากเกษตรทั่วไปเข้าสู่ระบบเกษตรปลอดภัย ในเรื่องความสัมพันธ์ การจัดสรรรพื้นที่ตามหลักเกษตรทฤษฎีใหม่มีความสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับความพร้อมในการทำเกษตรปลอดภัย การมีน้ำใช้เพียงพอตลอดปีและมูลค่าอาหารบริโภคในครัวเรือน อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาถึงปัจจัยด้านความรู้ พบว่าระดับความรู้เกี่ยวกับระบบการผลิตสินค้าเกษตรปลอดภัยพบว่าไม่มีความสัมพันธ์ทางสถิติกับความพร้อมในการปฏิบัติที่ระดับนัยสำคัญ 0.1 แสดงว่าปัจจัยความสำเร็จของการทำเกษตรปลอดภัยในพื้นที่นั้นไม่ได้ขึ้นอยู่กับการรับรู้ข้อมูลเพียงอย่างเดียวแต่ขึ้นอยู่กับความพร้อมเชิงโครงสร้างพื้นฐานของแปลงเกษตรเป็นสำคัญ ข้อค้นพบและข้อเสนอแนะ ควรปรับกระบวนการส่งเสริมโดยเน้นความต่อเนื่องอย่างน้อย 2 ปี ในระยะต่อไปควรพิจารณาปรับเปลี่ยนการใช้งบประมาณจากที่เน้นการจัดอบรมให้ความรู้ในเชิงทฤษฎี มาเป็นการสนับสนุนการปรับปรุงโครงสร้างพื้นที่แปลง