วารสารพิพัฒนสังคม

บทบรรณาธิการ

วารสารพิพัฒนสังคม Journal of Social Development Research and Practice — 2026-04-12

สารบัญ

วารสารพิพัฒนสังคม Journal of Social Development Research and Practice — 2026-04-12

การวิเคราะห์แนวทางการพัฒนากลุ่มอาชีพในชุมชน กรณีศึกษากลุ่มวิสาหกิจชุมชนปั้นหม้อเขียนสี บ้านพิพิธภัณฑ์ ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี

ชุติพงศ์ คงสันเทียะ — 2026-04-10

วัตถุประสงค์: 1) เพื่อศึกษาศักยภาพการพัฒนา และ 2) เพื่อวิเคราะห์แนวทางการพัฒนากลุ่มอาชีพวิสาหกิจชุมชนปั้นหม้อเขียนสี บ้านพิพิธภัณฑ์ ตำบลบ้านเชียง อำเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี

วิธีการศึกษา: ใช้ระเบียบวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ โดยวิธีการเลือกผู้ให้ข้อมูลสำคัญแบบเจาะจง ได้แก่ สมาชิกวิสาหกิจชุมชนปั้นหม้อเขียนสี จำนวน 20 คน เก็บข้อมูลด้วยการสัมภาษณ์เชิงลึก การสนทนากลุ่ม และการสังเกตการณ์แบบมีส่วนร่วม โดยใช้วิธีการตรวจสอบและวิเคราะห์ข้อมูลแบบสามเส้า ร่วมกับการใช้เทคนิค SWOT Analysis และ TOWS Matrix เพื่อวิเคราะห์แนวทางการพัฒนา

ข้อค้นพบ: ศักยภาพสำคัญของวิสาหกิจชุมชน คือจุดแข็งด้านอัตลักษณ์ผลิตภัณฑ์ ความสามารถของผู้นำ การมีศูนย์การเรียนรู้ที่มีกิจกรรมหลากหลาย การมีเครือข่ายกลุ่มอาชีพ และมีโอกาสด้านการสนับสนุนจากหน่วยงานภายนอก นโยบายรัฐบาล และการเป็นแหล่งมรดกโลกและชุมชนท่องเที่ยว ส่วนปัญหาที่พบได้แก่ ข้อจำกัดของจำนวนบุคลากร สถานที่ ระบบการถ่ายทอดองค์ความรู้ วัตถุดิบ ทรัพยากร และคู่แข่งจากผลิตเชิงอุตสาหกรรมและตลาดออนไลน์ ส่วนผลการวิเคราะห์แนวทางการพัฒนากลุ่มอาชีพได้เป็น 4 ด้าน ได้แก่ 1) ด้านการจัดการกลุ่ม 2) ด้านเศรษฐกิจและการตลาด 3) ด้านผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ และ 4) ด้านความรู้และทักษะอาชีพของสมาชิก

การประยุกต์ใช้จากการศึกษานี้: นำไปวางแผนและออกแบบกิจกรรมเพื่อพัฒนากลุ่มอาชีพในระยะเร่งด่วน ระยะกลาง และระยะยาว และใช้เพื่อวางแผนพัฒนาเครือข่ายกลุ่มอาชีพโดยองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นในพื้นที่

การรับรู้ข่าวสารเกี่ยวกับการแพร่ระบาดของโรคแอนแทรกซ์ในโคเนื้อ: กรณีศึกษา เกษตรกร ผู้เลี้ยงโคเนื้อในพื้นที่อำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย

กิติศักดิ์ ทองมีทิพย์ — 2026-04-10

วัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาบริบทและลักษณะทั่วไปของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อในอำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย และ 2) ศึกษาระดับการรับรู้ข่าวสารเกี่ยวกับการแพร่ระบาดของโรคแอนแทรกซ์ในโคเนื้อของเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อในจังหวัดเลย

วิธีการศึกษา: งานวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ (Quantitative research) กลุ่มตัวอย่างคือเกษตรกรผู้เลี้ยงโคเนื้อในอำเภอท่าลี่ จังหวัดเลย จำนวน 91 ราย ซึ่งได้มาโดยการสุ่มตัวอย่างแบบเฉพาะเจาะจง เครื่องมือหลักที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูลคือแบบสอบถาม (Questionnaire) วิเคราะห์ข้อมูลใช้สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive statistics) ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ข้อค้นพบ: ผลการวิจัย พบว่า กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชาย มีอายุเฉลี่ย 51 ปีขึ้นไป มีลักษณะการเลี้ยงโคเนื้อแบบกึ่งพาณิชย์ (Semi-commercial) ระดับการรับรู้ข่าวสารเกี่ยวกับโรคแอนแทรกซ์ ภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย = 3.20) ขณะที่ระดับพฤติกรรมการป้องกันโรคอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย = 3.64) และระดับการสื่อสารและการมีส่วนร่วมอยู่ในระดับมาก (ค่าเฉลี่ย = 4.15) โดยเครือข่ายชุมชนเป็นช่องทางที่เกษตรกรเชื่อถือและรับรู้ข่าวสารมากที่สุด

การประยุกต์ใช้จากการศึกษานี้: ผลการวิจัยนี้สะท้อนให้เห็นถึง ช่องว่างในการสื่อสารความเสี่ยงที่ต้องได้รับการแก้ไขอย่างเร่งด่วน ดังนั้น หน่วยงานที่เกี่ยวข้องควรปรับกลยุทธ์การสื่อสารเชิงรุก โดยเน้นการสื่อสารแบบมีส่วนร่วมผ่านเครือข่ายชุมชน และเน้นย้ำเนื้อหาที่เกษตรกรยังขาดความเข้าใจ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในประเด็นเกี่ยวกับการจัดการซากสัตว์และการควบคุมสปอร์เชื้อในสิ่งแวดล้อม

ทัศนคติของวัยรุ่นที่มีต่อขนมข้าวแดกงาในพื้นที่ตำบลเมือง อำเภอเมือง จังหวัดเลย

กิติศักดิ์ ทองมีทิพย์ — 2026-04-11

วัตถุประสงค์: การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาประวัติความเป็นมาและคุณค่าทางวัฒนธรรมในชุมชนของขนมข้าวแดกงาในพื้นที่ตำบลเมือง อำเภอเมือง จังหวัดเลย และ 2) ศึกษาทัศนคติของวัยรุ่นที่มีต่อขนมข้าวแดกงาในพื้นที่ ตำบลเมือง อำเภอเมือง จังหวัดเลย

วิธีการศึกษา: การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างคือวัยรุ่น อายุ 21-22 ปี ในพื้นที่ตำบลเมือง อำเภอเมือง จังหวัดเลย จำนวน 50 คน ได้มาโดยแบบสัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บข้อมูล คือ แบบสอบถาม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา ได้แก่ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ข้อค้นพบ: วัยรุ่นส่วนใหญ่เป็นเพศหญิง อายุเฉลี่ย 21-22 ปี วัยรุ่นมีระดับความรู้และความผูกพันกับขนมพื้นถิ่นในระดับต่ำ ผลการวิจัยพบว่า ส่วนใหญ่ไม่รู้จักขนมข้าวแดกงา จำนวน 26 คน (ร้อยละ 52.00) และไม่ทราบความเชื่อมโยงของขนมกับประเพณีหรือเทศกาลชุมชน จำนวน 27 คน (ร้อยละ 54.00) นอกจากนี้ กลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่ ไม่เห็นการทำขนมในโอกาสพิเศษที่บ้านหรือชุมชน จำนวน 32 คน (ร้อยละ 64.00) ซึ่งสะท้อนถึงการลดลงของกลไกการถ่ายทอดภูมิปัญญาในชีวิตประจำวัน โดยภาพรวมวัยรุ่นมีทัศนคติที่ดีต่อขนมข้าวแดกงาอยู่ในระดับมาก

การประยุกต์ใช้จากการศึกษานี้: ผลการวิจัยสะท้อนให้เห็นถึงสถานการณ์ที่เปราะบางของภูมิปัญญาอาหารท้องถิ่นภายใต้บริบทสังคมเมือง ดังนั้น การนำผลการวิจัยไปใช้ประโยชน์จึงมุ่งเน้นการสร้างกลไกการอนุรักษ์เชิงรุก และการส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจอย่างยั่งยืน

การพัฒนารูปแบบการพยาบาลในการบำบัดรักษาและฟื้นฟูสมรรถภาพผู้เสพ ผู้ติดสารเสพติด โรงพยาบาลเหนือคลอง จังหวัดกระบี่

นริสา รัตนวงศ์ — 2026-04-11

วัตถุประสงค์: เพื่อพัฒนาและประเมินประสิทธิผลของรูปแบบการพยาบาลในการบำบัดและฟื้นฟูผู้เสพและผู้ติดสารเสพติด โรงพยาบาลเหนือคลอง จังหวัดกระบี่ โดยมุ่งเสริมสร้างความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม เพิ่มแรงจูงใจภายใน พัฒนาพฤติกรรมการเลิกยา และลดการกลับไปใช้สารเสพติดซ้ำ

วิธีการศึกษา: การวิจัยและพัฒนา ดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ 1) ศึกษาบริบทระบบบำบัดจากแบบสอบถาม 135 ราย และสัมภาษณ์เชิงลึก 15 ราย 2) พัฒนาและตรวจสอบรูปแบบการพยาบาล และ 3) ทดลองใช้กับผู้เสพและผู้ติดสารเสพติด 40 ราย ใช้เครื่องมือวิจัยเป็นแบบสอบถาม 7 ฉบับ ได้แก่ ข้อมูลทั่วไป สัมภาษณ์กึ่งโครงสร้าง ประเมินความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ประเมินแรงจูงใจภายใน ประเมินพฤติกรรมการเลิกยา ติดตามการกลับไปใช้ซ้ำ และความพึงพอใจ มีค่าความตรงเชิงเนื้อหา IOC = 0.90–1.00 และค่าความเชื่อมั่น α = 0.82–0.91 วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนา Paired t-test และการวิเคราะห์เนื้อหา

ข้อค้นพบ: ระยะที่ 1 พบว่ากลุ่มตัวอย่างส่วนใหญ่เป็นเพศชายวัยแรงงาน ระบบบำบัดมีความเข้มแข็งด้านโครงสร้างและการเข้าถึงบริการ (ค่าเฉลี่ย = 4.05–4.39) แต่ยังมีข้อจำกัดด้านแรงจูงใจภายใน การมีส่วนร่วมของครอบครัว–ชุมชน และการดูแลด้านจิตใจ–จิตวิญญาณ (ค่าเฉลี่ย = 2.36–2.48) ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการพยาบาลแบบองค์รวม 4 ขั้นตอน ได้แก่ การประเมินรายบุคคล การบำบัดเชิงจิตสังคม–จิตวิญญาณ การเสริมแรงจูงใจและทักษะจัดการความเสี่ยง และการติดตามป้องกันการกลับไปใช้ซ้ำ ระยะที่ 3 หลังดำเนินโปรแกรม 30 วัน พบว่าความพร้อมในการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม แรงจูงใจภายใน และพฤติกรรมการเลิกยาเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<0.01) อัตราการกลับไปใช้ซ้ำลดลงเหลือร้อยละ 10 และความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก

การประยุกต์ใช้: รูปแบบการพยาบาลแบบนี้สามารถนำไปใช้เพื่อส่งเสริมการเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม เพิ่มแรงจูงใจภายใน และลดการกลับไปใช้สารเสพติดซ้ำ ผ่านการดูแลบูรณาการด้านชีวภาพ จิตใจ สังคม และจิตวิญญาณในบริบทที่ใกล้เคียงกัน

ทักษะการรู้ดิจิทัลของนักศึกษาระดับปริญญาตรี คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช

นิตยรัตน์ ขวัญคง — 2026-04-12

วัตถุประสงค์: 1) เพื่อศึกษาระดับทักษะการรู้ดิจิทัล และ 2) เพื่อศึกษาปัญหาการรู้ดิจิทัลของนักศึกษาระดับปริญญาตรี คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช

วิธีการศึกษา: เป็นการวิจัยแบบเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่างคือ นักศึกษาระดับปริญญาตรีคณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช จำนวน 318 คน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยคือ แบบสอบถาม ประกอบด้วย ข้อมูลเบื้องต้นของผู้ตอบแบบสอบถาม ระดับการรู้ดิจิทัลของนักศึกษา และปัญหาการรู้ดิจิทัลของนักศึกษา คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏนครศรีธรรมราช ดำเนินการเก็บรวบรวมข้อมูลเป็นระยะเวลา 1 เดือน และได้รับแบบสอบถามกลับคืนมา จำนวน 350 ชุด วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าความถี่ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และค่าส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน

ข้อค้นพบ: นักศึกษามีระดับการรู้ดิจิทัล ภาพรวมอยู่ในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ย = 4.51) ด้านการเข้าใจดิจิทัล พบว่า นักศึกษารับรู้การจัดเก็บและเรียกคืนข้อมูลสารสนเทศได้อย่างเป็นระบบ (ค่าเฉลี่ย = 4.54) ด้านการเข้าถึงดิจิทัล พบว่า นักศึกษาเข้าถึงข้อมูลโดยไม่ละเมิดสิทธิส่วนบุคคลผู้อื่น (ค่าเฉลี่ย = 4.57) ด้านการใช้ดิจิทัล พบว่า นักศึกษาใช้โซเซียลมีเดียอย่างเข้าใจ มีสติ มีจริยธรรม และใช้สื่อดิจิทัลอย่างเหมาะสมกับวัตถุประสงค์การใช้งาน (ค่าเฉลี่ย = 4.57 และ 4.57) ในส่วนของปัญหาการรู้ดิจิทัล ภาพรวมอยู่ในระดับปานกลาง (ค่าเฉลี่ย = 2.80) ส่วนใหญ่พบว่า การเรียนรู้ที่เน้นทฤษฎีมากกว่าการปฏิบัติในการใช้เทคโนโลยี (ค่าเฉลี่ย = 2.89)

การประยุกต์ใช้จากการศึกษานี้: ผลการวิจัยสะท้อนถึงความสามารถของนักศึกษาในการใช้เครื่องมือ อุปกรณ์ และเทคโนโลยีสมัยใหม่ได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ ครอบคลุมทั้งการเรียนรู้ การแก้ปัญหา การสื่อสาร และการคิดเชิงวิพากษ์ รวมถึงความสามารถในการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง