วารสารวิชาการประเสริฐวิทย์

การเสริมสร้างคุณธรรมและจริยธรรมทางการเมืองการปกครอง

อภิชญา พรรณศรี — 2025-09-25

หลักคำสอนทางพระพุทธศาสนาหรือหลักพุทธธรรม เมื่อนำมาประยุกต์ใช้ในการเสริมสร้างคุณธรรมและจริยธรรมทางการเมืองปกครองแล้วย่อมทำให้องค์ประกอบต่างๆของการเมืองการปกครองมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล เป้าหมายความสำเร็จ คือ “ประโยชน์สุข” ของประชาชนเพื่อประชาชนและโดยประชาชนเอง เพราะประชาชน คือ เจ้าของประเทศ เป็นเจ้าของอำนาจอธิปไตยและเป็นใหญ่ในแผ่นดิน ดังนั้น กิจกรรมทางการเมืองการปกครองที่ผู้ปกครองหรือรัฐบาลทุกรัฐบาล พรรคการเมืองและ นักการเมืองทุกระดับ ทั้งระดับท้องถิ่นและระดับชาติ ควรประยุกต์ใช้ “หลักพุทธธรรม” นำไปเป็น “นโยบายและผลงาน” ของรัฐบาลและของพรรคการเมือง ทุกพรรคการเมืองควรประกาศเป็นนโยบายและแผนงานแม่บทในการพัฒนาบ้านเมือง ประชาชนพลเมืองทุกคนพร้อมกันประสานมือ ประสานใจพัฒนาประเทศโดยการประยุกต์ใช้ “หลักพุทธธรรม” นำมาเป็นแนวปฏิบัติในการครองตน ครองคน ครองงานและครองบ้านเมือง

การจัดการเรียนการสอนตามหลักไตรสิกขาเพื่อพัฒนาผู้เรียน

ธนกร ดรกมลกานต์ — 2025-09-25

การศึกษาหรือการเรียนรู้เป็นเรื่องที่สำคัญของมนุษย์ทุกคนและเป็นเครื่องมือในการพัฒนาศักยภาพของตนทั้งด้านความรู้ ความสามารถ คุณธรรม จริยธรรม สุขภาพ และการดำเนินชีวิตในสังคมอย่างมีความสุข และเป็นกระบวนการที่ทาให้มนุษย์เจริญงอกงามขึ้น การศึกษาหรือการเรียนรู้มีจุดมุ่งหมายเพื่อการสร้างคุณธรรมและ จริธรรมเกิดจากความรู้ และการฝึกจิตใจให้มีศีลธรรม เรียกว่า Character Development การฝึกจิตให้มีศีลธรรมต้องฝึกภาคปฏิบัติ มิใช่เพียงสอนคุณธรรมในภาคทฤษฎี การจัดการศึกษาขั้นพื้นฐานจะต้องสอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม สภาพแวดล้อม และความรู้ทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีที่เจริญก้าวหน้าอย่างรวดเร็ว เพื่อพัฒนาและเสริมสร้างศักยภาพคนในชาติให้สามารถเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ โดยการยกระดับคุณภาพการศึกษาและการเรียนรู้ให้มีคุณภาพและมาตรฐานระดับสากล การจัดการเรียนรู้ตามหลักไตรสิกขาเพื่อพัฒนาผู้เรียน เป็นกระบวนการที่เปิดโอกาสให้ผู้เรียนได้ปฏิบัติกับสิ่งที่เรียนจริงๆ แล้วพิจารณาให้เป็นประโยชน์คุณ โทษ ตามความเป็นจริงด้วยตนเอง แล้วนำความรู้นั้นมาเป็นหลักในการปฏิบัติตามอย่างจริงจัง ซึ่งเป็นกรอบแนวทางการเรียนรู้และข้อปฏิบัติที่เป็นหลักสำหรับฝึกอบรมพัฒนา กายวาจา จิตใจ และปัญญาให้เจริญงอกงามยิ่งขึ้นไปจนบรรลุจุดหมายสูงสุด 3 ขั้น ได้แก่ ศีล สมาธิ ปัญญา เพื่อมุ่งดับต้นเหตุแห่งความทุกข์ให้เกิดสภาวะสันติสุขของผู้ปฏิบัติ

วิเคราะห์ความสอดคล้องพระราชบัญญัติการปกครองคณะสงฆ์ พ.ศ. 2505 กับพระวินัย

พระมหาคมคาย สิริปญฺโญ — 2025-09-25

บทความวิชาการนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความสอดคล้องระหว่างพระราชบัญญัติการปกครองคณะสงฆ์ พ.ศ.2505 กับพระวินัย ผลการศึกษาพบว่า พระวินัยคือข้อห้าม ข้อบังคับ ข้ออนุญาต มารยาท จารีต และธรรมเนียมปฏิบัติ พระพุทธเจ้าทรงบัญญัติควบคุมสงฆ์โดยภาพรวมเพื่อป้องกันการกระทำที่ก่อให้เกิดความเสียหายทั้งต่อส่วนตัวและส่วนรวม เพื่อความเลื่อมใสศรัทธา และเพื่อรักษาความเลื่อมใสศรัทธาไว้ มีบทลงโทษแก่ผู้ทำผิดตามลักษณะของความผิดหรือการละเมิดสิกขาบทคือ ปาราชิกต้องแล้วต้องลาสิกขาออกไปเป็นคฤหัสถ์ สังฆาทิเสสต้องแล้วต้องอยู่ปริวาสกรรม อาบัติที่เหลือต้องแล้วต้องแสดงความผิดแก่ภิกษุอื่น (ปลงอาบัติ) เฉพาะนิสสัคคิยปาจิตตีย์ต้องแล้วต้องสละวัตถุจึงสามารถจะพ้นผิดได้ การบริหารคณะสงฆ์ในประเทศไทยในตอนหลังพระสงฆ์ละเมิดพระวินัยมากขึ้น การควบคุมด้วยสิกขาบทใช้ไม่ได้ผลดีดังเดิมจึงมีการตราพระราชบัญญัติการปกครองคณะสงฆ์ขึ้นซึ่งเป็นการประยุกต์รูปแบบพระราชบัญญัติของฝ่ายบ้านเมืองกับพระวินัย เมื่อเทียบกับการห้ามด้วยการลงโทษตามพระวินัยแล้วพระราชบัญญัติได้ผลดีกว่า เพราะสามารถที่จะจับกุมและลงโทษได้ทันที ไม่เป็นการปล่อยให้คนทำผิดลอยนวล แต่ในแง่ของการฝึกตนตามหลักพระพุทธศาสนาการลงโทษด้วยกฎหมายทำให้สถานะความเป็นสงฆ์ลดลงเหมือนชาวบ้านทั่วไป

วัฒนธรรมการเมือง

พระครูไพโรจน์ญาณโสภณ — 2025-09-25

วัฒนธรรมทางการเมือง ( Political Culture) เป็นเรื่องของความสัมพันธ์ระหว่างสมาชิกของสังคมการเมืองกับสังคมการเมืองในเชิงจิตวิทยา โดยวัฒนธรรมทางการเมืองที่สังคมการเมืองต้องการก็มักถูกปลูกฝังให้เป็นความคิด อุดมการณ์ ความเชื่อ ของสมาชิกในสังคมการเมืองนั้นๆ ดังนั้น วัฒนธรรมทางการเมืองจึงเป็นความคิด อุดมการณ์ ความเชื่อ ที่ขึ้นตรงกับกระบวนการสร้างความคิด อุดมการณ์ ความเชื่อ จากสถาบันในทางการเมืองต่างๆ ที่แปรผันต่างกันไปตามแต่ละสังคมการเมือง วัฒนธรรมทางการเมืองเป็นมโนทัศน์ที่สำคัญในสาขาวิชาการพัฒนาการเมืองซึ่งเป็นสาขาวิชาในทางรัฐศาสตร์ วัฒนธรรมทางการเมืองมี 3 รูปแบบที่สำคัญ ได้แก่ วัฒนธรรมแบบไม่สนใจการเมือง วัฒนธรรมแบบรับรู้แต่ไม่เข้าร่วมทางการเมืองและวัฒนธรรมการเข้าร่วมทางการเมืองอย่างแข็งขัน

ศึกษาวิเคราะห์พระโปฐิละผู้มีใบลานเปล่า

พระมหาสมศรี ติกขปญฺโญ — 2025-09-25

บทความวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาชีวประวัติ การปฏิบัติธรรม และบทบาทของพระโปฐิละ รวมถึงการวิเคราะห์บทเรียนและข้อคิดที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาตนเองของพระสงฆ์และบุคคลทั่วไป การวิจัยใช้วิธีการ วิจัยเอกสารเชิงคุณภาพ (Documentary Research) โดยรวบรวมข้อมูลจากเอกสาร บันทึกใบลาน และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ผลการศึกษาพบว่า พระโปฐิละมีบทบาทสำคัญทั้งด้านการศึกษา การเผยแผ่พระพุทธศาสนา และการอนุรักษ์ใบลาน การถูกตำหนิว่าเป็น “ผู้มีใบลานเปล่า” เป็นปรากฏการณ์ที่สะท้อนบริบททางสังคม วัฒนธรรม และการตีความทางศาสนา นอกจากนี้ พระโปฐิละได้พัฒนาตนเองโดยการประยุกต์ใช้สัปปุริสธรรม 7 และ อิทธิบาท 4 ในการฝึกฝนศีล คุณธรรม และการปฏิบัติธรรมอย่างเป็นระบบ การเผยแผ่ธรรมแก่ชุมชนช่วยเสริมสร้างการเรียนรู้ร่วมและสมดุลระหว่างตนเองกับสังคม ผลการวิจัยชี้ให้เห็นข้อคิดสำคัญว่า การพัฒนาตนเองควรผสมผสานระหว่างการศึกษา การปฏิบัติธรรม คุณธรรม การอดทนต่ออุปสรรค และการแบ่งปันความรู้ต่อสังคม