รูปแบบการบริหารเพื่อพัฒนาภาวะผู้นำทางวิชาการของครูมัธยมศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก
Article Sidebar
Main Article Content
บทคัดย่อ
การวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำทางวิชาการของครูมัธยมศึกษาในเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก 2) ตรวจสอบความสอดคล้องของรูปแบบเชิงโครงสร้างกับข้อมูลเชิงประจักษ์ และ 3) พัฒนารูปแบบการบริหารเพื่อเสริมสร้างภาวะผู้นำดังกล่าว ใช้การวิจัยและพัฒนา 2 ระยะ ระยะที่ 1 ศึกษาและตรวจสอบรูปแบบเชิงโครงสร้างจากกลุ่มตัวอย่างครูมัธยมศึกษาในจังหวัดชลบุรี ระยอง และฉะเชิงเทรา จำนวน 300 คน ซึ่งได้จากการสุ่มแบบแบ่งชั้น เครื่องมือคือแบบสอบถาม ระยะที่ 2 พัฒนารูปแบบการบริหารโดยประยุกต์วงจรคุณภาพ ได้แก่ การวางแผน การดำเนินการการตรวจสอบ และการปรับปรุงแก้ไข ร่างรูปแบบได้รับการตรวจสอบผ่านการสนทนากลุ่มโดยผู้เชี่ยวชาญ 7 คน และประเมินความเหมาะสมและความเป็นไปได้โดยผู้บริหารสถานศึกษาและครูมัธยมศึกษา 30 คน เครื่องมือคือแบบสนทนากลุ่มและแบบประเมิน สถิติที่ใช้ ได้แก่ ความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน การถดถอยพหุคูณ โมเดลสมการโครงสร้าง และการวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า
1) ปัจจัยที่ส่งผลประกอบด้วยปัจจัยภายใน ได้แก่ ความเชื่อมั่นในตนเอง ความมุ่งมั่นในการทำงาน และความกล้าตัดสินใจ และปัจจัยภายนอก ได้แก่ บรรยากาศในการทำงาน 2) รูปแบบเชิงโครงสร้างสอดคล้องกับข้อมูลเชิงประจักษ์ในระดับยอมรับได้ และ 3) รูปแบบการบริหารที่พัฒนาขึ้นเป็นรูปแบบเชิงระบบตามวงจรคุณภาพ มุ่งพัฒนาปัจจัยที่ส่งผลต่อภาวะผู้นำทางวิชาการของครู ผลการประเมินพบว่ามีความเหมาะสมและความเป็นไปได้ในการนำไปใช้โดยรวมอยู่ในระดับมากที่สุด
Article Details
อนุญาตภายใต้เงื่อนไข Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
เอกสารอ้างอิง
กฤษฎาภิวัตน์ วงศ์ใหญ่, สมเกียรติ ตุ่นแก้ว และสุวดี อุปปินใจ. (2568). แนวทางการพัฒนาภาวะผู้นำ ทางวิชาการของครู โรงเรียนในพื้นที่ลักษณะพิเศษ อำเภอปง สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษา ประถมศึกษาพะเยา เขต 2. วารสารศึกษาศาสตร์ วิทยาลัยนครราชสีมา, 4(2), 174-188.
ขัณธ์ชัย อธิเกียรติ และธนารักษ์ สารเถื่อนแก้ว. (2560). การสอนแบบทันสมัยและเทคนิควิธีสอนแนวใหม่. สืบค้นเมื่อ 17 สิงหาคม 2569, จาก http://regis.skru.ac.th/RegisWeb/webpage/addnews/data/ 2017-07-24_078.pdf
ทิศนา แสงระวี และเรชา ชูสุวรรณ. (2565). ครูไทยกับการจัดการเรียนรู้ในยุค Digital Disruption. วารสารมหาจุฬานาครทรรศน์, 9(4), 13-26.
ธีรธร สุธีธร, สมชาย เทพแสง และสมบูรณ์ บูรศิริรักษ์. (2559). ภาวะผู้นำทางวิชาการของครูยุคใหม่. วารสารบริหารการศึกษา มศว, 13(24), 54-61.
ปิยนาถ ปิยสาธิต. (2565). Teachers’ leadership affecting teaching efficiency of Chinese language teachers in secondary schools. วารสารสถาบันเทคโนโลยีสุวรรณภูมิ, 8(1), 168-185.
มนตรี จิตจักร. (2566). ภาวะผู้นำทางวิชาการของครูในยุคดิจิทัลที่ส่งผลต่อคุณภาพผู้เรียนในโรงเรียน สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาสุรินทร์ เขต 2 (วิทยานิพนธ์ครุศาสตรมหาบัณฑิต). มหาวิทยาลัยราชภัฏร้อยเอ็ด.
วรรณา เจริญสุข. (2562). ภาวะผู้นำทางวิชาการของครู: แนวคิดและการประยุกต์ใช้ในโรงเรียน. กรุงเทพฯ: สำนักงานเขตพื้นที่การศึกษามัธยมศึกษา เขต 2.
สำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (2553). แนวทางการจัดการเรียนรู้ตามหลักสูตร แกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551. กรุงเทพฯ: ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.
สำนักงานคณะกรรมการนโยบายเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก. (2568). แผนปฏิบัติการและแผนการ ใช้จ่ายงบประมาณรายจ่ายประจำปี พ.ศ. 2568 และผลการดำเนินงาน ณ วันที่ 31 มีนาคม 2568. สืบค้นเมื่อ 17 สิงหาคม 2569, จาก https://www.eeco.or.th/wp-content/uploads/2025/11/แผนปฏิบัติการ-ปี-2568.pdf
สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษา. (2560). แผนการศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2560-2579. กรุงเทพฯ: พริกหวานกราฟฟิค.
สำนักงานเลขานุการของคณะกรรมการยุทธศาสตร์ชาติ. (2561). ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ. 2561-2580. กรุงเทพฯ: สำนักงานคณะกรรมการพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ.
สุภาพร รัตน์น้อย และคณะ. (2568). รูปแบบการ บริหารเพื่อพัฒนาประสิทธิผลการบริหารงานวิชาการของโรงเรียนมัธยมศึกษาในเขตตรวจราชการที่ 8. วารสารครุศาสตร์ปัญญา, 4(3), 106-119.
Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. New York, NY: W. H. Freeman.
Borg, W. R., & Gall, M. D. (1989). Educational research: An introduction (5th ed.). New York, NY: Longman.
Day, C., & Gu, Q. (2007). Variations in the conditions for teachers’ professional learning and development: Sustaining commitment and effectiveness over a career. Oxford Review of Education, 33(4), 423-443.
Deming, W. E. (1986). Out of the crisis. Cambridge, MA: MIT Center for Advanced Engineering Study.
Ertürk, R. (2023). The effect of teacher autonomy on teachers’ professional dedication. International Journal of Psychology and Educational Studies, 10(2), 494-507.
Fancera, S. F., & An, H. (2025). Promoting and supporting teacher leaders: The potential of targeted professional development. Research in Educational Administration & Leadership, 10(4), 946-981.
Firestone, W. A., & Pennell, J. R. (1993). Teacher commitment, working conditions, and differential incentive policies. Review of Educational Research, 63(4), 489-525.
Fullan, M. (2001). Leading in a culture of change. San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Glickman, C. D., Gordon, S. P., & Ross-Gordon, J. M. (2017). SuperVision and instructional leadership: A developmental approach (10th ed.). Upper Saddle River, NJ: Pearson.
Gningue, S. M., et al. (2022). The relationship between teacher leadership and school climate: Findings from a teacher-leadership project. Education Sciences, 12(11), Article 749.
Gümüş, S., Kılınç, A. Ç., & Bellibaş, M. Ş. (2022). The relationship between teacher leadership capacity at school and teacher self-efficacy: The mediating role of teacher professional learning. School Leadership & Management, 42(5), 478-497.
Harris, A., & Muijs, D. (2004). Improving schools through teacher leadership. London: Open University Press.
Hayak, M., Avidov-Ungar, O., & Bitton, I. (2025). Circles of support for teacher leadership implementing innovations at school: Point of view of teachers and school principals. Leadership and Policy in Schools, 24(4), 804-819.
Hord, S. M. (1997). Professional learning communities: Communities of continuous inquiry and improvement. Austin, TX: Southwest Educational Development Laboratory.
Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2005). Educational administration: Theory, research, and practice (7th ed.). New York, NY: McGraw-Hill.
Katzenmeyer, M., & Moller, G. (2009). Awakening the sleeping giant: Helping teachers develop as leaders (3rd ed.). Thousand Oaks, CA: Corwin Press.
Leithwood, K., Day, C., Sammons, P., Harris, A., & Hopkins, D. (2006). Successful school leadership: What it is and how it influences pupil learning. Nottingham: Department for Education and Skills.
Leithwood, K., & Riehl, C. (2003). What we know about successful school leadership. In W. Firestone & C. Riehl (Eds.), A new agenda for research in educational leadership (pp. 22-47). New York, NY: Teachers College Press.
Li, L., Zhu, H., & Li, H. (2022). School leadership enhances secondary students’ achievement in rural China through teacher commitment and collaborative culture. Frontiers in Psychology, 13, Article 894688.
Lieberman, A., & Miller, L. (2005). Teachers as leaders. In L. Darling-Hammond & J. Bransford (Eds.), Preparing teachers for a changing world: What teachers should learn and be able to do (pp. 299-318). San Francisco, CA: Jossey-Bass.
Luo, X., Alias, B. S., & Adnan, N. H. (2024). Exploring the interplay between teacher leadership and self-efficacy: A systematic literature review (2013–2024). Education Sciences, 14(9), Article 990.
Ng, P. T. (2019). Academic leadership and governance in higher education. Singapore: Springer.
O’Shea, C. (2021). Distributed leadership and innovative teaching practices. International Journal of Educational Research Open, 2, Article 100088.
Setyaningsih, S., & Sunaryo, W. (2021). Optimizing transformational leadership strengthening, self-efficacy, and job satisfaction to increase teacher commitment. International Journal of Instruction, 14(4), 427-438.
Sun, W., et al. (2024). The relationship between school organizational climate and teachers’ organizational citizenship behaviors: The mediating role of teaching efficacy and moderating role of optimistic traits. Behavioral Sciences, 14(12), Article 1130.
Tschannen-Moran, M., & Hoy, A. W. (2001). Teacher efficacy: Capturing an elusive construct. Teaching and Teacher Education, 17(7), 783-805.
York-Barr, J., & Duke, K. (2004). What do we know about teacher leadership? Findings from two decades of scholarship. Review of Educational Research, 74(3), 255-316.