ผลของโปรแกรมการจัดการตนเองในการออกกำลังกายในผู้ที่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อมในจังหวัดกาญจนบุรี
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบเกี่ยวกับองค์ประกอบและประสิทธิผลของโปรแกรมการจัดการตนเองในการออกกำลังกายสำหรับผู้ที่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อม 2) พัฒนาโปรแกรมการจัดการตนเองในการออกกำลังกายในผู้ที่เป็นโรคข้อเข่าเสื่อมในจังหวัดกาญจนบุรี 3) ประเมินความเหมาะสมของโปรแกรมที่พัฒนาขึ้น การวิจัยใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ดำเนินการ 3 ระยะ ได้แก่ ระยะที่ 1 การทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบและการวิเคราะห์แบบ Meta-analysis จากฐานข้อมูล 5 แหล่ง (PubMed, Scopus, Web of Science, Cochrane Library และ CINAHL) ในช่วงปี พ.ศ. 2562-2568 ระยะที่ 2 การพัฒนาโปรแกรมโดยการสนทนากลุ่มกับผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย 5 คน และระยะที่ 3 การประเมินความเหมาะสมโดยผู้ทรงคุณวุฒิ 5 คน ตามแนวทาง Connoisseurship Evaluation
ผลการวิจัยพบว่า 1) จากการทบทวนวรรณกรรมอย่างเป็นระบบตามแนวทาง PRISMA ได้งานวิจัยที่ผ่านเกณฑ์สำหรับทบทวนวรรณกรรมเชิงระบบ 63 เรื่อง และวิเคราะห์แบบ Meta-analysis จำนวน
11 เรื่อง ผลการวิเคราะห์การทบทวนวรรณกรรม พบว่า โปรแกรมการจัดการตนเองในการออกกำลังกายมีประสิทธิผลสูงในการลดอาการปวด (Pooled SMD = -0.921, 95% CI: -1.038 ถึง -0.804, p < 0.001) และมีประสิทธิผลในการเพิ่มความรับรู้ความสามารถตนเอง (Pooled SMD = 0.786, 95% CI: 0.644 ถึง 0.928, p < 0.001) ทั้งสองตัวชี้วัดมีขนาดผลระดับปานกลางถึงใหญ่ตามเกณฑ์ของโคเฮน (Cohen) โปรแกรมที่มีประสิทธิผลสูงต้องมีองค์ประกอบสำคัญ 4 ด้าน ได้แก่ การให้ความรู้ การออกกำลังกายเฉพาะบุคคล การตั้งเป้าหมาย และการจัดการความเจ็บปวด 2) จากการสังเคราะห์ผลการทบทวนวรรณกรรมและข้อมูลจากการสนทนากลุ่ม ได้โปรแกรมการจัดการตนเองในการออกกำลังกาย ระยะเวลา 12 สัปดาห์ ประกอบด้วย 6 โมดูล บนพื้นฐานทฤษฎีการกำกับตนเองของ Kanfer and Gaelick-Buys (1991) และทฤษฎีความสามารถตนเองของ Bandura (1997) ผ่านการตรวจสอบความตรงตามเนื้อหา (CVI = 0.94) และ 3) ผลการประเมินโดยผู้ทรงคุณวุฒิพบว่าโปรแกรมมีความเหมาะสมในระดับมากที่สุด (ค่าเฉลี่ยรวม = 4.59, S.D. = 0.49)
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข. (2566). รายงานสถานการณ์โรคข้อเข่าเสื่อมในประเทศไทย ประจำปี 2566. นนทบุรี: กรมการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข.
สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาญจนบุรี. (2566). รายงานสถานการณ์สุขภาพประชาชนจังหวัดกาญจนบุรี ประจำปี 2566. กาญจนบุรี: สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดกาญจนบุรี.
สุรเกียรติ อาชานานุภาพ. (2551). ตำราอายุรศาสตร์ 4. กรุงเทพฯ: หมอชาวบ้าน.
Abramoff, B. & Caldera, F. E. (2020). Osteoarthritis: Pathology, diagnosis, and treatment options. Medical Clinics of North America, 104(2), 293-311.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York: W. H. Freeman.
Bannuru, R. R., et al. (2019). OARSI guidelines for the non-surgical management of knee, hip, and polyarticular osteoarthritis. Osteoarthritis and Cartilage, 27(11), 1578-1589.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences. (2nd ed.). Hillsdale: Lawrence Erlbaum Associates.
Eisner, E. W. (1991). The enlightened eye: Qualitative inquiry and the enhancement of educational practice. New York: Macmillan.
Fransen, M., et al. (2015). Exercise for osteoarthritis of the knee. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2015(1), CD004376.
Goh, S. L., et al. (2019). Relative efficacy of different exercises for pain, function, performance and quality of life in knee and hip osteoarthritis: Systematic review and network meta-analysis. Sports Medicine, 49(5), 743-761.
Guba, E. G. & Lincoln, Y. S. (1989). Fourth generation evaluation. Newbury Park: Sage.
Hunter, D. J. & Bierma-Zeinstra, S. (2019). Osteoarthritis. The Lancet, 393(10182), 1745-1759.
Hurley, M., et al. (2018). Exercise interventions and patient beliefs for people with hip, knee or hip and knee osteoarthritis: A mixed methods review. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2018(4), CD010842.
Israel, B. A., et al. (2010). Community-based participatory research: A capacity-building approach for policy advocacy aimed at eliminating health disparities. American Journal of Public Health, 100(11), 2094-2102.
Kanfer, F. H. & Gaelick-Buys, L. (1991). Self-management methods. In F. H. Kanfer & A. P. Goldstein (Eds.). Helping people change: A textbook of methods. (4th ed., pp. 305-360). New York: Pergamon Press.
Kolasinski, S. L., et al. (2020). 2019 American College of Rheumatology/Arthritis Foundation guideline for the management of osteoarthritis of the hand, hip, and knee. Arthritis & Rheumatology, 72(2), 220-233.
Kuptniratsaikul, V., Tosayanonda, O., Nilganuwong, S. & Thamalikitkul, V. (2002). The epidemiology of osteoarthritis of the knee in elderly patients living in the urban area of Bangkok. Journal of the Medical Association of Thailand, 85(2), 154-161.
Landis, J. R. & Koch, G. G. (1977). The measurement of observer agreement for categorical data. Biometrics, 33(1), 159-174.
Polit, D. F. & Beck, C. T. (2006). The content validity index: Are you sure you know what's being reported? Critique and recommendations. Research in Nursing & Health, 29(5), 489-497.
Safiri, S., et al. (2020). Global, regional and national burden of osteoarthritis 1990-2017: A systematic analysis of the Global Burden of Disease Study 2017. Annals of the Rheumatic Diseases, 79(6), 819-828.
Vos, T., et al. (2020). Global burden of 369 diseases and injuries in 204 countries and territories, 1990-2019: A systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. The Lancet, 396(10258), 1204-1222.
World Health Organization. (14 July 2023). Osteoarthritis. Retrieved March 9, 2026, from https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/osteoarthritis